Tv-columnMaaike Bos

Geestelijke armoede zoals bij Trump schrijnt ook

In maart waren we nog zo mooi verbindend met z’n allen. Deze week stak in de media een schrale herfstwind op, die het gevoel bracht dat we iets waardevols dreigen te verliezen.

Eerst voerde de #ikdoenietmeermee-actie van algoritmisch geïnformeerde BN’ers de verdeeldheid over coronamaatregelen op. Een dagje later stond zondebok Famke Louise opeens wel heel alleen, schreef ze op Instagram, dus wat betekent saamhorigheid nog? Zij gaat nu “reflecteren en op zoek naar een bijzonder, inspirerend iemand die gespecialiseerd is in pandemieën om mij te educaten over deze situatie en (die) wellicht met mij het podium wil delen”. 

Dat laatste lijkt me onwaarschijnlijk maar de volgorde is eindelijk goed: eerst jezelf informeren, gefundeerde bronnen zoeken, en dan pas het podium op. Helaas krijgen mensen die wél nadenken en pas iets naar buiten brengen wanneer het gestaafd is na soms jaren onderzoek, steeds vaker de deksel op hun neus.

Schraal denken, geestelijke armoede is het. In de 2Doc ‘Vaarwel Amerika’ (BNNVara) woensdag volgde documentairemaker Gideon Levy in de vier jaren-Trump enkele klimaatwetenschappers die uiteindelijk moesten uitwijken van de Verenigde Staten naar Frankrijk of Oostenrijk. Onder druk van de rijke klimaatontkenners-lobby werd hun onderzoeksfinanciering stilgelegd, werden hun teams ontmanteld, en belandde hun revolutionaire CO2-meetapparatuur vlak voor de voltooiing ervan in de stoffige depots van Nasa. “Hoeveel wetenschappers zal Amerika straks armer zijn na vier jaar Trump?”, mijmert Levy somber.

De domheid voelt als een koude tocht

In dat denkklimaat is wetenschap ‘maar een mening’. De rijke vrienden van Donald Trump blijken gewoon glashard wat anders te kunnen roepen, zoals: het is de kou en niet de opwarming van de aarde die de wereld bedreigt.

De domheid ervan voel ik bijna als een koude tocht langs m’n rug. Trump schrapte ontelbare klimaatwetten en nu mag de industrie weer kankerverwekkende gifstoffen lozen op meren en rivieren. Wat deze president aan beleid terugdraait, gaat ons ook raken. Levy spreekt een oud-topambtenaar van het ministerie van milieu, die verzucht: “Ze halen niet alleen onderuit wat er in vijftig jaar is bereikt, maar ondermijnen ook wat er de komende vijftig jaar gedaan wordt”.

Was er maar een geestelijke voedselbank voor types zoals Trump, om de ergste nood van zijn armoedige denken te ledigen.

Ik had net daarvoor het nieuwe programma ‘Waar doen ze het van?’ gezien, waarin de EO vier gezinnen een halfjaar lang volgt in de portemonnee. Gek genoeg zie je in die verhalen over financiële armoede, een gemiddeld inkomen en rijkdom dezelfde soort keuzes. Wie weinig heeft, maakt soms kortetermijnkeuzes die niet de verstandigste zijn, zoals een derde van het weekgeld aan tabak opmaken. Wie gemak wil, betaalt meer (aan de boodschappen-bezorgservice). Het steenrijke gezin betaalt een andere prijs. Daar blijkt de man des huizes zijn gezin nauwelijks te zien en elke nacht door te werken.

In rijkdom schuilt soms een ander soort armoede. En toch: hij ziet het, en wil veranderen. Ook de klimaatwetenschappers vinden andere wegen. “Het zou al goed zijn als iedereen maar probeert één dingetje op te lossen”, suggereert een van hen. Plots was het of een aangenaam briesje de schrale kou kan verdrijven.

Vijf keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden