Freek en Hella de Jonge stellen zichzelf tentoon, maar noem dat niet exhibitionistisch

Op gezette tijden voert Freek de Jonge de tragikomische performance ‘Aardbeleving’ op. Beeld Kees van de Veen

Hella en Freek de Jonge zijn dagelijks aanwezig bij hun eigen tentoonstelling. Ze willen voor de bezoekers een voorbeeld zijn van hoe je creatief kunt leven.

Is het een tentoonstelling? Een performance? Op de bovenste verdieping van het Groninger Museum tonen Freek en Hella de Jonge hun kunst: keramische en bronzen beelden van Hella, mozaïek dat door hen samen is vervaardigd, poppen met door Hella ontworpen kostuums, filmbeelden uit de shows van Freek. Ertussen hangen foto’s van het echtpaar en hun in de loop der tijd uitdijende gezin. In een hoek hangt hun persoonlijke verzameling schilderijen.

Meest opvallend: Freek (74) en Hella (69) zijn er ook, de cabaretier in zijn karakteristieke slobberende spijkerbroek, zijn vrouw in een meisjesachtig blauw rokje met gympen eronder. Op een podium voeren ze een gesprek met acteur Hans Croiset over de veranderingen in de theaterwereld. Alle stoelen voor het publiek zijn zaterdagmiddag bezet.

Hond vermoorden

Een ‘real life exhibition’, noemt het Groninger Museum deze show, die als titel ‘Hella en Freek de Jonge: Het volle leven’ draagt. “Het is een kunstwerk in een hybride vorm”, zegt directeur Andreas Blühm. “Het was mijn droom om ooit een interactieve tentoonstelling te maken, waarbij het publiek met de kunstenaar in gesprek kon gaan.”

Op zaterdagmiddag heeft het stel het er maar druk mee. Voortdurend willen mensen met hen praten. En andersom is dat ook zo. Zodra Freek een kind in het vizier heeft, gaat hij er op af. Een kind kunst uitleggen: die kans laat hij niet lopen. En dan zijn er ook nog de vaste programmaonderdelen. Er komen gasten praten en op gezette tijden voert Freek de tragikomische performance ‘Aardbeleving’ op, waarin hij een hond vermoordt, terwijl een aardbeving voor een enorme scheur in het huis zorgt. Hella maakt ’s ochtends ontbijt.

In eerste instantie vroeg het museum hen of ze een tentoonstelling wilden maken en eens per week hun gezicht wilden laten zien. Blühm: “Maar toen zei Freek: dan wil ik er elke dag zijn, van 10 tot 5. Marina Abramovic, performance-kunstenaar, zit ook dagen achter elkaar in een museum.

“We hadden van tevoren geen idee of er belangstelling voor zou zijn. We wisten dat Freek veel fans heeft, maar of die ook naar Groningen zouden reizen, was nog maar de vraag. Eerst zeiden we tegen Freek en Hella: je hoeft er echt niet om tien uur al te zijn, hoor. Kom maar om elf uur. Maar bezoekers stonden al om vijf over tien speciaal voor hen klaar. Zelfs op een zonnige dinsdagochtend kwamen er veel mensen. Toen wisten we: dat wordt een succes. Nu willen we vaker kunstenaars uitnodigen om aanwezig te zijn.”

Beeld Kees van de Veen

Veel energie

De meerwaarde zit hem voor Blühm in het contact met de kunstenaar. “Dat zorgt voor geroezemoes op zaal. Vaak staan bezoekers stil naast elkaar naar een Rembrandt te kijken. Maar pas in een gesprek ontstaan de ideeën over kunst. Daar hopen we in het museum op. Deze vreemde opstelling is een ideale aanleiding om in gesprek te komen over wat je ziet en hoort.”

Voor Hella de Jonge had het niet gehoeven, de constante aanwezigheid. “Het idee komt van Freek. Dan doe ik mee.” De meerwaarde ervan heeft ze inmiddels ontdekt. “Hier kunnen we mensen het leven van twee kunstenaars laten zien. We laten zien dat man en vrouw als kunstenaars gelijkwaardig kunnen zijn. Ik leid mensen rond en vind het dan fijn dat ik mijn kunst kan uitleggen. Het geeft ontzettend veel energie, die blije gezichten. Ik kom ’s avonds heel voldaan thuis.”

Freek en Hella de Jonge in het Groninger Museum. Beeld ANP

Wie verwacht een kijkje te kunnen nemen in het intieme leven van Hella en Freek, komt bedrogen uit. Je kunt niet zien hoe ze dagelijks met elkaar omgaan, of ze ruziën of elkaar knuffelen of andere intimiteiten uitwisselen. Hoewel ze meer dan levensgroot op foto’s staan afgebeeld, is alleen hun werk hier aan de orde.

Vrolijk leven

Dat sommige mensen hun aanwezigheid op de tentoonstelling desondanks exhibitionistisch hebben genoemd, vindt Hella jammer. “Ik heb een bloedhekel aan BN'er-gedoe. We doen dit, omdat we op een leeftijd zijn gekomen dat we het stokje willen doorgeven. Ik heb twee jaar geleden een hartinfarct gehad. Nu willen we laten zien hoe je een leven vol creativiteit kunt leiden, hoe je ondanks moeilijkheden een vrolijk leven kunt hebben.”

Ook Freek verwoordt het zo: “We zijn hier om te manifesteren wie we zijn en wat we gedaan hebben. Exhibitionistisch? Het is natuurlijk ook een beetje provocatief. Ik beschouw het als dankbaar delen.”

Hij moet weer verder. Aan het eind van de middag wacht hem nog een klein halfuurtje zingen aan de piano. Hij stort zijn hart uit in een dramatische ballade en stuurt het publiek om kwart voor vijf veelzeggend naar huis met Bob Dylans ‘Voor altijd jong’.

Het volle leven

‘Hella en Freek de Jonge: het volle leven’ is in het Groninger Museum nog te zien tot en met 28 oktober. Er is een catalogus met teksten van Freek en Hella de Jonge bij uitgebracht. Hella stelde een dvd samen met fragmenten uit de veertig jaar dat Freek op toneel stond. 

Lees meer cultuurrecensies op Trouw.nl

Lees ook:

De uitvinders van harmonieus kibbelen

Plaats delict was de tafel van Jeroen Pauw, donderdag. Hij had zowel Erica Terpstra als Hella en Freek de Jonge uitgenodigd vanwege een expositie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden