InterviewFlip Vuijsje

Flip Vuijsje over waarom rock de beste muziek van de 20ste eeuw is

The Beatles in 1964. 'Als je objectief kijkt naar wie de meeste invloed heeft gehad, de wegen heeft gebaand voor anderen, dan is er geen discussie mogelijk. Dan staan The Beatles op nummer één.'Beeld Michael Ochs Archives

In zijn nieuwe boek ‘Rock - waarom rock de beste muziek van de 20ste eeuw is’, betoogt Flip Vuijsje … inderdaad dat rock de beste muziek van 20ste eeuw is. En zij die hem tegenspreken? ‘Laat maar komen.’

Rockmuziek is de grootste culturele verworvenheid die de 20ste eeuw ons heeft gebracht.” Dat schrijft Flip Vuijsje in zijn nieuwe boek ‘Rock: waarom rock de beste muziek van de 20ste eeuw is’. Laten we zeggen dat zijn standpunt duidelijk is. Hij lacht. “Het is een statement dat ik graag wilde maken. Los van de analyse en beschouwing is het óók een liefdesverklaring.”

‘Rock’ is Vuijsjes ode aan gitaristen als Jimmy Page, Eric Clapton en George Harrison. Aan iconische conceptalbums zoals ‘Pet Sounds’ van The Beach Boys en ‘Tommy’ van The Who. Aan Woodstock, het tot wasdom komen van het muziekfestival. Aan John & Paul. Aan Mick & Keith. Aan de strot van Janis Joplin. Aan popmagazine Rolling Stone. Aan Ziggy Stardust and the Spiders from Mars.

Bijna met de precisie van een promovendus op de universiteit schetst Vuijsje hoe het kon dat van begin jaren zestig tot midden jaren zeventig ‘in zó korte tijd zó veel eindeloos goeie muziek het licht zag’.

Vuijsje, oud-hoofdredacteur van onder meer Intermediair, schreef eerder al boeken over The Rolling Stones en The Beatles. “Ik vond dat het nu tijd was voor een boek met een bredere kijk op de klassieke rockmuziek. Want het einde van een tijdperk is toch wel in zicht.”

David Bowie, Little Richard en Eddie van Halen zijn pas overleden. Elton John en Paul Simon kondigden hun pensioen aan. En dan zijn er nog Neil Young, Fleetwood Mac en de Stones die de komende jaren voor het laatst stadions zullen vullen – hopelijk.

‘Niks veranderd aan de statuur van die muziek’

Want ‘de groten van toen’ gingen voor de komst van corona nog altijd moeiteloos op wereldtournee. Met setlists gevuld met het platenoeuvre uit die klassieke succesjaren. En dat is bijzonder, schrijft Vuijsje. “Hoe die muziek van toen de zwaarst denkbare culturele toets heeft weten te doorstaan: die van het genadeloos voortschrijden van de tijd. Vijftig jaar later is er voor een grote groep mensen niks veranderd aan de statuur van die muziek.”

Is hij niet bang uitgemaakt te worden voor nostalgische babyboomer? Of voor de jazzliefhebber, die hem om de oren zal slaan met Charlie Parker, Dizzy Gillespie en Miles Davis? “Laat maar komen”, zegt hij met een lach (zijn e-mailadres staat in het boek). “Jazz is natuurlijk prachtig. Maar om te beginnen is het muziek die nooit zo’n groot publiek heeft gekend als de klassieke rock. Miles Davis heeft nooit hele stadions vol gespeeld.

“Wat ik groots vind aan de rockmuziek – afgezien van de populariteit – is de intrinsieke kwaliteit. Rock is een zeer gevarieerd genre, terug te voeren op de blues en rhythm-and-blues, maar ook op country en nóg meer op folkmuziek. Zo is het een fusiongenre geworden dat het beste van al die genres combineert.

“En het was een totaal ongebaand pad, hè. Er was niks makkelijks of vanzelfsprekends aan. Het was compleet onduidelijk dat je zo veel succes kon boeken met deze muziek. Muzikanten geloofden: dit is iets wat voorbijgaat. Ringo Starr dacht nog steeds aan het openen van een kapperszaak toen hij met The Beatles al een paar hits had gescoord.”

Enorme werkethiek

“Het verbaasde me wel dat sommige artiesten, zoals Elton John en The Who, zo’n inspanning moesten leveren om de weg naar succes te vinden. Hun werkethiek was enorm. Ze gaven nooit op.” Zo was David Bowie 11 jaar en 26 singles verder voor hij op zijn 28ste een nummer-1-hitsingle scoorde met ‘Space Oddity’.

Kenmerkend volgens Vuijsje voor de rockmuziek zijn: een sleutelrol voor de elektrische gitaar; complexe, melodische songs die bovendien allemaal zelf geschreven waren; gedurfde experimenten met geluidstechniek; en een focus op complete langspeelplaten, in plaats van een snelle opeenvolging van hitsingles.

De klassieke rock was óók een ‘exclusief blanke aangelegenheid’. ­Jimi Hendrix was de eenzame uitzondering. Vooral door toedoen van platenlabels en radiostations. “Hun traditie van raciaal segmenteren en segregeren van muzikale markten dateert van ruimschoots vóór het rocktijdperk en is nooit helemaal verdwenen. Het was een commerciële strategie om zwarte mensen zwarte muziek te laten maken: blues, jazz, disco en niks anders. Het is zeker een van de minder mooie kanten van de rockmuziek.”

Stortvloed aan welvaart en vrijheid

En dan is er nog dat beeld van de jaren 60 vol opstand en rebellie dat hij wil corrigeren. “Er waren natuurlijk wel protesten, ik wil niet zeggen dat het een randverschijnsel was. Maar het was vooral de gigantische stortvloed aan welvaart en vrijheid voor jonge mensen die zich aandiende, waardoor ze iets met hun leven konden doen wat voorgaande generaties niet voor mogelijk hielden. Dat is het échte verhaal van de jaren 60. Het kon ineens allemaal, en als klap op de vuurpijl kreeg je de rockmuziek erbij cadeau.”

Vuijsje gelooft niet dat rock zal verdwijnen. “Ik denk dat het zeker een toekomst heeft, maar als een nichegenre. Het zal nooit meer die allure en betekenis van vroeger krijgen. Er is zo veel muziek, de drempel om het te maken, digitaal, is erg laag.” Toch zal je Vuijsje daar niet over ­horen mopperen: “Klagen dat dingen ‘vroeger beter waren’ blijft altijd een oefening in futiliteit”,  schrijft hij.

Dan nog even: is hij een Beatles- of Stones-man? Toegegeven, vroeger was hij vooral fan van Mick & Keith. “Maar daar ben ik wat anders over gaan denken. Als je objectief kijkt naar wie de meeste invloed heeft gehad, de wegen heeft gebaand voor anderen, dan is er geen discussie mogelijk. Dan staan The Beatles op nummer één. En de Stones op twee. En pas op afstand volgt dan de rest.”

Flip Vuijsje, Rock - waarom rock de beste muziek van de 20ste eeuw is, Uitgeverij Nieuw Amsterdam, 256 pag., €24,99

Lees ook:

Pinkpop, ooit voor hippies, nu voor iedereen

Pinkpop beleeft haar 50ste editie. Oude tijden herleven met bands als Fleetwood Mac, The Cure en The Pretenders. Nostalgie, die ons terugvoert naar de begintijd van het Limburgse popfestival.

De Bed-in For Peace: geitenmelk, toast en heel veel fotografen

Het Amsterdamse Hilton Hotel exposeert foto’s van de Bed-in For Peace, vijftig jaar geleden, van John Lennon en Yoko Ono. Fotografen die geluk hadden, kregen een privéconcertje.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden