Interview

Eleanor Roosevelt en haar Lorena; de relatie waar het Witte Huis het gewoon niet over had

Eleanor Rooseveldt en Lorena Hickok, 1934 Beeld Getty Images

In ‘Witte Huizen’ schetst Amy Bloom de affaire tussen de presidentsvrouw en de journaliste. ‘Eleanor en Lorena trokken zich niets aan van de male gaze.

Voor haar nieuwe roman begaf Amy Bloom zich naar het Roosevelt-archief, waar zij zich in de correspondentie tussen first lady Eleanor Roosevelt en journalist Lorena Hickok verdiepte. 

De hechte vriendschap tussen deze twee vrouwen was al vaker belicht, maar de aard van hun relatie bleef duister. Tussen de meer dan drieduizend bewaarde brieven - Lorena Hickok verbrandde er enkele honderden om Eleanor Roosevelts reputatie te beschermen - vond Bloom zeer gepassioneerde liefdesbrieven. Deze ontdekking vormt de basis van ‘Witte huizen’; een gevoelig portret van twee vrouwen die elkaar op middelbare leeftijd leren kennen en hartstochtelijk verliefd worden.

U voert Lorena Hickok als verteller op, waarom koos u voor haar perspectief?

“Er is al zoveel bekend over Eleanor Roosevelt, terwijl Lorena eigenlijk vrij onbekend is. En ze is een ongelooflijk interessante vrouw, ik hou van haar buitenstaandersrol.

“Lorena Hickok was een van de eerste vrouwelijke journalisten. Ze was een buitenstaander in haar vak én in het Witte Huis. Ze had een harde kindertijd, waarin ze misbruikt en verwaarloosd werd. Maar er zijn ook periodes waarin het onduidelijk is wat ze deed, waardoor ik mij vrij voelde om gebeurtenissen te verzinnen, zoals dat ze een tijd met een circusgezelschap doorbrengt.”

Lorena leert Eleanor kennen als ze een reportage over de first lady moet schrijven, maar al gauw worden ze verliefd en besluit Lorena dat ze geen verslaggever meer kan zijn. Ze verhuist naar het Witte Huis en de Roosevelts nemen haar in hun leven op.

Ging dat zo gemakkelijk? Was er geen sprake van homofobie?

“Het is niet zo dat er geen homofobie was, maar het was misschien nog erger: de aard van hun relatie kon eenvoudig niet benoemd worden, dat zou té schandalig zijn. De omgeving was uiterst discreet. Ik denk wel dat Franklin D. Roosevelt ervan afwist. Als er een vrouw in mijn huis zou slapen, in de kamer naast mijn vrouw en ze zou elke ochtend bij het ontbijt aanschuiven, zou ik wel wat gaan vermoeden. 

Deze lesbische affaire werd alleen niet echt als vreemdgaan gezien. Roosevelt was sowieso niet een man die veel aandacht besteedde aan het seksleven van zijn vrouw. Hij sliep op een andere verdieping en hij had zelf ook een maîtresse, die eveneens in het Witte Huis woonde.”

Amy Bloom Beeld Elena Seibert

Is die discretie van de pers hierover te vergelijken met hun discretie over de verlamming van Franklin D. Roosevelt?

“Sterker nog, dat was misleiding. De opdracht was om het volk te laten geloven dat Roosevelt ooit polio had gehad en daardoor wat moeilijk liep. Hij zou alleen in een rolstoel zitten als hij moe was. Er zijn ook veel foto’s van hem waarop hij overeind staat, maar dan leunde hij altijd zwaar op een balustrade of hield hij zich stevig aan iemand vast. Franklin kon helemaal niet lopen. Maar er was een duidelijke afspraak met de pers dat ze hem nooit zouden fotograferen als hij door een van zijn bewakers gedragen werd. Hij had grote gespierde mannen bij zich die hem konden optillen en trappen opdragen. Zodra dat gebeurde, keken de fotografen de andere kant uit en lieten hun camera’s zwijgen.”

Wat fascineert u zo aan de jaren dertig en veertig? Uw laatste twee romans spelen zich allebei in die periode af...

“Ik was geen goede scholier en spijbelde veel - ik had belangrijkere dingen te doen, zoals roken en met jongens praten - dus ik heb later mijn best gedaan om mijn historische kennis bij te spijkeren. Als je naar de geschiedenis van de VS kijkt, valt het op hoe zwaar mensen het hadden in de jaren dertig, tijdens de Depressie, er was ongekende armoede en president Hoover deed er niets aan. Daarop volgde Roosevelt en de New Deal, die Amerika uit de ellende sleepte.

“Dit was een tijd van optimisme en belangrijke culturele veranderingen, vrouwen gingen meer werken, je had voorbehoedsmiddelen en jazzclubs. Die weer werden onderdrukt in de jaren vijftig om vervolgens weer los te breken in de jaren zestig en zeventig. Je ziet dat er in Amerika steeds een slingerbeweging is tussen vooruitstrevende en beperkende tijden.”

Zitten we nu weer in een tijd van repressie?

“Na donkere periodes komt er tot nu toe steeds weer ruimte voor democraten en menselijkheid. Mijn hoop is dat we dat na Trump ook gaan meemaken. Kijk, het enige positieve aan Trump is dat het motiverend werkt om je uit te spreken. Tijdens de Obama-jaren had je het gevoel dat de regering wel zorgdroeg voor het land, maar als je nu niet zelf de politiek ingaat, voelt het al alsof je niet genoeg doet. Veel meer mensen laten zich horen en dat is goed.”

In uw vorige roman ‘Wij geluksvogels’ krijgen personages te maken met discriminatie, armoede en domme pech, maar ze worden geen slachtoffers. Ondanks alle beperkingen, voelen ze zich ‘vrij’. Is ‘Witte huizen’ ook een boek over een zoektocht naar vrijheid?

“In ‘Wij geluksvogels’ zijn de hoofdpersonen jonge mensen; in ‘Witte huizen’ zijn het vrouwen van middelbare leeftijd. Dat is een groot verschil. Lorena en Eleanor hebben een veel duidelijker besef van het feit dat niet alle deuren voor altijd open blijven. Sommige kansen gaan voorbij. Sommige mogelijkheden in het leven liggen achter hen.

“Wat voor mij moeilijk was, was dat ik al van te voren wist hoe het zou eindigen. Ik wist dat Lorena en Eleanor niet als twee oude vrouwtjes samen op een veranda zouden zitten, maar dat hun wegen zich zouden scheiden. Lange tijd dacht ik dat ik geen boek wilde schrijven met zo’n verdrietig slot. Maar toen dacht ik: ze zijn ondanks de beëindiging van hun relatie dertig jaar vrienden gebleven, ze zijn elkaar blijven schrijven, ze hebben ieder jaar samen Kerst gevierd en ze zijn altijd van elkaar blijven houden. En dat is het ook waard om gevierd te worden. De romance eindigde, maar de liefde niet.”

Tekst loopt door onder afbeelding

Eleanor Rooseveldt en Lorena Hickok, 1934 Beeld Getty Images

Koos Lorena voor vrijheid door Eleanor te verlaten?

“Lorena zag twee ongelukkige mensen in de entourage van het Witte Huis. De eerste is Parker Fiske, een neef van Eleanor, die als homo een geheim leven leidde. De tweede is de minnares van Franklin, Missy LeHand. Haar relatie met de president werd niet geheim gehouden, zij was overal bij, maar ze zou nooit zijn échte partner kunnen zijn. Zoals ik in het boek schrijf: ‘hij was voor haar de hele wereld en zij was voor hem een prettig dorpje.’

“Dit waren dus twee voorbeelden voor hoe Lorena’s leven eruit zou kunnen zien. Ze wilde geen van beide. Dan was ze beter af als ze weer op zichzelf ging wonen.”

Ze ontvluchtte toch vooral het publieke leven?

“Ja, er werd natuurlijk ook over Lorena geschreven. Je kon hierin voelen dat de journalisten doorhadden wat er gaande was. Ze werd beschreven als een vrouw die geen lippenstift droeg, die lomp was, onvrouwelijk en bazig. Ze konden hun relatie nou eenmaal niet direct lesbisch noemen, dat zou een grof schandaal zijn, maar je kunt tussen de regels doorlezen dat ze het wel degelijk wisten.

“Lorena was een vrouw die zich niets aantrok van die male gaze. In de jaren dertig en veertig had je twee soorten vrouwen: de moederfiguur, met de vormeloze jurk, en de elegante vrouw die het object was van de mannelijke blik. Lorena was geen van beide. Zij deed wat zij zelf wilde. Ze was niet lief en paste zich niet aan. Ze had natuurlijk door wat er over haar gedacht werd en ze waarschuwde Eleanor dat ze moesten oppassen. Maar ook Eleanor kon het weinig schelen.

“Zij had het idee dat ze toch al werd gehaat. Er waren mensen die I Hate Eleanor-buttons droegen. Eleanor Roosevelt was de eerste sterke en actieve first lady. En, om eerlijk te zijn, is er daarna nog maar één andere geweest: Michelle Obama. Dit zijn de enige twee first ladies die sterke individuen waren en een belangrijke maatschappelijke rol vervulden. Beiden waren enorm geliefd, maar ook beiden werden gehaat.”

Is dit boek ook een commentaar op de mensen die momenteel in het Witte Huis wonen?

“Ja, dat zie ik wel zo. De Roosevelts waren complexe mensen en zeker niet perfect, maar elke dag dat zij wakker werden, stelden zij zichzelf opnieuw de vraag: hoe kunnen we de democratie dienen? Hoe kunnen we dit land helpen? Roosevelt heeft gezegd dat mensen die arm en onderdrukt zijn, vruchtbare grond vormen voor dictatoriale regimes. Zijn belangrijkste doel was het eerlijk verdelen van welvaart. Hij wilde mensen verheffen. Je moet een maatschappij niet beoordelen op de levenswijze van de rijken, maar op de wijze waarop de armen leven.

“Het Witte Huis was toen ook geen paleis; er waren geen gouden kranen en marmeren gootstenen, de gordijnen waren versleten, er zaten gaten in de vloerkleden en barsten in het servies. Ze deden niet alsof ze een monarchie bestuurden. Eleanor voelde buitengewoon sterk dat zij in het Witte Huis een voorbeeldrol vervulde.”

Tekst loopt door onder afbeelding

Beeld RV

De Amerikaanse Amy Bloom is naast schrijver en psychotherapeut ook biseksueel, iets waarnaar in Amerikaanse interviews veelvuldig wordt gevraagd. “Mensen maken zich zorgen dat ze voor de gek gehouden worden. Maar stel dat ik uit eten ga en ik eerst de chocoladecake bestel en dan toch liever de crème brûlée is er niemand die me voor leugenaar uit zal maken.”

Bloom verwierf in Nederland bekendheid met haar voor de National Book Award genomineerde roman ‘Wij geluksvogels’. Daarin trekken twee halfzusjes richting Hollywood, waar het succes lonkt tot één van hen verwikkeld raakt in een lesbisch seksschandaal.

Daarvoor publiceerde Bloom goed ontvangen verhalenbundels. “Schrijven is een voorrecht maar ook zwaar”, vindt ze. “Zelfs beroerd schrijven is zwaar, je brengt veel tijd door met zeuren en uit het raam staren.”

Amy Bloom is getrouwd (met een man) en woont in New York.

Witte huizen
Vert. Paul Syrier Nijgh & Van Ditmar
 240 blz. € 20,99

Lees ook: Michelle Obama for president
Journalist en hoogleraar Peter Slevin schreef een biografie over Michelle Obama, 'de meest onwaarschijnlijke first lady', die nu de gedroomde presidentskandidaat voor de Democraten lijkt, al wil ze er zelf nog niet aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden