Profiel Margaret Atwood

Eindelijk een vervolg op het ‘Het verhaal van de dienstmaagd’

Margaret Atwood schreef 32 jaar geleden ‘The Handmaid's Tale’ en dankt haar doorbraak bij het grote publiek aan de verfilming daarvan voor televisie. Beeld Arthur Mola/Invision/AP

Na 35 jaar brengt schrijfster Margaret Atwood vandaag een vervolg uit op haar boek ‘Het verhaal van de dienstmaagd’. Wereldwijd wordt er met spanning naar uitgekeken. Waarom?

Een boekpresentatie die te zien is in meer dan duizend bioscopen over de hele wereld, tot in Ede, Groningen en Eindhoven aan toe. Komt er een nieuwe Harry Potter? Nee, de Canadese schrijfster Margaret Atwood komt 35 jaar na het verschijnen van ‘The Handmaid’s Tale’ (‘Het verhaal van de dienstmaagd’) met het vervolg, ‘De testamenten’.

Bijna 80 is ze, Margaret Atwood. Ze schreef zestien romans, acht verhalenbundels, zeventien poëziebundels, acht kinderboeken, een graphic novel en tien non-fictieboeken. Haar staat van dienst maakt haar jaarlijks een geheide kandidaat voor de Nobelprijs. Toen Kazuo Ishiguro die prijs in 2017 won, zei hij: “Ik dacht dat Margaret Atwood hem binnenkort zou winnen; dat denk ik nog steeds, ik hoop dat nog steeds.”

Haar doorbraak bij het grote publiek heeft Atwood te danken aan de verfilming voor televisie van ‘Het verhaal van de dienstmaagd’, 32 jaar nadat ze het schreef. Toen pas ontdekten velen wat een intelligente kijk de Canadese heeft op ons leven, onze maatschappij en de werking van macht. Nu er dan eindelijk een vervolg komt op het boek, is dat wereldwijd een grote belevenis.

Actueler dan ooit

‘Het verhaal van de dienstmaagd’ speelt zich af in de toekomstige wereld van Gilead, waar de vruchtbaarheid schrikbarend is teruggelopen. De weinige vruchtbare vrouwen die over zijn, worden als slaven ingezet om te worden verkracht en te baren. Ze worden toegewezen aan rijke mannen, wiens naam ze moeten dragen. De hoofdpersoon June heet om die reden Offred (van Fred).

Haar eigen man en kind is ze kwijt. In het boek probeert ze hen te vinden. Atwood laat zien wat een totalitair ­regime met mensen doet. Stapje voor stapje wordt vrouwen macht afgepakt. Het begint ermee dat ze geen geld meer kunnen opnemen. Kinderen worden bij hun moeders weggehaald, vrouwen zijn geen baas meer in eigen buik.

Het boek en de tv-serie lijken actu­eler dan ooit. Amerikaanse lezers en kijkers wijzen op de overeenkomst met het tijdperk-Trump: de kinderen die van de moeders worden gescheiden aan de Mexicaanse grens, de anti-abortuswetten. Sommige actievoerders dragen nu kostuums uit ‘The Handmaid’s Tale’ om hun punt te maken. Atwood is daar best trots op. Tegelijk benadrukt ze dat dit soort onderdrukking van vrouwen van alle tijden is. “Vrouwen dwingen om baby’s te krijgen gebeurde al in de Trojaanse oorlog”, zei ze in een recent interview in The New York Times.

Altijd zicht op een moreel vraagstuk

Toch doet de focus op ‘Het verhaal van de dienstmaagd’ Atwood tekort. Juist haar veelzijdigheid is haar sterke punt. Zo gebruikt ze voor haar boeken heden, verleden en toekomst. Haar hoofdpersonen zijn man of vrouw, maar altijd biedt haar werk zicht op een moreel vraagstuk, op de rol van het individu in de samenleving, op onze relatie met de planeet.

‘Alias Grace’ – nog een boek dat voor tv bewerkt werd en op Netflix is te zien – speelt zich af in de negentiende eeuw. Grace zit levenslang gevangen voor moord. Maar is zij de dader wel? Sociale klasse en sekse hebben veel met haar veroordeling te maken. ‘Madd­Addam-trilogie’ speelt zich af in een verre toekomst, waarin gentechnologie een hoge vlucht heeft genomen en het veranderde klimaat tot een nieuwe manier van leven leidt. Duurzaamheid houdt Atwood en haar partner, schrijver Graeme Gibson, enorm bezig.

Wat ze ook schrijft, haar boeken bruisen van het schrijfplezier. Op intelligente wijze mengt ze haar research en ideeëngoed met een spannend verhaal. Zo is haar vorige boek ‘Hag-Seed’ een bewerking van Shakespeare’s ‘De storm’. De hoofd­persoon is een theaterregisseur die na een topcarrière aan de kant wordt geschoven, maar sluw wraak neemt tijdens een opvoering van De storm in een gevangenis. Shakespeare-liefhebbers zullen de plot van De storm in dit verhaal herkennen.

Veel van haar boeken lijken politiek geïnspireerd, maar Atwood laat zich niet in een hokje duwen. Zo verzet ze zich nadrukkelijk tegen vrouwen die haar een feministe noemen, hoewel ze in haar boeken regelmatig het gezichtspunt van vrouwen kiest en zo het onrecht toont dat vrouwen wordt aangedaan. Atwood is voor gelijkheid en rechtvaardigheid, zei ze in het gesprek met The New York Times, en ze ziet geen reden om speciaal voor vrouwen op te komen. Ook ergert het haar dat ze sciencefictionschrijfster wordt genoemd. Haar boeken spelen zich af in een toekomst die binnen handbereik en op deze aarde is, niet op een andere planeet. Speculatieve fictie noemt ze het daarom.Scheurtjes

Scheurtjes in het rijk

De tv-serie ‘The Handmaid’s Tale’ laat al twee seizoenen, met zijdelingse bemoeienis van Atwood, een vervolg op Atwoods boek zien. Toch brengt Atwood nu haar eigen vervolg uit. In ‘De testamenten’ is de tijd vijftien jaar vooruit gespoeld. In het onderdrukkende Gilead-rijk beginnen scheurtjes te komen, zo blijkt uit een eerste recensie in The Guardian. Aan de hand van drie vrouwelijke personages wordt uit de doeken gedaan hoe dat is gekomen. Zo bestaat er in Gilead een ondergrondse spoorlijn, waarlangs vrouwen worden bevrijd en is het rijk in oorlog met Texas.De jury van de Booker Prize, die het boek onder strikte geheimhouding mocht lezen, zette het meteen op de shortlist voor deze grote prijs voor Engelstalige boeken. En ook van dit boek zal weer een televisie-serie worden gemaakt.

Een derde deel gaat er niet meer ­komen, liet Atwood weten. Een boek kost haar vier jaar, en al is ze in goede gezondheid, ze houdt er rekening mee dat dat haar niet meer gaat lukken. ­Poëzie is nu haar genre.

Margaret Atwood is dinsdag 10 september om 20.30 uur via satelliet live te zien in bioscopen in Amsterdam, Utrecht, Den Haag, Ede, Eindhoven en Groningen. Zie voor informatie pathe.nl. Een recensie van ‘De Testamenten’ staat zaterdag 14 september in Letter & Geest.

Lees ook:
Gilead lijkt net iets te veel op onze eigen wereld

Mannen hebben in het dystopische ‘The Handmaid’s Tale’ de macht, maar in het derde seizoen van de succesvolle serie draait alles om de vrouwen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden