Tentoonstelling

Ex-keizer Wilhelm II als houthakker: deze foto's geven een uniek inkijkje in zijn leven

Theepauze bij de houthakkershut van Huize Doorn, circa 1925-1930. Tweede van rechts: ex-keizer Wilhelm.

Minstens tien bijlen stonden er in het schuurtje van ex-keizer Wilhelm II, genoeg om een flinke bos te lijf te gaan. Houthakken was zijn sport, noodgedwongen, want zijn bewegingsvrijheid was klein in Museum huis Doorn. Daar leefde hij in ballingschap na de Eerste Wereldoorlog tot aan zijn dood in 1941. Bomen vellen deed hij overigens gekleed in keurig pak. 

Dat is te zien in het zojuist verschenen boek ‘Vorstelijk verzameld. De foto’s van Wilhelm II’, samengesteld door Liesbeth Ruitenberg. Het bevat zo’n 400 foto’s, van prins Wilhelm als peuter (hij werd geboren in 1859) tot zijn sterfbed. Ze tonen Wilhelm II tijdens de oorlog als opperbevelhebber van het Duitse leger, beraadslagend op een commandopost, maar ook met kleinkinderen op schoot en tijdens de drijfjacht – zijn hobby toen hij nog in vrijheid leefde. De muren van zijn Schloss Schwedt in Brandenburg waren bedekt met eindeloze rijen jachttrofeeën. 

Het boek is het eerste overzicht van zijn fotocollectie, die indrukwekkend groot was: in de 64 treinwagons vol keizerlijke inboedel die vanaf 1919 naar Nederland kwamen, zaten ook zo’n 13.000 foto’s. “Het was een man die zich al vroeg bewust was van de mogelijkheden van het medium”, zegt Cornelis van der Bas, conservator van Huize Doorn. “Hij gebruikte de fotografie aanvankelijk als pr-machine, om zijn imago te verspreiden over het hele rijk.” 

Afgekeken van zijn oma

Bij parades, openingen eerste steenleggingen, maar ook bij privé-reizen en op zijn eigen zeiljacht huurde hij fotografen in. Dat had hij volgens Van der Bas afgekeken van zijn oma, koningin Victoria van Engeland, die zich ook zo bewust was van de kracht van het beeld.

Wilhelm II reisde als opperbevelhebber van de verschillende legereenheden tijdens de Eerste Wereldoorlog van oost- naar westfront en vice versa. Daarbij bleef hij altijd op veilige afstand van de oorlogshandelingen. Op deze foto bezoekt hij een Duits legerkamp in de buurt van Tarnopol (Oekraïne).

Interessant aan de collectie is dat die ook de ontwikkelingen van de fotografie (uitgevonden in 1839) laat zien. “Vroege foto’s van de keizer liggen dicht bij de geschilderde, gecomponeerde portretten”, vertelt Van der Bas. Later krijgen de fotografen meer vrijheid, maken ze snapshots. Zo gaan de foto’s van statisch naar beweeglijk, van de laatste keizer van Duitsland in vol ornaat naar de man in ballingschap, verstild met krant in zijn rookkamer in Doorn.

Liesbeth Ruitenberg (samenstelling en tekst), ‘Vorstelijk verzameld. De foto’s van Wilhelm II’, uitgeverij Matrijs in samenwerking met museum Huize Doorn.

Een deel van de foto’s is ook te zien op fotocollectie.huisdoorn.nl.

Lees ook:

Herontdekt fotoboek - Swingen in zwart-wit met Ed van der Elsken

Bij het Rijksmuseum is er ondanks de coronacrisis reden voor een feestje. In stilte: op papier, en aan de muren van het museum. Een tot nu toe onbekend fotoboek met 134 foto’s van feestvierende mensen is ontdekt in het archief van fotograaf van Ed van der Elsken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden