Boekrecensie

Familiedrama zindert onder terloopse opmerkingen en kleine gebeurtenissen

Beeld Lona Aalders

Geboren schrijfster Lieke Kézér laat onder bedrieglijk eenvoudige vertelling grote emoties meeklinken.

In 2016 debuteerde Lieke Kézér met de roman ‘De afwezigen’, waarin ze het gevecht van een muzikaal wonderkind met het gemis in zijn leven van zijn familie, onder meer een psychotische moeder, beschreef. Mooi boek, waarin onder een bedrieglijk eenvoudige vertellaag diepgaande emoties schuilgaan. In haar tweede roman ‘De verloren berg’ is het niet anders. Ook nu weer een gezinsdrama, waarin de personages ieder op hun manier met de grote afwezige in het verhaal, de echtgenote en moeder, moeten zien om te gaan.

Verstoorde illusies

Kira is bij een eenzijdig verkeersongeluk omgekomen en haar man Thomas besluit na een tijdje met zijn drie kinderen – de kleine nieuwsgierige Tommy, verstandige vroegwijze Matilde en ernstig puberende Cleo – op vakantie naar de Pyreneeën te gaan.

Terwijl Thomas almaar terugdenkt aan de tijd met zijn vrouw, gebeurt er van alles wat je je op zo’n vakantie kunt voorstellen, pech, kleine avontuurtjes, Tommy vraagt of z’n moeder nog terugkomt, Cleo gaat ervandoor met een Spaanse jongen, maar eigenlijk cirkelt het verhaal voortdurend rond de grote afwezige Kira. Die absentie blijft meestal onbenoemd, maar je voelt dat het niet zomaar de eclips van een vrouw is, maar ook de teloorgang van vroegere harmonie, van een veelbelovende toekomst, van iets wat bij nader inzien misschien wel geluk was. Kézér beschrijft alles registrerend, soms haast zakelijk, maar juist daardoor dringt het des te scherper tot je door: dit boek gaat over verstoorde illusies.

Terwijl de drie kinderen nog met de toekomst bezig zijn, is de wereld van Thomas plotseling verduisterd. Hij legt het even aan met de kleuterjuf van zijn zoontje maar het wordt hem door zijn omgeving hoogst kwalijk genomen, familie en vrienden vinden hem ineens schaamteloos en een viespeuk. In dit soort scènes deed ‘De verloren berg’ me aan nota bene ‘De luizenmoeder’ denken, maar dat is het knappe van Kézér, onder zo’n schijnbare comedy-laag proef je toch ook steeds de bittere ondertoon van het onrecht dat Thomas aangedaan wordt.

Gezinsdynamiek

Wat je ook scherp proeft in deze roman is dat iedereen tenslotte in zijn eigen wereldje leeft. Op zeker moment laat Cleo haar jongere zusje in de steek en gaat op liefdespad. Thomas pikt het niet langer: “‘Deze hele vakantie draait om jou,’ riep hij. ‘Je broertje, je zusje, we hebben allemaal verdriet, maar het draait om jou. Jij trekt je van niemand iets aan, je doet precies waar je zin in hebt.’” Het is in feite wat de wereld Thomas zelf verwijt, dat hij de rouw om zijn vrouw verkwanselt voor een nieuwe liefde. Een kwestie van ‘wat je zegt ben je zelf’ dus.

Kézér weet deze even alledaagse als wonderbaarlijke gezinsdynamiek prachtig in beeld te brengen. Onder iedere terloopse opmerking, elk gebeurtenisje van schijnbaar niks gaat een enorm woud aan menselijke complexiteit schuil. Kézér vertelt objectief en rustig, zonder effectbejag. Haar stijl herinnert aan die van Raymond Carver, met zijn ­minimalistische huiselijke vertellingen, maar waar je bij Carver iets als het drama van het alledaagse leven proeft gaat er bij Kézer iets wezenlijks tragisch schuil onder de oppervlakte: de mens die niet begrepen wordt, die niet naar waarde wordt geschat. Dat geldt voor Thomas en zijn onbegrepen rouw, maar misschien nog meer voor de afwezige Kira, de vrouw die haar schrijverscarrière opgaf om moeder te worden en verder te leven in de schaduw van haar schrijvende man.

Konijnenholen

Wat de lezer over haar te weten komt is feitelijk slechts buitenkant, herinneringen van getuigen en juist dat schrijnt: ze speelt een haar van buitenaf opgelegde rol. Ze is er letterlijk zelf niet bij. Daarmee hangt ook de ontknoping van het verhaal op de laatste pagina’s samen, dat de hele voorgaande geschiedenis in een ander daglicht zet en die maakt dat je het boek direct zou willen herlezen, op zoek naar wat je zou kunnen noemen het kloppende hart van dit familiedrama, of zoals Thomas het in de Pyreneeën ervaart: “Konijnenholen, de kleinere holen van de muizen. De in­genieuze gangenstelsels onder zijn voeten. De nesten. Al het verborgen leven. Stralen daglicht tussen de bomen, de geur van natte bladeren en vochtige aarde, de kou, de warmte, het kloppende hart.”

Het is misschien een niet erg moderne schrijversopvatting die zegt dat onder de oppervlakte van het verhaal een diepere boodschap moet zitten, maar deze geboren schrijfster laat zien dat het nog altijd een geldig devies is.

Oordeel: objectieve, rustige verteltrant maar met sterke zeggingskracht.

Lieke Kézér
De verloren berg
Arbeiderspers; 258 blz. € 20,99

In ons dossier boekrecensies vindt u een overzicht van de besprekingen van pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden