Expositie

'Gedichten van hout' van Amerikaanse kunstenaar in Wassenaar

Beeld voorlinden

Martin Puryear maakt houten beelden die niet van hout lijken. In museum Voorlinden is de eerste Europese solotentoonstelling te zien van zijn werk.

Hoe gaat het met het hout?' Het was een van de eerste dingen die kunstenaar Martin Puryear (1941) wilde weten toen hij aankwam in Museum Voorlinden, waar zo'n twintig van zijn werken zijn verzameld.

De Amerikaanse kunstenaar heeft een overzichtstentoonstelling in het Wassenaarse museum en werkt vrijwel uitsluitend met hout. Anders dan een schilderij of een bronzen beeld, dat onveranderd blijft als je het een beetje goed bewaart, werkt hout nog lang door. Het heeft zorg nodig, reageert sterk op vocht en droogte. Het leeft.

Beeld voorlinden

Opvallend: veel van Puryears beelden lijken van een afstand juist niet van hout te zijn. Neem het titelloze werk uit Voorlindens eigen collectie, uit 2015: als een flinterdun lint zweeft het tegen de muur, en hangt vanuit een sierlijke krul loodrecht naar beneden. Pas als je van dichtbij kijkt, aan de uiteinden, is duidelijk dat het hout is, en wel degelijk een dikte heeft.

De 'Big Phrygian', een rode puntmuts van bijna anderhalve meter hoog, lijkt van veraf van kunststof of polyester gemaakt. Pas als je ernaast staat blijkt het roodgeverfd hout, de sporen van de beitel zie je nog zitten.

Vrijheidsstrijd

Met dit werk hebben we ook meteen het grote thema van Puryears werk te pakken: het beeld is genoemd naar de frygische muts, het vrijheidssymbool tijdens de Amerikaanse onafhankelijkheidsoorlog en de Franse Revolutie. Puryear maakt vaak beelden die met vrijheidsstrijd, onafhankelijkheid en geschiedenis te maken te hebben, hij neemt vaak symbolen over van oude natuurvolken.

Puryear maakte in de VS een aantal beelden voor de openbare ruimte, onder meer in het centrum van Washington DC, waar hij een maskerachtige figuur van twaalf meter hoog neerzette (vanwege de houdbaarheid in brons, maar wel naar houten model), met de titel 'Bearing witness', oftewel 'getuigen'. De afgelopen jaren had hij overzichtstentoonstellingen in veel grote Amerikaanse musea. Dit is de eerste in Europa, zijn naam is hier relatief onbekend.

Beeld voorlinden

Dat zou kunnen komen doordat Puryear niet heel duidelijk bij een groep of stroming hoort. Hij werd geboren in de Amerikaanse hoofdstad, deed er een kunstopleiding en ontdekte het hout toen hij in Sierra Leone voor het Amerikaanse vredescorps werkte. Na een kunststudie in Zweden keerde hij terug naar de VS, hij werkt nu in een atelier in de bossen ten noorden van New York.

Hoe abstract zijn werk soms ook lijkt, het is altijd gemaakt naar een al bestaande vorm. Puryear gaat met die vorm aan de haal, maakt het na uit hout. Zoals een dichter de werkelijkheid met woorden omschrijft.Bij 'Some Tales', een werk uit 1975, heeft hij lange gereedschapachtige takken in horizontale lijnen aan de muur gehangen. Een gedicht in zorgvuldig handgemaakte gebruiksvoorwerpen. Specifieke uitleg geeft hij niet, iedereen is vrij om er een eigen verhaal in te lezen. Puryears werk past prachtig in de strakke zalen van Voorlinden. De houten vloeren - 'Frans eiken met opvallend weinig noesten', zag de kunstenaar meteen - dragen het werk met trots. Vaak lijken de vormen waarin het hout is gebogen onmogelijk, het blijkt het resultaat van veel geduld, doorzettingsvermogen en liefde voor het materiaal.

Beeld voorlinden

Martin Puryear, tot 27 mei in museum Voorlinden, Wassenaar. www.voorlinden.nl

Lees ook: 
Eerder deze maand doken nieuwe tekeningen op van Vincent van Gogh.
Nieuw in het Dordts museum: rauwe reliëfs van Raquel van Haver.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden