Beeldende kunstViviane Sassen

Fotograaf Viviane Sassen (1972) vertelt nieuwe verhalen over geheime liefde en lust, racisme, laster en moord

‘Occo’.Beeld Viviane Sassen

Fotograaf Viviane Sassen (1972) vertelt nieuwe verhalen over geheime liefde en lust, racisme, laster en moord. Haar zinderende tentoonstelling van een lustpaviljoen in beelden is nu te zien in Amsterdam. 

Het eerste beeld is een metersgrote foto van een meisje met een modieus gescheurd spijkerjasje. Ze trekt het op zo’n manier uit dat je niets ziet van haar gezicht of bovenlichaam, alleen een paar zilverkleurige vlechtjes en donkere huid. Achter haar blinkt een museaal keizerlijk interieur met veel bladgoud: Versailles. Het is de opmaat bij een verhaal dat de bezoeker zelf mag componeren, in Huis Marseille in Amsterdam. Fotograaf Viviane Sassen geeft slechts richtingaanwijzingen, suggesties. Verder zijn er informatieve tekstbordjes en voor Sassen gemaakte gedichten van Marjolijn van Heemstra.

'Leila'.Beeld Viviane Sassen

Versailles, het pronkkasteel van de Franse koningen buiten Parijs, nodigt ieder jaar één kunstenaar uit om iets met de ruimtes en tuinen te doen, iets tijdelijks toe te voegen: mensen als Anish Kapoor en Jeff Koons. In 2019 waren vijf wereldberoemde fotografen aan de beurt, Sassen was een van hen. Zij dook in de geschiedenis van het ­gedeelte van het gebouw dat haar was toegewezen: het Groot Trianon. Het paleis dat de koninklijke familie gebruikte om met minnaars en minnaressen aan de strenge hofetiquette te ontsnappen, staat nu bekend als lustpaviljoen.

‘The Old Centaur’.Beeld Viviane Sassen

Schandalen en geheimen

De expositie in Amsterdam begint met Sassens foto’s uit Versailles. Die eerste zaal is nog wat vaag: waar kijken we naar? Wat moet dit voorstellen? Is dit een moderne versie van de zwarte non van Moret, geboren in 1664 als geheime dochter van de koningin van Frankrijk, waarover het tekstbordje schrijft? Maar in de tweede zaal krijgt de bezoeker een waterval aan beelden en impressies te zien. Honderden foto’s glijden uit een beamer na elkaar over de muur, strak geregisseerd. Foto’s van de beroemde tuinen van Versailles met hun geometrische heggenrijen, details van de sculpturen daar, documenten en soms van extra kleurvlekken voorzien. Samen met Van Heemstra’s in het Engels vertaalde gedichten vormen ze een adembenemende openingsfilm van twintig minuten – het enige minpuntje is dat de teksten niet ondertiteld zijn.

‘La Mauresque’.Beeld Viviane Sassen

Normaal gesproken, pre-corona, kon de bezoeker vrij dwalen in de twee aan elkaar geklonken grachtenpanden van het museum, nu is de route uitgestippeld. Die beperking in keuzestress is in een compact verhaal als dit prettig. Van Versailles gaat Sassen naar Amsterdam, naar de verborgen verhalen uit de grachtenpanden met stijlkamers in ­Lodewijk XIV-stijl waar Huis Marseille in is gevestigd en dan naar archieven die de schandalen en geheimen kunnen ontrafelen.

De titel van deze tentoonstelling is ‘Venus & Mercury’ en slaat op de zeventiende-eeuwse uitspraak dat een nacht met Venus je een leven met Mercure (kwik) bezorgde. Kwik werd gebruikt als medicijn tegen syfilis. Tegelijk slaat het ook op de handelsgeest van de Amsterdamse kooplieden, het zestiende-eeuwse Mercuriusbeeldje in de museumtuin is daar de stille getuige van. Venus is hier niet alleen een venijnige liefdesgodin en inspirator voor de vele vrouwelijke en vooral mannelijke naaktbeelden, het slaat ook op Sassens kunstwerken die met zoveel liefde voor het onderwerp zijn gemaakt.

Eerder, in 2012, had Sassen een grote overzichtstentoonstelling in Huis Marseille met de titel ‘In and out of fashion’ – de kunstenaar is internationaal én ze komt uit de modewereld. Maar mode was niet het hoofdonderwerp: ze fotografeerde veel in Afrika, met mensen die niet per se fotomodelervaring hadden. Scherpe contrasten, veel felle kleuren, schaduw- en lichtspel, toeval. Ze is inmiddels een grote naam, in de kunstwereld en daarbuiten: ze maakte met zangeres M.I.A. een videoclip in Senegal en maakt modecampagnes voor Louis Vuitton.

‘Madame Victoire #01'.Beeld Viviane Sassen

Sassen zet nu nieuwe stappen. Ze voegt verf toe, met een stift maakt ze delen van een foto van een klassiek beeld blauw, zodat er een sensuele vorm overblijft. Maakte een videoclip van de fotosessie in Versailles met de lokale jongeren die ontspannen dansen en elkaar met hun telefoons fotogra­feren.

Sassen gebruikt brokken geschiedenis van deze historische plekken om een hedendaags verhaal te vertellen. Een verhaal over geheime liefde, controle, lust en schoonheid. Over blinde vlekken, racisme, censuur, laster en moord. Haar beelden zinderen nog lang na op het netvlies van de bezoeker.

★★★★★

Viviane Sassen: ‘Venus & Mercury’. Tot 30 augustus in Huis Marseille, Amsterdam. https://huismarseille.nl/

Lees ook:

Honderd berenportretten in Fotomuseum Den Haag: ‘Wie heeft er nou geen beer in huis?’

Veel volwassenen koesteren hun teddybeer hun leven lang. Dat is ze vaak aan te zien: ze missen een oog, een arm, hun vacht is versleten. Kunstenaar Helena van der Kraan (Praag, 1940) portretteerde de afgelopen vijf jaar zo’n tweehonderd innig geliefde beren. Ze zijn te zien in het Filmmuseum in Den Haag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden