FILMRECENSIE

Film over eerste mens op de maan verdeelt Amerika

Ryan Gosling als Neil Armstrong. Beeld AP

First man
Regie: Damien Chazelle
Met Ryan Gosling, Claire Foy, Jason Clarke
★★★★

Veel mensen weten dat Neil Armstrong op 21 juli 1969 de eerste mens werd die voet op de maan zette. Of  op z’n minst dat iemand een voet op de maan heeft gezet. Weinig mensen weten wat daaraan voorafging. Damien Chazelle’s ‘First Man’, soberder en ernstiger dan zijn vorige film ‘La La Land’, laat zien wat Armstrong sinds 1961 heeft moeten doorstaan om die eerste mens op de maan te worden.

Maanlanding

Je zou het niet verwachten bij een film over een maanlanding. Maar sinds ‘First Man’ op 29 augustus het filmfestival van Venetië opende, blijken mensen links en rechts op het politieke spectrum te struikelen over de manier waarop Chazelle het verhaal vertelt.

Rechts heeft, zoals vaker, moeite met het gebrek aan vlagvertoon, want Chazelle zou niet duidelijk genoeg laten zien dat Armstrong de Amerikaanse vlag op de maan plant. Dat voor de lancering in koeienletters over zowat de hele lengte van raketten ‘Verenigde Staten van Amerika’ te lezen is, laat blijkbaar ruimte voor twijfel. Bovendien is de vlag twee keer gewoon te zien op de maan, ook al zien we Armstrong het ding niet daadwerkelijk in het stof planten.

Huismoeders

Aan de linkerkant klaagt men dat de film een conservatief wereldbeeld verheerlijkt. Mannen zijn zwijgzame en doortastende helden, vrouwen huismoeders die bangig thuis de vooruitgang zitten te saboteren omdat ze niet willen dat manlief omkomt bij een gevaarlijk maanavontuur. Iemand noemde de film al een ‘fetisj-object van rechts’.

Als je graag wilt, kun je je daar over opwinden. Armstrong, zo is op foto’s uit die tijd duidelijk te zien, was in het echt minder zwijgend heroïsch (want vrolijker) dan in het portret van acteur Ryan Gosling. Maar dat is artistieke vrijheid: Chazelle heeft geen documentaire gemaakt. Wat betreft de rolverdeling tussen mannen en vrouwen: in 1969 was men daar gewoon conservatiever in en Armstrong kwam nou eenmaal uit de Midwest, bepaald niet het meest vooruitstrevende deel van de natie.

Beeld AP

Dodelijk avontuur

Maar belangrijker is wat Chazelle zelf wil laten zien. Keuzes die duidelijk terugkomen in de visuele stijl van de film. Hij laat bijvoorbeeld de gezichten vaak van dichtbij zien. Alsof hij zegt: ‘Dit waren mensen van vlees en bloed die een ongewis en misschien wel dodelijk avontuur aangingen’.

Weinig mensen weten hoeveel astronauten omkwamen in de aanloop naar de maanlanding. Chazelle laat het wel zien want dat was de toestand waarin Armstrong toch besloot het risico te nemen.

Bijna terloops kijkt de camera soms naar de bouten en moeren van de raketten omdat dan pas tot je doordringt wat een kunst- en vliegwerk die toestellen in 1969 moeten zijn geweest. Ongelofelijk dat het daarmee gelukt is. Dat is de bewondering die ‘First Man’ afdwingt. En hoe waarheidsgetrouw de details zijn, ach, het zal wel.

Elke week de nieuwste films besproken door onze recensenten. Lees meer filmrecensies in ons dossier.

Lees ook:

La La Land is een nogal wit sprookje

De blije Hollywoodmusical ‘La La Land’ roept vele oude musicals in herinnering. De Jamaicaans-Britse schrijfster Zadie Smith zet in haar laatste roman deze nostalgie in een ander perspectief.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden