Column

Franca Treur houdt van analyseren: haar liefdesleven, het hele leven - en dat van haar vrienden

Franca Treur voor L&G - olivia Ettema Beeld Olivia Ettema

Ik wil mijn liefdesleven niet analyseren, zei een vriendin toen we het hadden over therapeut Esther Perel. Ik heb liever dat het een beetje mistig blijft. Ik hou gewoon van fictie!

Daarover was ik aan het nadenken, maar toen kreeg een virus me te pakken en werd het in mijn hoofd ook een beetje mistig. Dat is jammer, want nu gaat een deel van mijn energie zitten in een gevecht tegen wazigheid. Ik hoop op een goede afloop.

Waar was ik gebleven? O ja. In tegenstelling tot mijn vriendin, hou ik juist heel erg van analyseren. Niet alleen analyseer ik mijn liefdesleven, het hele leven, en niet alleen het mijne, maar ook dat van mijn vrienden, buren, familieleden, kennissen. Ik knap er altijd van op. Want analyseren geeft inzicht en inzicht grip, en grip geeft macht. Of in elk geval bewustzijn van de ‘eigen gang’.

Mijn eerste twintig jaar bracht ik door in een wereld die geordend was volgens de vragen en antwoorden van de Heidelberger Catechismus. Die duidelijkheid, plus de daarbij horende traditionele patronen en normen hadden, zonder dat ik erbij stilstond, veel houvast gegeven. Toen ik die wereld verliet, fladderde ik in mijn eentje verder, lekker vrij, maar gaandeweg kreeg ik toch weer behoefte aan grip. Gek genoeg vond ik die toen in fictie. (Analyseren kwam later pas, toen ik ging schrijven.) Uit romans heb ik geleerd hoe anderen het doen, leven.

Die vriendin en ik houden van dezelfde soort fictie. Niet het soort dat op de clou geschreven is, maar vertellingen die iets wezenlijks blootleggen, of die een of ander inzicht bieden dat bijdraagt aan de zin van alles. Maar wel in de complexiteit van een verhaal. Dus niet met tegeltjesspreuken, maar met personages. Op mijn wc liggen wel boekjes met aforismen. Soms zit er wel wat in, natuurlijk, maar dan zou ik er toch graag meer over willen lezen. Wat ook niet helpt is dat die boekjes altijd van oude cynische mannen zijn. De helft van hun wijsheid is superseksistisch, waardoor ook de andere helft iets bedenkelijks krijgt. Maar goed. In elk geval komt het haast nooit voor dat ik een boek waar mijn vriendin mee wegloopt niet mooi vind.

Beeld Olivia Ettema

Toch heb ik weinig op met mist en wolligheid. Ik vind het moeilijk om dat niet te zien als een poging van de auteur om gewichtig te doen. Diepte veinzen die er niet is. Een andere vriendin, ook een schrijfster, zweert bij alcohol tijdens het schrijven. Ze krijgt er bijzondere associaties van.

Ik zou willen dat ik het kon, drinken bij het schrijven, maar al kan ik heel wezenlijke momenten beleven met een borrel op, mijn laptop hoef ik er echt niet bij te pakken. Schrijf over duistere zaken, maar wees zelf niet duister, schijnt W.G. Sebald te hebben gezegd, en ik neem instemmend een slok van mijn koffie.

Ik weet eerlijk niet waarom analyse en fictie elkaar zouden moeten bijten. Alsof non-fictie het leven ontmaskert, terwijl fictie de wereld mooier maakt. Dat lijkt me een valse tegenstelling. Helderheid heeft helemaal niets te maken met ‘echt gebeurd’ maar met precies zijn, met de juiste woorden kiezen om datgene op te roepen wat je voor ogen hebt. Of dat dan ook overeenstemt met de werkelijkheid, zoals die ook door anderen is ervaren - ik weet niet - is dat nou zo interessant?

De werkelijkheid is prozaïsch. Te veel dingen in het echte leven gaan niet over de essentie. Die kun je in fictie weglaten. En dan hou je het soort samengebald proza over waar mijn vriendin en ik zo van houden. Dat van bijvoorbeeld Ali Smith, Max Frisch, Alice Munro.

Franca Treur schrijft met Gerbrand Bakker om beurten een wisselcolumn over lezen, schrijven en het literaire leven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden