Klein Verslag

Geen rechts-conservatief tijdschrift in dit café met zelfgemaakte jam

Beeld Wim Boevin000

Cirkelend om grote thema's vind ik geen ingang. In Berlijn lijken de thema's nog groter, nog monumentaler, nog beslissender voor het behoud van het Avondland.

De feuilletons, de cultuurkaternen in de Duitse kranten, buitelen in tumult over elkaar heen na een opmerking van Uwe Tellkamp, bewonderd schrijver van de grote DDR-roman 'Der Turm' (2008), die in een debat in Dresden had gezegd dat 95 procent van de vluchtelingen afkwam op de Duitse uitkeringen, waarop zijn uitgever, het eerbiedwaardige Suhrkamp, zich van hem had gedistantieerd en het debat nog heviger opvlamde over de vraag wat nu eigenlijk meningsvrijheid nog voorstelt als door 'links' zoveel voor onwelgevallig en onzegbaar wordt aangezien.

Juist die 'corridor' in het meningenlandschap had Tellkamp aangeklaagd, en zie, hij kreeg prompt gelijk nu zijn uitgever hem als een gouvernante de les begon te lezen. Ik lees het ene stuk na het andere, in het café Leuchtstoff in Neukölln, over wat Tellkamp nu precies aanrichtte met zijn opmerking, over zijn veronderstelde nabijheid tot Pegida en de AfD, over de nieuwe muren die worden opgetrokken tussen oost en west, over rechts-extremisme en vreemdelingenhaat, nu ja, de grote thema's waar ik geen ingang toe vind.

Ik drink er 's ochtends een cappuccino bij, in een kom zonder schotel, en eet een croissant met hausgemachte Marmelade, geserveerd door een vrouw in een zelfgebreide trui.

Niemand kijkt ervan op

Café Leuchtstoff is een doorgebroken woning, van drie kleine, geschakelde ruimtes. De muren zijn kaal en verveloos, het meubilair samengeraapt; in de derde ruimte is in een hoek onder het plafond provisorisch een driehoekig plateau getimmerd, waarop een kleine, donkerbruine sofa staat die je via een wankele ladder kan bereiken.

Ik zie een bebaarde jongen het proberen, balancerend met zijn koffie. Niemand kijkt ervan op. Bordjes aan de muur zeggen Keine Laptops bitte, maar dit is geen omgeving van bepalingen en dus staart menige gast er in een beeldscherm.

De tekst loopt door na de foto.

Beeld Wim Boevin000

In een vensterbank ligt de Taz, de linkse Berlijnse dagkrant, en de Faz, de Frankfurter Allgemeine Zeitung die ik bij me heb, maakt dat ik me belegen en burgerlijk voel.

Tellkamp indachtig lijkt het me ook ongemakkelijk om hier het magazine Cato open te slaan, dat ik kocht in een kiosk onder Bahnhof Zoo; Cato is een nieuw tijdschrift voor de rechts-conservatieven en nummer twee, net uit, is goeddeels gewijd aan een roemrucht artikel dat 25 jaar geleden, in 1993, in Der Spiegel verscheen van de hand van een andere, bewonderde auteur: Botho Strauss.

Profetische blik

Anschwellender Bocksgesang heette het - dus aanzwellend bokkengezang - een complexe tekst waarin je een afrekening kon lezen met linkse heilsleren en moderne mythen (de generatie van '68 is aan de macht) en een oproep tot herstel van traditionele 'burgerlijke' waarden, want 'links' stond van oudsher synoniem voor alles dat maar fout kon gaan. Maandenlang beheerste dit stuk de feuilletons van dat jaar, omdat men er de ergste en engste rechtse gevaren in meende te moeten herkennen.

In Cato prijst men het nu om zijn profetische blik, de schets van linkse intolerantie en benauwdheid. Van Strauss tot Tellkamp, en daartussen een lange rij afrekeningen.

Met het oog van een antropoloog en de pen van een dichter doet Wim Boevink dagelijks verslag over de grote en kleine wereld om hem heen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden