Maartje Nevejan

Ik heb een droom Maartje Nevejan

Filmmaker Maartje Nevejan zoekt naar beelden om afwezigheid mee uit te drukken

Maartje Nevejan Beeld Jorgen Caris

“Ik hou erg van het schemergebied tussen waken en dromen, ’s ochtends probeer ik het zo lang mogelijk te rekken – ik moet altijd even vrienden worden met de dag.”

“Aan de ontbijttafel hebben we het met het gezin vaak over wat we hebben gedroomd. We hebben onszelf allemaal lucide dromen geleerd. In het begin onthield ik alleen flarden, maar doordat ik mezelf ging trainen kwam ik in een soort droom-waakstand. Ik was op den duur halve nachten aan het schrijven in mijn dromendagboek. Daarmee ben ik gestopt want ik werd heel moe van dat dubbele leven: belevenissen ’s nachts zijn net zo echt als je ervaringen overdag.

Mijn lucide dromen waren vaak vliegdromen. Ik wist hoe ik ze moest sturen: ik ging naar een park waar ik na veel geaarzel – kan ik het wel? – van een groen bankje sprong en langzaam naar boven draaide. Een euforisch gevoel. Mijn man gebruikt een andere methode in zijn vliegdromen: heel hard rennen, knieën optrekken en weg. Ik droom ook regelmatig over oerlandschappen waar je in kunt verdwijnen. Vaak is er een stad als New York, eromheen ligt een grasveld en daar ben ik dan met mijn fiets. De fiets, weet ik, staat bij mij voor onafhankelijkheid, maar hoe kom ik aan dat landschap dat niet bestaat? Dat fascineert mij: waar komen die beelden vandaan, hoe zijn wij verhalen vertellende dieren geworden?

Ik heb me dat ook afgevraagd tijdens het maken van mijn film ‘Ik ben er even niet’ over absences. Kinderen met absence-epilepsie zijn korte momenten afwezig, soms honderden keren per dag, zonder dat ze er controle over hebben. Alsof er steeds stukjes uit je leven worden geknipt. Heel raar, want als je afwezig bent, waar ben je dan? Een prachtige vraag. Neurologen zeggen: kortsluiting in je hersens, er is even geen bewustzijn, maar uit eigen ondervinding weet ik dat je toch zintuiglijke ervaringen hebt waar je heel moeilijk taal voor kunt vinden. Je ervaart iets wat groter is dan jijzelf, en tegelijk net zo verwarrend echt als bijvoorbeeld een gesprek in een droom. Alleen zijn absences geen dromen. Pas toen mijn zoon Abel als kind voor een kunstwerk stond en zei: ‘Zo voelt het!’, begreep ik opeens dat ik niet op zoek moest naar woorden maar naar beelden.

We hebben jongeren en kinderen met de aandoening in contact gebracht met kunstenaars, zodat ze samen de ervaringen konden verbeelden. Door associatief te monteren hebben we geprobeerd een film te maken die de ervaring van een absence overbrengt. De jongeren zeggen dat ze zich door dit project minder eenzaam zijn gaan voelen. Je begint aan jezelf te twijfelen als je altijd hoort dat je beelden verzint, maar de poort naar deze wereld waar de wetenschap geen verklaring voor heeft is door de kunstenaars geopend.” 

Maartje Nevejan (58) is filmmaker. ‘Ik ben er even niet’ draait in filmtheaters als onderdeel van het project ‘If you are not there, where are you?’ De kunstwerken zijn vanaf 25 juni te zien in het Beautiful Distress House, Amsterdam. Info: areyouthere.nl. 

In deze interviewrubriek vraagt de redactie van Trouw aan bekende én minder bekende mensen waar ze over dromen, overdag of ’s nachts.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden