Review

Futurologen zien westerse vrouwen gesluierd rondlopen

Pamela McCorduck & Nancy Ramsey: De toekomst van de vrouw (The Futures of Women). Vert. Annelies Eulen. Contact, Amsterdam; ¿ 39,90.

HENRIETTE LAKMAKER

Als je pech hebt, gooi je 'zwakke economie' en sta je met je pionnetje 'in de backlash'. Dat is een van de vier scenario's die Pamela McCorduck en Nancy Ramsey beschrijven in het boek dat beter een spel had kunnen zijn.

Zelfs westerse vrouwen worden door de misogyne samenleving gedwongen een sluier dragen - zó erg wordt het in 2015, als de somberste verwachtingen van deze Amerikaanse trendwatchers waarheid worden. Zij pasten het economische instrument van het toekomstscenario toe op de positie van vrouwen over twintig jaar.

Naast de backlash stellen ze zich het twee-stappen-vooruit-twee-stappen-achteruit-scenario voor, of, bij een sterke wereldeconomie, 'een gouden eeuw van gelijkheid'. Mocht de conjunctuur van groter belang worden geacht dan de individuele vrijheid, dan scheiden vrouwen zich af uit puur zelfbehoud: dat is het op-onszelf-en-het-gaat-prima!- scenario.

Het boek is gebaseerd op (reële) ervaringen tijdens de VN-Wereldvrouwenconferentie in China in 1995. De auteurs raakten er diep onder de indruk van het zelfvertrouwen en de doelgerichtheid van de deelnemers. De technologische kennis en het hoge politieke bewustzijn toonden het enorme potentieel van de 30 000 vrouwen te Peking en op de schaduwconferentie te Huairou.

Geestdriftig beschrijven de twee de resoluties en voornemens van het internationaal netwerk op gebieden als armoede, onderwijs, gezondheid, economische ontwikkeling en seksueel geweld.

Als we het boek moeten geloven, was 'Peking' een afspiegeling van een “omvangrijke, ongekende verandering (. . .) in het hoofd van vrouwen” overal ter wereld. Vrouwen komen voor zichzelf op.

“Door het veranderde zelfbeeld van vrouwen en door andere wereldomvattende seismische verschuivingen”, zoals de herstructurering van de economie en de snelle verspreiding van de informatietechnologie, “zullen we allemaal geconfronteerd worden met een spiksplinternieuwe toekomst”, waarschuwen McCorduck en Ramsey.

Maar waar ligt de grens? Behoort gelijkheid tussen de seksen in het jaar 2015 tot de mogelijkheden? Hoe dicht benaderen we die situatie?

Puttend uit hedendaagse feiten zoals de fundamentalistische terreur in Algerije en de ongelijkheid van vrouwen in India ontrollen de twee het ene toekomstbeeld na het andere, onderbouwd door gefingeerde casussen. Gaat het goed met de wereld en is er ruimte voor het individu in politieke en culturele zin, dan breekt het feministisch walhalla aan waarin niemand “kleine jongetjes (dwingt) om te sporten als ze liever kookten; niemand de spot (drijft) met kleine meisjes die een spinnenverzameling aanlegden”.

Staat de Dow-Jones-index laag en is de persoonlijke vrijheid aan banden gelegd, dan worden wij en masse terug achter het aanrecht geslagen.

De beschrijving van gesluierde westerse vrouwen brengt het boek na een veelbelovend begin terug tot het niveau van slechte science fiction. De fantasie van de auteurs neemt een hoge vlucht in het ridicule. “Zodra de relaties tussen de Arabieren en Israëli's halverwege de jaren negentig in goede banen werden geleid. . .” Na zo'n zin hoef je het vervolg echt niet meer serieus te nemen.

Het is jammer, want het hier en nu biedt genoeg aanknopingspunten voor een minder verstrekkend toekomstscenario, geworteld in ervaringen tijdens en na 'Peking'. Het ware vele malen zinvoller geweest als deze futurologen zich hadden gebogen over een hanteerbare strategie ten bate van het welzijn van vrouwen, in plaats van luchtkastelen en nachtmerries te schetsen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden