Review

Feestelijke en evenwichtige Muziekdagen

'Wie is er bang voor Nederlandse muziek?' zo luidt de vragende titel van een recente sample-cd met hedendaagse muziek van eigen bodem. Hoezo 'bang', zou de tegenvraag moeten zijn als je de Nederlandse Muziekdagen de afgelopen week had bezocht. Programmeur Lucas Vis slaagde er niet alleen in de dertiende editie van het festival een werkelijk feestelijke tint te geven. Hij zorgde ook voor evenwichtige concerten, waarin iedere luisteraar aan zijn trekken kon komen.

Vol zat de grote zaal van het Utrechtse Vredenburg tijdens de Nederlandse Muziekdagen de afgelopen week geenszins, maar dat deerde eigenlijk niemand. De programmeur voor de dertiende editie, directeur van het Conservatorium van Amsterdam en dirigent Lucas Vis, liet vooral merken zin te hebben in 'zijn' feestje. Dat festival was de afgelopen tijd weer aanleiding voor speculaties over de vermeende impasse waarin de Nederlandse muziek zich bevindt en het hoge getto-gehalte van zo'n festival.

Niks van gemerkt dit keer. Goed, je zou je een festival voor kunnen stellen waarin Nederlandse componisten in perspectief worden geplaatst met buitenlandse geestverwanten, maar dat is meer een kwestie van smaak. Verder maakte Vis duidelijk dat er nog volop mooie stukken worden gecomponeerd in dit land, dat de jongste garde alweer staat te trappelen en dat er in het repertoire van de afgelopen eeuw veel composities te vinden zijn die best meer mogen worden uitgevoerd.

Neem bijvoorbeeld 'Triade' van Theo Verbey, dat vrijdag door een optimaal spelend Radio Kamerorkest onder Peter Eötvös werd uitgevoerd. Of neem jonge componisten zoals de zeventienjarige Thomas Hendriks en Merlijn Twaalfhoven (bouwjaar 1976), die in hetzelfde concert verbaasden door hun orkestrale fingerspitzengefühl. Twaalfhoven sleepte uiteindelijk terecht de publieksprijs en de juryprijs in de wacht met 'If you reveal your secrets to the wind', een poëtisch fluisterend werk dat ontaardde in een marche triomphale, met een betoverend vioolduet op het eind.

Of neem de bonte zaterdagavond, toen de grote zaal werd bespeeld door pianist David Kuyken, het Radio Symfonie Orkest, het Groot Omroepkoor en blokfluitconsort The Royal Wind Music. Op papier zag het er onmogelijk uit, maar door de ruimtelijke plaatsing werkte de extreme afwisselingen wonderwel.

Het afsluitende concert van de Nederlandse Muziekdagen vormde gisteren in meerdere opzichten de opmaat voor volgend jaar. Dan is saxofonist/componist Willem Breuker de programmeur. In een panelgesprek voor Radio 4 zei Breuker gisterenmiddag dat hem volgend jaar een informele sfeer voor ogen stond. Geen stoelenrijen in de grote zaal van Vredenburg, maar tafeltjes waar obers doorheen laveren.

Die jazzclub-sfeer werd gisteren ook opgeroepen in Guus Janssens Vioolconcert, dat hij speciaal voor het festival componeerde. Met zijn absurdistische muziek zet Janssen normaal gesproken zijn publiek voortdurend op het verkeerde been. Dat deed hij nu op een andere manier: door een doodernstig stuk te componeren, dat raakvlakken had met de Parijse jazz van Stephane Grapelli. Het Radio Filharmonisch Orkest diende in de refreinen als harmonische 'deken', waarover de Amerikaanse violist Mark Feldman zijn capriolen improviseerde.

Indrukwekkend was vooral 'Stick on Stick', het twaalf jaar geleden gecomponeerde meesterwerk van Klas Torstensson, geschreven in de geest van Xenakis. In deze krachtige tweede kennismakeing (het werk werd in 1993 voor het eerst en laatst in Nederland uitgevoerd) gedroeg het orkest zich als dokwerker, ijzergieterij en kudde bulldozers tegelijk en blonk dirigent Micha Hamel uit als strakke aandrijver van dat prachtige monster. Niet alleen de acht slagwerkers werkten zich in het zweet om de ijzeren platen, blokken hout en troms af te ranselen, maar ook de andere musici lieten de grote zaal kraken dat het een lust was.

De titel van Torstenssons eerste orkestwerk verwijst naar de opmaat die een popdrummer voor een nieuw nummer geeft door zijn stokken tegen elkaar aan te slaan. Zo aan het eind van deze geslaagde Nederlandse Muziekdagen een mooi gebaar naar de eigenzinnige Breuker, die volgend jaar zeker van zich zal laten horen met een geheel ander maar minstens zo luidruchtige programmering. Maar of je daar nou bang voor moet zijn...

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden