Huis-tuin-en-keukenfilms

Fans maken zelf zulke goede Star Wars-films, dat ze ruzie krijgen met de grote studio’s

Beeld uit de fanfilm Vader Episode 1. Beeld
Beeld uit de fanfilm Vader Episode 1.

Een nagemaakte Indiana Jones of Star Trek film? In Nederland is de fanfilm nog niet van de grond gekomen maar in de Verenigde Staten is het een fenomeen, compleet met rechtszaken van grote filmstudio’s.

Wat doe je als je geen genoeg kunt krijgen van een film of een game of een comic? Als je zelfs na elf Star Wars-films, vier Indiana Jones-edities of zes Lord of the Rings-werken alleen maar meer wilt? Dan maak je natuurlijk je eigen film.

De traditie van zelfgemaakte films, gemodelleerd naar je favoriete intergalactische sage of fantasy-avontuur, is de subcultuur van zogenoemde ‘fanfilms’. Sommige zijn bijzonder klungelig, dat zal niemand verbazen. Films waarbij je je knarsetandend door het gênante acteren heen werkt en het borduurwerk van de superheldenkostuums dramatisch tekortschiet. Waarbij je de decors ziet wiebelen als iemand er per ongeluk tegenaan stoot of waarbij de onvermijdelijke microfoon boven in beeld verschijnt. En om eerlijk te zijn: ook daar valt lol aan te beleven.

Maar er zijn ook films waarvan je de eerste minuten niet van het origineel kunt onderscheiden, tenzij je een getraind oog hebt. Waarbij slimme oplossingen worden bedacht om de beperkte middelen te verbloemen. Waarbij hele crews dagenlang in een Californische woestijn bivakkeren die dienst doet als een zandplaneet uit Star Wars. Budgetten variëren van nul en nada, waarbij iedereen voor gratis werkt, tot 1,2 miljoen dollar. Ter vergelijking: volgens het Filmfonds bedroeg het gemiddelde budget van een Nederlandse speelfilm in 2017 ongeveer 2 miljoen euro.

Een uitstekend voorbeeld op YouTube is Vader Episode 1: Shards of the Past waarin Darth Vader in gevecht gaat met de eveneens kwaadaardige keizer van het Keizerrijk. Er is slim gekozen voor slechts een paar locaties, want ruimtegevechten of planetaire vergezichten zijn kostbaar en ingewikkeld.

Maar toch. Kijk naar de visuele effecten, het acteren en het stemgeluid die niet van de echte Star Wars films te onderscheiden zijn. “Stel je voor wat deze gasten kunnen doen als ze Disneys budgetten hebben", is een van de reacties onder de film. Alleen een enkel shot van een iets te goedkope schoen of een grimas die net niet overtuigt, verraadt dat dit geen officiële korte Star Wars-film is.

Shards of the Past. Beeld
Shards of the Past.

De vraag is natuurlijk: mag je zelf wel een Indiana Jones of Star Wars film maken? Films waarvoor zowat intergalactische copyrightoorlogen zijn uitgevochten? Want een film met een budget van 1,2 miljoen dollar begint akelig veel op een professionele film te lijken, ook al vallen ze nog steeds in het niet bij begrotingen van meer dan 100 miljoen dollar. Bovendien: voor professionals die even niet bij grote producties aan het werk zijn, is een fanfilm ook een manier om jezelf in de kijker te spelen.

En in de kijker speel je je. Niet omdat de grote filmstudio’s per se op zoek zijn naar nieuw talent, maar omdat fanfilms wel eens de grootste misdaad zouden kunnen begaan die Hollywood kan bedenken: inbreuk maken op hun copyright.

Jarenlang hebben ze oogluikend toegestaan hoe fans met hun intellectueel eigendom aan de haal gingen. Het risico was klein. Want wat gingen die fanfilms doen? Het miljoenenpubliek van het Marvel-superheldenuniversum afpakken omdat ze betere films konden maken? Natuurlijk niet. De fanfilms konden bestaan bij de gratie van hun eigen amateurisme.

Niet meer alleen in tuinschuurtjes

Maar – lees de rest van deze zin in een zware voice-overstem – de wereld is veranderd. Crowdfunding en de eenvoudige toegang tot hoogwaardige digitale effecten – waardoor je geen grote decors en dure stunts meer nodig hebt – hebben de kwaliteit van fanfilms flink opgeschroefd.

In 2015 kreeg de fanfilm Star Trek: Anaxar, die toen net 1,2 miljoen dollar via crowdfunding had weten te bemachtigen zodat ze met de opnamen konden beginnen, een rechtszaak aan z’n broek. Die reactie van studio Paramount en mediaorganisatie CBS was best te begrijpen: fanfilms worden zeker niet meer alleen in tuinschuurtjes en door amateurs gemaakt.

Maar in een wereld waarin alles door intellectueel eigendom en rechtszaken wordt beheerst, zien die studio’s wel snel de liefde over het hoofd waarmee verreweg de meeste fanfilms worden gemaakt. Men doet het meestal niet om geld te verdienen, mensen doen het omdat ze van het verhaal en de personages houden, van de wereld die ze dankzij de oorspronkelijke film hebben ontdekt. En omdat je veel lol kunt hebben als je met gelijkgestemden aan je favoriete project werkt.

Raiders! Beeld
Raiders!

Over liefde gesproken. Raiders!: The Story of the Greatest Fan Film Ever Made is een documentaire uit 2015 over het maken van Raiders!, een fanfilm gebaseerd op Steven Spielbergs Indiana Jones and the Raiders of the Lost Ark. De film volgde de drie jeugdvrienden die van 1982 tot 1989 geprobeerd hebben om de oorspronkelijke film shot-voor-shot na te maken en 35 jaar later opnieuw bij elkaar kwamen om alsnog die ene scène te filmen die al die jaren geleden niet gelukt was. De film zelf is er nog steeds niet maar de documentaire wordt alom bejubeld. “Een liefdesgedicht aan filmnerds wereldwijd”, schreef een Amerikaanse recensent.

Zoek online naar ‘famous fanfilms’ en er zal zich een nieuwe wereld voor je openen. Wie vroeger Magic the Gathering of Dungeons and Dragons speelde of wie tegenwoordig veel films ziet en videogames speelt, weet hoe groot de wereldwijde fancultuur is. Hele fora en websites worden opgetuigd waar fans met elkaar praten over de achtergrondverhalen van films en games.

Deadpool en Colossus in een Marvel-film. Beeld
Deadpool en Colossus in een Marvel-film.

Fanfilms gaan een stap verder dan dat maar komen voort uit dezelfde liefde voor favoriete personages en verhalen. Het Marvel Cinematic Universe is inmiddels wereldberoemd, dankzij vele honderden miljoenen dollars en de allerbeste visuele technieken. Maar op de achtergrond bestaat het nog veel grotere Fan Based Cinematic Universe.

En waarom is die fanfilm in Nederland geen fenomeen? Waarom is er geen Star Wars met de Veluwe als decor? Laat die fanfilm van Soldaat van Oranje of Mocro Maffia maar komen.

Kijk voor fanfilmtips bijvoorbeeld op nerdifinite.

Lees ook:

Het alledaagse absurdisme van Jacques Tati

Zes films van de Franse cineast Jacques Tati zijn gerestaureerd en nu online te bekijken. Het zijn meesterlijk geconstrueerde, visueel uitbundige films, Inspiratiebron zijn voor latere regisseurs als Steven Spielberg en David Lynch.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden