null Beeld
Beeld

TaalPeter-Arno Coppen

Gaan we voor ‘gaan voor’ als Grammaticale Constructie van het Decennium?

Mijn oproep voor nominaties voor de Grammaticale Structuur van het Decennium heeft vrij veel inzendingen opgeleverd. Zo veel, dat ik met een zorgvuldige bespreking ervan al diep in het volgende decennium zal zitten. Maar eentje pik ik er toch gauw even uit. Een collega-taalkundige opperde om te gaan voor ‘gaan voor’, en dan speciaal met een bijvoeglijk naamwoord. Dus niet zomaar ‘gaan voor de overwinning’, maar ‘gaan voor goedkoop’ of ‘gaan voor duurzaam’.

Het bijzondere hierbij is vooral het bijvoeglijk naamwoord. Dat zie je niet zo vaak in zo’n constructie. Als je voor iets gaat, dan is dat iets meestal iets zelfstandigs (‘de overwinning’). Maar ‘gaan voor duurzaamheid’ betekent toch net iets anders dan ‘gaan voor duurzaam’.

Jonge constructie

Die hele constructie ‘gaan voor’ in de betekenis ‘streven naar’ is in het Nederlands betrekkelijk jong. Pas in het begin van de jaren tachtig is bijvoorbeeld ‘gaan voor goud’ voor het eerst in een krant waargenomen.

Bij nader inzien is ‘gaan voor’ ook niet echt beperkt tot een zelfstandigheid, een ding. Het kan ook met een bijzin. Zo lees ik in een sportverslag dat iemand ‘ervoor gaat dat iemand gediskwalificeerd wordt’. En in een recent voorbeeld staat ‘Wij gaan ervoor om binnen de regels de horeca gastvrij en gezellig te houden.’

Absolute constructie

Ik denk dat het zelfs nog sterker kan. Je kunt het ook hebben met een zogeheten ‘absolute constructie’, met alleen een onderwerp en een gezegde. Bijvoorbeeld: ‘Wij gaan voor iedereen gezond’. Dat betekent dan: ‘Wij gaan ervoor dat iedereen gezond is, of wordt’.

Het lijkt er dus op dat achter dat ‘voor’ eerder een soort resultaat staat. Dat resultaat kan bestaan uit een ding (dat je verwerft), of een gebeurtenis of toestand. Die laatste kan dan in een bijzin staan, een absolute constructie, of een los gezegde.

Ik ga in elk geval voor nomineren die constructie.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden