Boekrecensie

Ga lekker zélf in je kracht staan: de elf grootste werkvloerclichés

Het nieuwste jeuktaalbundel van Japke-d Bouma heet 'Ga lekker zélf in je kracht staan'. Beeld Trouw/Aart-Jan Venema

Wie werkt kent het en wie niet werkt ontkomt er eveneens niet aan: kantoortaal. Bron van ergernis én van vermaak. NRC-redacteur en columniste Japke-d Bouma verzamelt de loze kretologie die onze kantoortuin teistert al jaren. 

Met dank aan haar volgers op Twitter, die haar voortdurend nieuwe termen leveren. "Ik merk dat ontzettend veel mensen zich eraan ergeren. Er komt veel leed naar boven." Dat leed wordt veroorzaakt door de andere helft van de kantoorbevolking, die zich wél graag bedient van woorden als 'bewaken', 'monitoren', 'sturen', ‘implementeren’, 'omdenken' en 'borgen'.

Waarom doen zoveel managers, controllers en operators dat volgens Bouma?
"Ik begrijp nog steeds niet goed waarom mensen zo praten. Ja, misschien heeft het met identiteit te maken. Erbij horen, je opgenomen voelen als je die taal gebruikt. Maar het is toch vooral dikdoenerij, denk ik. Belangrijker willen zijn dan je bent, je werk belangrijker willen maken dan het is. Het is ook de taal die vaak gebruikt wordt door mensen die niet precies weten hoe iets eigenlijk zit. Vaagtaal."

Tekst loopt door onder de afbeelding.

Beeld Trouw/Aart-Jan Venema

Daar is een eindeloos reservoir van beschikbaar, want Bouma vult er al sinds 2012 columns mee in NRC Handelsblad, waar ze ook eindredacteur is. De columns zijn tot nu toe nog steeds gebundeld, in boekvorm. Op die manier verschenen onder meer al de 'survivalgids voor de kantoorjungle' en 'Uitrollen is het nieuwe doorpakken'.

Haar nieuwste jeuktaalbundel heet 'Ga lekker zélf in je kracht staan'. Trouw legt de elf grootste werkvloerclichés aan haar voor.

1. 'Durf te dromen'

"Ja, dat hoor je coaches dan vaak zeggen, durf te dromen, een vreselijk advies! Alsof je voor dromen een enorme portie lef nodig hebt. Natuurlijk, dromen is heerlijk, iedereen doet het. Maar wat brengt het mij als ik op kantoor ga zitten dromen? Precies, helemaal niets. Op je werk moet je juist minder zitten te dromen. Ga eens aan het werk, dan komen je dromen misschien uit. Eigenlijk zeg je met 'durf te dromen': Welterusten."

2. De neuzen moeten dezelfde kant op

"Ik zou niet weten waarom. Het is toch ook juist belangrijk dat je allemaal een verschillende kant op kijkt, op kantoor? Dan heb je alle richtingen vertegenwoordigd. Maar stel dat je het wilt, alle neuzen dezelfde kant op, hoe wil je dat dan voor elkaar krijgen? Ik vergelijk het altijd maar met het maken van een groepsfoto. Daar zie je al hoe lastig het is alle neuzen dezelfde kant op te krijgen. Het duurt uren voordat iedereen er is, áls iedereen al kan, en stel dan staan EINDELIJK alle neuzen dezelfde kant op, dan zal je net zien dat net dán die knappe stagiaire voorbij komt lopen en kan je weer helemaal opnieuw beginnen. Dus laten we het maar opgeven dat het ooit lukt."

3. Staand vergaderen levert veel meer op

"Dat is een illusie. De vergadering wordt er niet beter van, hooguit korter. Je kan beter de vergadering verbeteren, dan erbij te gaan staan. Lijkt mij dan."

4. Succes is een keuze

"Succes is helemaal geen keuze. Succes is ook geen werkwoord, dat hoor je ook wel eens, nee, succes is een zelfstandig naamwoord. Je kunt met je carrière een heel eind komen, bijvoorbeeld door hard te werken en goed je best te doen. Maar je hebt heel veel dingen niet in de hand. Je kunt kanker krijgen of een kind wordt ziek. Als succes een keuze zou zijn, suggereert dat bovendien dat het óók een keuze is als je een mislukkeling bent."

5. Je moet het beste uit jezelf halen

"Waarom zou je dat doen? Je kunt het beste er beter in laten zitten."

6. Wij werken met zelfsturende teams

"Pure nieuwlichterij, een hype van het moment. Ik protesteer daar tegen. Prima als er uitgebreid over nagedacht is hoor, en het wordt dan ingevoerd. Maar heel vaak is het maar een bevlieging en moet het omdat andere bedrijven het ook doen. Hoezo, denk ik dan. Tegenwoordig moet alles sowieso veranderen, transformatie, transitie, disruptie - of erger nog, 'kantelen' – hou daar eens mee op. hoezo moet alles anders? Was alles wat we tot nu toe deden dan zo slecht? Gaan jullie maar lekker zelfsturen. Dan ga ik even doorwerken.”

7. Ons bedrijf is heel transparant

"Transparantie, dat is zéggen dat je eerlijk bent. Maar ben je dat ook in de praktijk? Kan je altijd helemaal eerlijk zijn als bedrijf? Overal over? Nee hè. Transparantie is daarmee natuurlijk gewoon het nieuwe liegen."

8. Brainstormen is een garantie voor resultaat

"Brainstormen werkt niet. Is allemaal wetenschappelijk onderzocht. En er gebeurt ook nooit iets met die zogenaamde brainstormsessies. Toch zijn er 'moderators' die er een volledige baan aan hebben. Als ze mij vragen om te komen brainstormen zou ik zeggen: Sorry, maar ik ben even druk."

9. Bij ons op kantoor blijven wij altijd dicht bij onszelf

"De gedachte is dan: wees authentiek. Je moet authentiek zijn. Prima idee als je heel leuk bent, en sociaal. Maar als je een enorme eikel bent moet je volgens mij juist heel ver bij jezelf vandaan blijven. Je kunt sowieso beter boven jezelf uitstijgen, dan dicht bij jezelf blijven."

10. Ik presteer op mijn werk omdat ik in mijn kracht sta

"Maar wat is het, in je kracht staan? Ik weet het niet. Ik weet het gewoon echt niet. De allerergste is trouwens in je kracht kómen. Want dan stond je er blijkbaar nog niet uit jezelf in. Het lijkt mij ook gewoon te veel energie kosten, de hele tijd in je kracht staan.”

11. Gelukkig hebben wij flexplekken op ons werk uitgerold

"De flexplek staat wat mij betreft op eenzame hoogte, met stip op 1, van alle kantoorellende. De flexplek in de open kantoortuin is de bron van alle burn-outs. Wij zijn niet geprogrammeerd om de hele dag op kantoor op elkaars lip te zitten. Niemand kan zich in die takkenherrie concentreren. Schaf de flexplek af, laat mensen thuis werken of geef ze een eigen plek in een van de honderden kantoren die leeg staan in Nederland. Toen ik dat opschreef, raakte ik een open zenuw. Nog nooit zoveel reacties op een column gehad.”

Ga lekker zélf in je kracht staan. Japke-d Bouma. Uitgeverij Thomas Rap. 153 bladzijden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden