Taal Ton den Boon

Elk decennium duurde tot nu toe tien jaar. Op twee uitzonderingen na

Afgelopen weken namen de media omstandig afscheid van het tweede decennium. Maar is dat terecht? Als je ervan uitgaat dat het jaar nul nooit heeft bestaan, volgt daar volgens koele rekenaars uit dat het eerste decennium aller tijden begon op 1 januari van het jaar 1 en eindigde op 31 december van het jaar 10. Voer je die redenering consequent door, dan zou het tweede decennium van elke eeuw in het jaar 11 beginnen en in het jaar 20 eindigen. Als de rekenaars gelijk hebben, hebben we dus nog een jaar te gaan voordat het tweede decennium van de 21ste eeuw eindigt.

De praktijk is anders. We laten tijdvakken van tien, honderd, duizend jaar traditioneel graag beginnen met een jaartal dat eindigt op 0 (10, 20, 100, 1000) en hebben het bijvoorbeeld over de jaren zestig (1960-1969, de swinging sixties), die we dan het zevende decennium (van de twintigste eeuw) noemen. Geheel in lijn met deze (internationale) traditie zijn we gisteren niet alleen begonnen aan de jaren twintig, maar meteen ook aan het derde decennium van de 21ste eeuw.

Decennium is een leenwoord uit het Latijn, dat sinds de achttiende eeuw voorkomt in onze taal. Het woord is afgeleid van decennis (tienjarig), dat is samengesteld van decem (tien) en annus (jaar). Hoewel decennium staat voor een periode van tien aaneengesloten jaren die beginnen met een jaartal dat eindigt op 0, zijn er twee uitzonderingen: het eerste decennium vóór Christus (-9 tot -1) en het eerste decennium ná Christus (1 tot 9). Die twee decennia omvatten een periode van negen jaar, simpelweg omdat we het (onbestaande) jaar nul niet kunnen meerekenen.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden