null Beeld

ColumnDoortje Smithuijsen

Emma Chamberlain en de herkenbare gevoelens van eenzaamheid en depressie

Het is middernacht in de keuken van Emma Chamberlain en ze heeft zin in een snack. Bij mij is het kwart over negen, ik ben net thuis, nog zweterig van het fietsen tegen de avondklok. Aangeschoten van de glazen wijn die ik in een opgevoerd tempo naar binnen heb gegoten, kijk ik toe hoe Emma een burrito in elkaar zet. “Al mijn avocado’s zijn verrot”, klaagt ze. “En al mijn tortilla’s zijn gebroken.” Wanhoop, zelfhaat, teleurstelling, classic Emma.

Sinds de lockdown is het aantal minuten dat ik per dag aan Emma’s video’s besteed flink toegenomen. Elke keer als ik onnatuurlijk vroeg thuiskom na een etentje, kijk ik toe hoe ze haar dagelijkse koffie zet, hoe ze naar de supermarkt gaat, hoe ze verwoede pogingen doet te koken in de enorme keuken van haar villa in Los Angeles. “Ik heb een maatbeker nodig. Bezit ik een maatbeker?” Dat werk.

De reden waarom ik de negentienjarige Emma interessant vind, is omdat ze een karikatuur is van de relatie tussen Generatie Z – ook wel GenZ, geboren tussen 1995 en 2015 – en sociale media. Als eerste generatie die is opgegroeid met de smartphone, spenderen GenZ’ers in hun jeugd veel meer tijd achter een scherm dan eerdere generaties. De gevolgen daarvan werden in 2017 pijnlijk duidelijk uit onderzoek van de Amerikaanse hoogleraar psychologie Jean Twenge: met de jaarlijkse toename van hun schermtijd nemen gevoelens van eenzaamheid en depressie onder jongeren sterk toe.

Zowel in interviews als in haar vlogs heeft Emma aangegeven dat ze zich geregeld eenzaam voelt. In haar video’s is ze altijd alleen. Ze gaat niet meer naar school, omdat ze van YouTube’en haar baan heeft gemaakt. Miljoenen volgers, maar niemand die langskomt. Het is de uitvergroting van wat Twenge in haar onderzoek laat zien.

Twenge waarschuwt voor een generatie die een sterk onderontwikkeld emotioneel en sociaal vermogen zal hebben; een generatie die alleen de emoji voor een bepaald gevoel kent en niet de woorden of gezichtsuitdrukking. Als Emma iets grappig vindt, steekt ze haar tong opzij: :-P. Toen ze laatst met de auto naar San Francisco reed en daardoor niet constant op haar telefoon kon kijken, moest ze aan de lopende band huilen.

Soms voel ik me een roofdier dat zich verlekkert aan de mentale aftakeling van iemand die de pech heeft tien jaar na mij geboren te zijn en daarmee als kind al terechtkwam in de wereld van SnapChat en TikTok. Ondertussen zie ik mezelf zitten: in mijn donkere appartement, starend naar een scherm. In de omliggende huizen dezelfde situaties – overal blauw licht.

Depressie, eenzaamheid: sinds de lockdown hebben we er allemaal meer mee te maken en als reflex grijpen we naar onze telefoon. We weten nu collectief hoe Emma zich moet voelen: alleen in huis, pratend tegen de camera. Dat belet ons niet om de kans dat ze eens naar buiten gaat nog kleiner te maken door abonnee te worden van haar YouTube-kanaal. De avondklok kom je nou eenmaal makkelijker door als er iemand tegen je praat, desnoods iemand die net zo alleen is als jij.

Doortje Smithuijsen is filosoof en journalist en schrijft om de week over de dilemma’s in de online-samenleving. Lees hier eerdere columns terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden