Moderne dans

Geen subsidie? Scapino Ballet geeft de strijd nog niet op

Repetitie in coronotijd. Ondanks het negatieve advies gaat het werk door. ‘Spieren moeten getraind blijven.’Beeld Inge Van Mill

Wie had dat gedacht: Scapino Ballet zonder rijkssubsidie. Maar het gezelschap gooit de handdoek niet in de ring na het negatieve advies van de Raad voor Cultuur.

“Welkom in de warroom”, zegt Erik Pals, ­zakelijk directeur van Scapino Ballet als hij de deur van zijn kantoor opengooit. “Hier zitten de vier soldaten”, zegt hij. Hij maakt natuurlijk een grapje, het dansgezelschap is niet in oorlog.

Maar helemaal gelogen is het ook weer niet. Want in het kantoor overleggen vier mannen, onder andere gespecialiseerd in marketing en bedrijfsvoering, over het aanvalsplan, waarmee Scapino het negatieve advies van de Raad voor Cultuur ongedaan wil maken. En de vier zitten er strijdvaardig bij.

Volle zalen

Dat negatieve advies houdt in dat het dansgezelschap 1,7 miljoen euro rijkssubsidie mis zal lopen, 60 procent van al zijn subsidie. Toen ze het vorige week hoorden, waren ze in shock, vertelt artistiek directeur Ed Wubbe in alle eerlijkheid. “We draaien nu juist zo goed. Als het slecht met ons ging, konden we het nog begrijpen. Maar nu? We staan altijd voor volle zalen.”

De vierjaarlijkse dans om de subsidiepot van het rijk levert altijd winnaars en verliezers op. Er zijn nu eenmaal meer aanvragen dan het budget aankan. Aangezien de Raad voor Cultuur, die de minister adviseert over de verdeling van subsidie, benadrukte dat hij op zoek was naar vernieuwing en regionale spreiding, kon je op je klompen aanvoelen dat aanvragen van gevestigde organisaties zouden sneuvelen. Maar Scapino Ballet?

Blijven trainen

Nee, de dansers Bonnie Doets (46) en Jozefien Debaillie (33) zagen dit totaal niet aankomen. Ze hebben net een les gehad in de grote dansstudio met spiegelwand en witte vloer. Want ondanks alles – negatief advies én coronacrisis – staat het dansen niet stil in het Rotterdamse pand van Scapino. Spieren moeten in training blijven.

Op hun gezichten wisselen boosheid en verbazing over het advies van de raad elkaar af. “Het ongeloof is nog steeds groot”, zegt Debaillie. “Ik heb het hele weekend in het advies van de Raad voor Cultuur gelezen om het te kunnen begrijpen. Maar dat lukt me niet.” Doets: “Ik kan geen vrede hebben met een positieve beoordeling van ons werk door de raad en tegelijkertijd een teruggang van subsidie van 1,7 miljoen naar 0. De raad had zich veel harder moeten maken voor ons behoud.”

Hoe kan dat: een positief oordeel, maar toch geen geld? Er mogen maar vier dansgezelschappen subsidie krijgen in de Basisinfrastructuur, de verzameling instellingen die zo belangrijk worden geacht dat ze rijkssubsidie krijgen. Dat is nu eenmaal zo afgesproken. Het Nationale Ballet en het Nederlands Dans Theater zijn onaantastbaar vanwege de artistieke kwaliteit, Introdans is uniek vanwege het jeugdaanbod.

Vernieuwing

En dan is er het 75 jaar oude Scapino Ballet, misschien wel het bekendste dansgezelschap van het land. De raad prijst Scapino omdat het laagdrempelig is en door het vele reizen door het land een groot publiek bereikt. Ook waardeert het de samenwerking met circus, muziek, variété. Scapino is een belangrijke promotor van de dans, maar de raad mist bij Scapino Ballet vernieuwing van de dans. En dat vindt het wel bij Club Guy&Roni, het Groningse dansgezelschap van Guy Weizman en Roni Haver. Die krijgen nu in plaats van Scapino Ballet 1,7 miljoen euro per jaar.

Twee kemphanen tegenover elkaar? Helemaal niet. Pals heeft ogenblikkelijk zijn collega bij Club Guy&Roni opgebeld om hem te feliciteren. “Ze vinden het daar hartstikke rot voor ons. We wisten van tevoren dat zij ook een aanvraag in zouden dienen. Dat hebben ze ons meteen verteld, zo collegiaal gaan we met elkaar om. Maar ik heb er nooit een gevaar in gezien. Wij hadden vorig jaar 80.000 man publiek, we spelen in 75 theaters door het hele land, van Sneek tot Terneuzen. Dat moet Club Guy&Roni nog maar bewijzen.”

Kraamkamer voor dansers en choreografen

“Ik vind dat ze fantastische dans maken”, zegt Debaillie. “Dansers zijn allemaal fan van hen. Maar het is een heel specifiek soort moderne dans.” Doets: “En is het Nederlandse publiek daar klaar voor? Moderne dans is moeilijk, je hebt bruggenbouwers nodig om de drempel voor het publiek te slechten. En dat doet nou juist het Scapino Ballet. Wij hebben met onze grote producties, met veel dansers op het toneel, het moeilijke van de moderne dans afgehaald. Als we nu terug moeten naar een kleinere omvang, verliezen we ons speciale karakter en de functie die we hebben. Daarnaast zijn wij altijd een kraamkamer geweest voor jonge dansers en choreografen. Nergens krijgen stagiairs zoveel kansen als hier. Guy&Roni hebben hier ook een choreografie gemaakt toen ze begonnen.”

Artistiek directeur Ed Wubbe heeft moeite met het oordeel over de artistieke lijn van Scapino. “Het voelt alsof de raad kritiek heeft op ons succes. Bereik je veel publiek, dan ben je weer te commercieel of te weinig vernieuwend. Ja, wij brengen de dans bij het grote publiek. Maar ook de zalen in de grote steden, waar het verwende publiek komt, zitten vol als wij komen. Heeft de danscommissie van de raad wel oog voor wat de theaters en het publiek willen?”

45 man – dansers en technici – in vaste dienst, 20 tot 25 zzp’ers: hoeveel mensen verliezen straks hun werk? Wubbe kijkt somber. “Het is altijd erg om dansers te moeten ontslaan, maar in coronatijd is het helemaal verschrikkelijk. Er is geen enkele kans om ergens auditie te doen, want alles ligt plat. Over de hele wereld. Overstappen naar Club Guy&Roni? Ik neem aan dat zij hun tableau van dansers al compleet hebben.”

En nu dat aanvalsplan. Pals: “We willen duidelijk maken dat Scapino Ballet onmisbaar is. We doen dat langs drie lijnen: via het publiek, de professionele instellingen zoals theaters, en de politiek.”

Leidend dansgezelschap in Europa

Dat plan werkt bijna vanzelf. Direct na het advies klommen talloze mensen in de pen om het voor het Scapino Ballet op te nemen. Jirí Kylian, de choreograaf die Nederlands Dans Theater groot maakte, schreef toen het negatieve advies bekend werd: ‘Ondenkbaar. Scapino is een van de leidende Europese dansgezelschappen’. Ted Brandsen, artistiek directeur van Het Nationale Ballet, reageerde: ‘Scapino Ballet heeft een unieke en onontbeerlijke ­positie in het Nederlandse danslandschap’.

Namens 65 theaters schreef Rob van Steen, directeur van Theaters Tilburg, woensdag een open brief in de Volkskrant met als boodschap: het schrappen van de subsidie voor het Scapino Ballet brengt grote schade toe aan het dansbestel en tientallen Nederlandse theaters. ‘Wie Scapino wegsnijdt, vernietigt de ruggegraat van de dansprogrammering in de grote zaal.’

Donderdag was de achterpagina van Trouw in zijn geheel gewijd aan een advertentie ‘aangeboden door een trouwe vriend’, waarin theaters van Carré tot Schouwburg Venray opriepen tot behoud van Scapino. “Die steun is hartverwarmend”, knikken Doets en Debaillie. Debaillie: “Wij houden van dans, het is logisch dat wij Scapino willen behouden. Maar het gaat erom wat het publiek vindt. Dat zij ons steunen, vind ik heel bijzonder­­.”

Talentontwikkeling bij Club Guy&Roni

Het zou zeer ingrijpend zijn als ‘onze gewaardeerde collega Scapino’ uit het bestel zou vallen. Ingrijpend voor de historie én voor het publiek dat Scapino heeft opgebouwd, aldus Harmen­­ van der Hoek, zakelijk­­ directeur van Club Guy&Roni.

Hij juicht het toe dat de Raad voor Cultuur ruimte wil geven aan vernieuwing in de dans. Door het rigide subsidiesysteem moet de raad nu wel kiezen tussen gezelschappen die grotendeels complementair aan elkaar zijn. “Een duivels dilemma.”

Van der Hoek wijst erop dat Club Guy&Roni met 60.000 bezoekers per jaar ook een groot publiek trekt. “Dat is grotendeels een nieuw, jong en divers publiek. En wij doen ook aan talentontwikkeling. Maar het werk van het ene gezelschap zal nooit helemaal vervangen kunnen worden door een ander gezelschap. Dus als een dansgroep verdwijnt, zal er ook iets verloren gaan.” 

Lees ook:

De Raad voor Cultuur spaart de grote jongens niet: geen geld voor Scapino en huiswerk voor De Nationale Opera

Het Scapino Ballet krijgt geen subsidie meer en De Nationale Opera moet zijn huiswerk overdoen, zo adviseert de Raad voor Cultuur.

‘Cathedral’ is een collage van droomwerelden met vreemdsoortige personages

De dansvoorstelling Cathedral van Scapino Ballet doet op meerdere fronten denken aan de film ‘2001: A Space Odyssey’ van Stanley Kubrick. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden