Beeldende kunst

Fotograaf Mark Kohn geeft bomen een eigen gezicht

Beeld uit de tentoonstelling 'Bomen in Beeldspraak’ van Mark Kohn.Beeld Mark Kohn

Van dichtbij gefotografeerd vormt de schors van een boom een wereld op zich. Iedere boom heeft een eigen verhaal, zegt fotograaf Mark Kohn.

Waar kijken we naar? Het gesloten oog van een olifant, een satellietfoto van een vulkanisch landschap, een Tolkieniaanse trol? Nee, het zijn allemaal bomen. Fotograaf Mark Kohn legde hun bast close-up vast, met alle groeven, noesten, knotten en opvallend veel kleurschakeringen. De foto’s staan nu opgesteld, vergezeld van gedichten, in ruwhouten frames in Het Nationale Park De Hoge Veluwe. Waar beter dan in het bos zelf? Je gaat meteen met andere ogen kijken naar de echte bomen langs de route.

De Trouw-lezer kent Kohn van de portretten bij de langlopende interviewserie ‘De Tien Geboden’. Maar boomportretten wil de fotograaf dit werk niet noemen. “Bomen hebben geen gezicht. Maar wel iets heel eigens. Dat ontdek je als je ze goed gaat bekijken.” Een bomenknuffelaar is hij nog niet, maar naarmate hij meer foto’s maakte, raakte Kohn ervan overtuigd dat bomen gelijkwaardig zijn aan alle andere levensvormen. “De energie die ons in leven houdt is universeel, we ­delen dezelfde bouwmaterialen, in die zin zijn we allemaal één. Wij mensen vinden onszelf zo superieur, terwijl bomen, die geen stap kunnen verzetten, er al miljoenen jaren in slagen te over­leven.”

Beeld Mark Kohn

Zijn ideeën werden gevoed door het boek ‘Het verborgen leven van bomen’ van de Duitser Peter Wohlleben en de studies van de Canadese Suzanne Simard. Zij ontdekten dat bomen hun ­eigen systemen hebben om te communiceren, via een netwerk van wortels en zwammen in de bodem. Het wood wide web, wordt dat wel genoemd. “Simmard deed proeven met zaden. Daaruit bleek dat de moederboom zorgt dat haar zaailingen beter groeien dan vreemdelingen.”

Je moet natuurlijk uitkijken dat je geen menselijke eigenschappen gaat toekennen aan planten, zegt Kohn. “Ze hebben hun eigen integriteit.” Toch maakte hij sommige foto’s zo dat je er duidelijk een gezicht in herkent. “In twee puntjes en een streepje zien wij nu eenmaal al snel ogen en een mond. Maar ik gebruik die herkenning alleen maar om meer begrip te kweken voor de boom.”

Beeld Mark Kohn

Zo slingert de fotoserie tussen antropomorfisme en abstractie. De ene keer kijk je naar een boomstam die ‘boos’ kijkt in de woorden van Kohn, of ‘eigenwijs’. Dan weer roepen de beelden associaties op met bekende kunstwerken – de waterlelies van Monet in een paarsachtige schors met witte vlekken, kubistische koppen van Picasso in een sterk gegroefde stam. In een vervellende plataan zou je nog een kleurige landkaart kunnen zien, een wittige boom met bultjes lijkt een puur abstracte sculptuur.

Dat iedereen er iets anders in ziet, vindt Kohn juist mooi. Hij vroeg ook twee dichters, Myrte Leffring en Vicky Francken, om zich te laten inspireren door de foto’s. “Zij zien weer hele andere dingen.” Zo wordt een donkere bast met oranje stippen in de woorden van Leffring een morsecode – SOS. Een grijze kring op ruwe schors wordt een verlaten kampement waar de asresten van het kampvuur zijn achtergebleven. De gedichten staan afgedrukt naast de foto’s. Mooier nog dan ze te lezen is het de dichters zelf te horen voordragen in het bos – dat kan door een qr-code te scannen met de smartphone.

Beeld Mark Kohn

‘Bomen in Beeldspraak’ van Mark Kohn, met gedichten van Myrte Leffring en ­Vicky Francken, is te zien tot en met 18 september bij het Museonder in Het Nationale Park De Hoge Veluwe. Goed te combineren met het naastgelegen Kröller-Müller ­Museum. Ook te zien op: kohn.nl/bomen

Lees ook:

Nieuwe verhalen over geheime liefde en lust, racisme en moord

Fotograaf Viviane Sassen (1972) laat op een zinderende tentoonstelling een lustpaviljoen in beelden zien. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden