null Beeld

TaalTon den Boon

‘Flyeren’ is strikt genomen helemaal geen Engels leenwoord

Dinsdag stond tussen de ingezonden brieven een boutade tegen ‘overbodige Engelse woorden’. De briefschrijver kwalificeerde woorden als ‘flyeren’, ‘database’, ‘partygangers’ en ‘feestoutfit’ zelfs als ‘Engelstalige vervuiling’.

Nou kan het inderdaad best wel wat minder met Engelse woorden in Nederlandse teksten, maar de genoemde voorbeelden zijn vrijwel allemaal ingeburgerd in onze taal: ‘flyeren’, ‘database’, ‘party’ en ‘outfit’ staan gewoon – soms al tientallen jaren – in de Dikke Van Dale. Net als ‘folderen’, dat volgens de briefschrijver het alternatief zou zijn voor het gewraakte ‘flyeren’.

Over ‘folderen’ schreef mijn verre voorganger J.G.A. Thijs eind 1979 een taalrubriek in Trouw. Hij was destijds verrast door het ontstaan van dat werkwoord, maar interpreteerde het terecht als een Nederlandse afleiding van het Engelse leenwoord ‘folder’, dat al sinds de jaren dertig gangbaar was als synoniem voor ‘vouwblad’.

‘Flyeren’ heeft vrijwel zeker een vergelijkbare ontstaansgeschiedenis. Rond 1980 heeft het Nederlands ‘flyer’ uit het Engels overgenomen als synoniem voor ‘strooibiljet’. Zo’n tien jaar later is op basis ervan volgens een bekend recept om werkwoorden van zelfstandige naamwoorden te maken (namelijk door daar -en achter te zetten) ‘flyeren’ gevormd. Dat impliceert dat ‘flyeren’ strikt genomen géén Engels leenwoord is, maar een Nederlands werkwoord op basis van een Engels leenwoord.

Inmiddels beschouwt Van Dale ‘flyeren’ als de centrale term voor het uitdelen van strooibiljetten, terwijl ‘folderen’ in het woordenboek wordt beschreven als een ‘perifeer (minder gewoon) synoniem van flyeren’. Dat is geheel in lijn met de huidige taalwerkelijkheid: hoewel ‘folderen’ reeds in de jaren zeventig en ‘flyeren’ pas in de jaren negentig ingeburgerd is, wordt dat laatste woord sinds de millenniumwisseling ongeveer vijf keer zo vaak aangetroffen als ‘folderen’.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden