Review

Egyptische schatten uit tien Europese musea op cd-rom

Het aantal oud-Egyptische voorwerpen (zoals sieraden, asurnen, sarcofagen, meubilair, vazen en beelden) dat zich in Europa in musea en particuliere verzamelingen bevindt, bedraagt ruim anderhalf miljoen. Het merendeel van die prachtige, meestal kunstzinnige objecten is opgeslagen in de depots van maar liefst 565 musea, een gegeven dat niet alleen de Nederlandse staatssecretaris van cultuur Rick van der Ploeg een nachtmerrie moet bezorgen.

Gelukkig is er een multimediaproject opgestart om een deel van die 'onzichtbare schat' voor het grote publiek te ontsluiten. Onder het coördinatorschap van de Utrechtse professor Dirk van der Plas en met subsidie van de Europese Commissie zullen er tien cd-roms verschijnen waarop om de beurt even zoveel Europese musea - voor Nederland doet het Allard Pierson Museum in Amsterdam mee - 1500 exemplaren van hun topstukken presenteren. Als 'opwarmertje' voor deze serie 'Egyptian treasures in Europe' is alvast de cd-rom '1000 highlights' verschenen: een blik op duizend voorwerpen uit de tien deelnemende musea.

Dit eerste exemplaar van de elf cd-roms belooft veel goeds, de mogelijkheden die het medium cd-rom biedt zijn uitstekend benut. Zo kun je met elk van de tien musea (gevestigd in Amsterdam, Brussel, Dublin, Florence, Hildesheim, Lille, Lissabon, Liverpool, Madrid en Wenen) kennismaken, telkens door middel van een korte beschrijving, een diavoorstelling met gesproken tekst waarbij enige objecten groot op het computerbeeldscherm worden getoond, of een virtueel bezoek aan een zaal waarin de Egyptische oudheden staan uitgestald. Uit de op de schijf opgeslagen diacollectie van duizend voorwerpen zijn verder via een gemakkelijk hanteerbaar menu vele, gevarieerde deelverzamelingen samen te stellen door te selecteren op een museum, het soort object, materiaal, periode en plaats. De dia's van de kunstvoorwerpen zijn van uitstekende kwaliteit en vele objecten - zoals het hartveroverende blauwe nijlpaardje van faience, beschilderd met lotusbloemen en opvliegende wilde eenden - kunnen met een cursorhandje rondgedraaid worden, zodat je ze van alle kanten kunt bekijken. Deze cd-rom, die in zeven Europese talen toegankelijk is, is beslist geen veredeld platenboek.

Alle voorwerpen, van amulet tot munt en van sarcofaag tot scarabee, passeren niet de revue zonder bondige tekstuele uitleg en mochten er ergens hiërogliefen op staan, dan is daarvan een transcripie helder in beeld te krijgen, inclusief de vertaling. Via de optie 'thema's' en een trefwoordenregister (glossarium) biedt deze cd-rom ook nog algemene informatie over de oud-Egyptische cultuur: kunst en ambachten, dagelijks leven, schrift, koningschap, tempelcultus, leven na de dood. Helaas ontbreekt het hier een enkele keer aan duidelijkheid wat betreft de samenhang van gegevens. De leek (voor wie deze populair-wetenschappelijke cd-rom ook bedoeld heet te zijn) zou toch adequaat en snel kennis moeten kunnen maken met een van de wonderlijkste en meest interessante aspecten van de oud-Egyptische cultuur die sterk op de dood gericht was: het zogeheten dodengericht. Hierbij werd het hart (oftewel de ziel, oftewel het geweten) van de overledene op een grote weegschaal 'gewogen' tegenover een op de andere schaal geplaatste veer die de godin Maüt (de waarheid) voorstelde. De god Anubis (met de kop van een jakhals) inspecteerde of het wegen correct verliep en de god Thoth (met de kop van een ibis) noteerde de uitslag. Bij de weegschaal zat vol verwachting ook het monster Ammut, want viel de uitslag van de weging negatief uit, dan mocht het de overledene verslinden, die daarmee 'de tweede dood' stierf en zijn kans op toelating tot het hiernamaals verkeken zag. Op de cd-rom wordt dit dodengericht in de tekst van het thema 'leven na de dood' merkwaardigerwijze niet genoemd en pas na veel klikken en combineren van gegevens leer je hoe het precies in zijn werk ging. De illustratie van Ammut ('zij die de doden verslindt') - het monster heeft het achterlijf van een nijlpaard, het voorlijf van een leeuw en de kop van een krokodil - laat eveneens te wensen over, terwijl er in Egyptische dodenboeken toch prachtige afbeeldingen van bestaan (zie bijgaande illustraties).

Afgezien van deze detailkritiek en afgaande op de mooie vormgeving van deze eerste, in een fraai boekje opgeborgen cd-rom valt nu reeds te voorspellen dat het in huis halen van de elfdelige serie 'Egyptian treasures in Europe' een 'must' is voor iedere liefhebber van het oude Egypte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden