Filmrecensie

François Ozon tekent het hele misbruikplaatje in ‘Grâce à Dieu’

Melvil Poupaud in ‘Grâce à Dieu’.

Grâce à Dieu
Regie: François Ozon.
Met Melvil Poupaud, Denis Ménochet en Swann Arlaud. 
★★★☆☆

Het begint met de ontdekking dat de priester die hem in zijn jeugd misbruikte nog steeds met kinderen werkt. De 40-jarige Alexandre uit Lyon is inmiddels zelf vader van vijf kinderen. Hij is een trouwe kerkganger. Zijn twee oudsten ontvangen bijna het vormsel.

Alexandre schrikt als hij verneemt dat de lokale priester Bernard Preynat nog steeds actief is. De ontdekking heeft grote gevolgen. Na al die jaren is Alexandre eindelijk in staat om over het misbruik te praten. Het vaderschap is voor Alexandre een belangrijke drijfveer om in actie te komen. Via zijn kinderen kijkt hij naar zichzelf als kind. Hij spoort andere slachtoffers op en begint een actiegroep. 

Het eerste wat opvalt is hoe behoedzaam de Franse regisseur François Ozon te werk gaat bij het verfilmen van dit waargebeurde verhaal, op het afgelopen filmfestival van Berlijn bekroond met de Grote Juryprijs. Ozon kwam de zaak op het spoor via de website ‘La Parole Libérée’, opgericht door Preynats slachtoffers. De website bleek een schat aan informatie te bevatten zoals e-mailcorrespondenties tussen Alexandre en leden van de katholieke kerk in Lyon. Onder hen kardinaal Philippe Barbarin en Régine Maire, een psychologe in dienst van de kerk met de opdracht om zich te ontfermen over slachtoffers van priesters. 

Het moet voor Ozon een gigaklus zijn geweest, want ze worden in de film allemaal geportretteerd: enerzijds de slachtoffers en hun entourage onder wie advocaten, partners en kinderen, anderzijds de dader en de leden van de kerk die pedofilie zeggen te veroordelen, maar de zaak ondertussen onder het tapijt vegen. 

Geheimhouding

Toch is de film geen woedende aanklacht tegen de kerk, eerder een onderzoek naar alle contradicties en complexiteiten. De kardinaal vindt dat het misbruik moet worden bestraft. Tegelijkertijd staan de deuren van de kerk open voor zondaars. Er is in het katholicisme plaats voor vergeving. Alexandre gelooft op zijn beurt in de goedheid van de kerk. Hij gelooft echt dat de kardinaal actie zal ondernemen. Maar de film laat ook zien wat het probleem is: de kardinaal is onderdeel van een conservatief instituut met een eeuwenoude cultuur van geheimhouding. Daar breng je niet zomaar verandering in.

Dat wil zeggen: inmiddels is Barbarin, aartsbisschop van Lyon, schuldig bevonden aan het in de doofpot stoppen van seksueel misbruik. Begin maart werd hij veroordeeld tot zes maanden voorwaardelijk. Ook heeft hij zijn ontslag aangeboden.

In de film zie je hoe de slachtoffers van seksueel misbruik samen strijden, hoe de individuele strijd van Alexandre een collectieve strijd wordt. Maar er zijn er ook die ervoor terugschrikken, die bang zijn om gebrandmerkt te worden als het slachtoffer. Ozon laat het hele scala aan reacties voorbij komen. Zijn film, die vooral is opgebouwd uit woorden en vrij procedureel aandoet, is een studie van slachtoffers die met hun verhalen naar buiten komen, hoe moeilijk dat ook is, ook voor de omgeving.

De recente uitspraak in de zaak van kardinaal Philippe Barbarin moet hen goed hebben gedaan. Hetzelfde geldt voor de poging van de pedofiele priester Bernard Preynat om vertoning van de film tegen te houden tot na zijn rechtszaak die later dit jaar volgt. Ook dat is niet gelukt. Grâce à Dieu draait al zes weken met succes in Frankrijk.

Filmrecensie 

Elke week worden de nieuwste films besproken door onze recensenten. U leest de recensies hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden