Esra (15): Zonder de muziek van Yungblud weet ik niet of ik er nog zou zijn

Esra kampt met depressie en angststoornissen en is fan van Yungblud. Beeld Phil Nijhuis

Pubers die kampen met mentale problemen voelen zich begrepen door een jonge generatie muzikanten. Ze heten Yungblud, Halsey en Billie Eilish en ze zingen over hun depressies, sociale stoornissen en zelfmoord.

“Als ik de muziek van artiesten zoals Yungblud niet had ontdekt, weet ik niet of ik er nog zou zijn”, zegt de 15-jarige Esra aan de keukentafel bij haar thuis in Koudekerk aan den Rijn. Ze friemelt aan haar handen. “Twee jaar geleden ging het even echt niet zo goed.” Nu weet ze waarom: “Ik heb een diagnose, eigenlijk twee. Ik heb last van een sociale angststoornis en depressies. Ik ga iedere week naar de psycholoog, maar soms helpt muziek luisteren het best. Door de muziek voel ik me begrepen.”

Als ze over Yungblud – de artiestennaam van de Britse Dominic Harrison – spreekt, beginnen haar ogen te glimmen. Een grote glimlach volgt. Op haar kamer heeft ze op een nachtkastje zijn album ‘21st Century Liability’ staan. Op de albumcover is de zanger te zien in een outfit die hint op een dwangbuiskostuum. Zijn haren in de war, zijn enkels aan elkaar gebonden met handboeien en onder zijn ogen zwarte make-up.

Harrison is 21 jaar en de vriend van de Amerikaanse zangeres Halsey, die in interviews ook mentale problemen bespreekbaar maakt. Halsey is bekender, maar Yungblud heeft een hechtere fanbase en meer fanaccounts op sociale media. Op de Facebookpagina Yungblud Fans (ruim 5700 leden) delen vooral jonge meisjes selfies en video’s van Harrison. Maar ze delen ook dat ze zich soms depressief voelen, waarop andere fans ze proberen op te beuren met lieve berichtjes en foto’s van hun lachende idool. Esra is ook lid. 

De nummers van Yungblud, wiens fans zich ‘leden van de zwartehartenclub’ noemen, gaan over het slikken van medicatie tegen psychische klachten, omgaan met angsten, twijfelen over je seksuele geaardheid en jong zijn in een prestatiemaatschappij. Esra luistert vaak naar ‘Kill Somebody’. In het refrein zingt Harrison: ‘All I wanna do is kill somebody like you’. “Dit raakt me omdat het gaat over je donkere kant, de kant waardoor de depressie en angststoornis wordt veroorzaakt en dat je daar vanaf wil. Dat is ook wat ik het allerliefst zou willen”, zegt Esra.

De muzikant laat in meerdere interviews weten dat hij het als zijn missie ziet mentale gezondheid bespreekbaar te maken. In de videoclip van zijn nummer ‘Medication’ is te zien hoe hij een handje pillen neemt tegen zijn psychische klachten, in ‘Psychotic Kids’ staat hij in een isoleercel met een rubberen brein in zijn hand. “In zijn muziek en zijn interviews doet hij dingen niet mooier voor dan dat ze zijn en dat is verfrissend”, zegt Esra.

Negatieve emoties remmen

Volgens hoogleraar populaire muziek en jeugdcultuur, Tom ter Bogt, is het niet gek dat de muziek Esra helpt. “Muziek is geen oplossing voor mentale problemen, maar kan wel degelijk helpen daarmee om te gaan. Muziek kan negatieve emoties remmen”, zegt hij. “Ongeveer 70 procent van alle jongeren beweert dat muziek hen kan troosten. Het kan ervoor zorgen dat je in een betere stemming komt. En voor een op de vijf meisjes die al in de put zitten, biedt zelfs heel sombere muziek troost.”

Deze artiesten zijn ook nog eens zeer geloofwaardig omdat ze ook jong zijn en dus dicht bij hun publiek staan, aldus Ter Bogt. “Jongeren kunnen zich met hen identificeren. Als de teksten dan ook nog aansluiten bij je situatie, voel je je niet alleen begrepen, maar ook minder alleen. Dat maakt deze muziek een heel krachtig troostmiddel. Omdat fans dat collectief ervaren ontstaat een gemeenschap; dat je daarbij hoort, kan ook verzachtend werken.”

“Dat klopt wel”, zegt Esra. “Ik denk dat de meeste fans zich niet alleen willen voelen.” Zelf vergelijkt ze het met paardrijden, iets wat ze graag doet. “Een paard kan je aanvoelen en begrijpen, zonder dat je iets hoeft uit te leggen.”

Datzelfde doet het recent verschenen nummer ‘Parents’ met de tekst: ‘My hopes are getting low but I know I’ll never be alone, It’s alright, we’ll survive’. Esra: “Dit beschrijft perfect hoe Yungblud ervoor zorgt dat ik me niet zo alleen voel. Als ik in de put zit, zoek ik afleiding in zijn muziek. Het helpt me te beseffen dat ik niet alleen ben en dat ik er wel doorheen kom.”

Volgens Ter Bogt heeft het luisteren naar sombere muziek bij ongeveer een vijfde van de mensen een omgekeerd effect. Zij voelen zich er niet beter, maar juist slechter door. “Als je van bepaalde muziek gaat piekeren, is ernaar luisteren echt geen goed idee.”

‘Mijn vader is ook fan’

Esra voelt zich er vooral door gesteund. En haar vader is sinds kort ook fan. “We luisteren er samen naar in zijn auto. Dan leg ik hem uit wat de nummers betekenen.” Om dat goed te kunnen doen, heeft ze bijna alle interviews van haar idool via YouTube gezien. “Daarin vertelt hij vaak meer over zijn angstaanvallen en waarom hij vindt dat mentale gezondheid besproken moet worden.”

Over zulke interviews wordt op sociale media druk gediscussieerd. Zo weet ook de 15-jarige Kyara uit Uithoorn. Zij zit in een Instagram-chatgroep met fans van haar eigen idool: de 17-jarige superster Billie ­Eilish. “Naar die muziek luisteren is voor mij een manier om met mijn emoties te dealen. Voorbeeld: in het recente ‘Bury a Friend’ zingt ze over hoe depressieve gedachten kunnen zijn.” Zelf herkent ze die een beetje. “Ik heb Asperger, een vorm van autisme. Er zijn perioden geweest dat ik me wat somber voelde.” Eilish is nu haar voorbeeld. “Zij doet alles wat ze wil, ook in haar kledingstijl. Dat bespreken we dan in die groep.”

Volgens hoogleraar neurowetenschap van sociale relaties, Berna Güroğlu, moeten we de onderlinge vriendschappen tussen jonge fans niet onderschatten. “Pubers zoeken naar mensen bij wie ze problemen kwijt kunnen zonder veroordeeld te worden. Zo’n fangroep kan uitkomst bieden.”

Ter Bogt ziet niet alleen maar voordelen: “Als je omgaat met heel veel andere jonge mensen met dezelfde gevoelens, moet je ook oppassen dat je elkaar niet verder de put in praat.”

Dat geldt niet voor Esra. Voor haar blijft de muziek, net als paardrijden een uitlaatklep, zo weten ook haar ouders. “Het helpt me echt om dingen een plekje te geven”, zegt ze. “Nu nog Yungblud live zien.”

Artiesten doorbreken stigma 

Dat artiesten als Yungblud en Billie Eilish een hechte groep fans hebben, is niet vreemd, zegt Marloes Kleinjan, hoogleraar mentale gezondheidsbevordering jeugd aan de Universiteit Utrecht. “Er zit nog best een groot stigma op mentale problemen. Iemand die bekend is en daarover zingt, kan dat stigma voor een deel wegnemen.” Toch: ze hoort ook van jongeren die in behandeling zijn geweest voor psychische problemen dat mentale problemen door sommigen worden gecultiveerd. “Dat mensen online, vaak op sociale media, met hun problemen tegen elkaar opbieden.” Dat ziet Esra (15) ook: “Mensen die zichzelf een diagnose geven, dat vind ik wel lastig.” Volgens Berna Güroglu, hoogleraar neurowetenschap van sociale relaties, is het kenmerkend voor de adolescentie om erbij te willen horen en tegelijkertijd uniek te willen zijn. 

Lees ook:

Aandacht voor de mentale gezondheid van jongeren voorkomt chronische ziekte

Veel aandoeningen van jongeren hebben een mentale oorzaak, zegt jeugdarts Wico Mulder. ‘Vanaf 14 jaar zou er meer aandacht moeten komen voor het geestelijke.’

De tienertroebelen van Billie Eilish 

Billie Eilish: in de Verenigde Staten een fenomeen, maar de 17-jarige superster in wording is hard bezig ook in Nederland de tienerkamers te veroveren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden