cultuur

Egypte verhuist stapels sarcofagen en dodenmaskers Cairo uit

De strijdwagen van Toetanchamon wordt voorzichtig overgebracht naar het nieuwe museum. Beeld EPA

Toeristen hoeven in de toekomst niet meer door de verkeersgekte vanCairo om het dodenmasker van Toetanchamon te zien. Een nieuw museum komt dicht bij de piramides te liggen en moet het toerisme in Egypte laten herleven. 

Op de snelweg in zuidwestelijke richting vanuit Cairo zijn de eeuwenoude piramides van Gizeh al van grote afstand te zien. Ooit lagen ze ver van de stad, nu worden ze voorafgegaan door eindeloze rijen halfafgemaakte flatgebouwen. Rode bakstenen liggen bloot, zonder laagje verf, een trap gaat naar een verdieping die er nooit kwam, muren zijn langzaam afgebrokkeld. Een aantal balkons heeft een laagje verf en wasgoed aan de lijn, maar de meeste zijn nooit gebruikt.

In dat landschap van spookflats, palmbomen, piramides en de woestijn in de verte staat een gigantisch glinsterend nieuw bouwwerk: het Grand Egyptian Museum. In het complex met ruimtes tot wel veertig meter hoog moeten meer dan honderdduizend oud-Egyptische objecten worden tentoongesteld.

Het idee om dit museum te bouwen ontstond twintig jaar geleden, toen het Egyptisch Museum in het centrum van Cairo door de constante archeologische ontdekkingen uit zijn voegen barstte. Maar sinds oud-president Hosni Mubarak in 2002 de eerste steen legde, is er heel wat in het land veranderd en heeft het project een andere betekenis gekregen. 

De revolutie waarbij Mubarak het veld moest ruimen (2011), de coup die niet lang daarna volgde, en de reeks aan terroristische aanslagen hebben grote impact gehad op toerisme in het land. De sector die vóór de revolutie nog goed was voor 10 procent van de economie en 12 procent van de banen in het land, stortte compleet in toen jihadisten in 2015 in de Sinaï een Russisch vliegtuig met 224 passagiers neerhaalden. De opening van het museum volgend jaar moet dan ook het symbool worden van een glorieuze nieuwe start voor toerisme in het land.

Het museum in aanbouw. Beeld FotoGetty

Het is de visie van de nieuwe minister voor toerisme Rania al-Mashat dat in de toekomst elk Egyptisch gezin direct of indirect inkomen heeft uit toerisme. Al-Mashat lanceerde deze winter meerdere campagnes om toerisme nieuw leven in te blazen. Trekpleisters worden opgeknapt, zoals het terrein van de piramides. De kamelenhouders die daar goedschiks of kwaadschiks toeristen voor een ritje strikken, worden getraind en krijgen een werkhesje. De rijkste familie van Egypte mag er fastfoodkramen neerzetten en amusement organiseren.

‘Weekendje piramides’

Het pas geopende Sphinx-vliegveld, dat net als de piramides aan de westkant van Cairo ligt, moet het makkelijker maken voor toeristen om een weekendje piramides te doen, met een bezoek aan het Grand Egyptian Museum. Die hoeven dan niet meer door het verkeer in Cairo, dat eindeloos vaststaat. Ook op andere manieren wil minister Al-Mashat een beter imago voor Egypte creëren. In oktober lanceerde ze de ‘people to people’-campagne, waarbij het promoten van archeologische plekken niet meer centraal staat, maar ook de Egyptische cultuur een rol speelt. Tegen de lokale website Egyptian Streets zei Al-Mashat dat ze wil laten zien dat Egyptenaren ‘trots, vredelievend, passievol, progressief en positief’ zijn.

De piramides van Gizeh Beeld AFP

Ook het nieuwe Grand Egyptian Museum moet een betere ‘branding’ krijgen. De tentoonstelling zal met meer dan vijfduizend prominente voorwerpen van Toetanchamon voor een groot deel om de farao draaien. “Het is de eerste keer dat zo veel objecten van hem worden getoond”, zegt directeur Tarek Tawfik in zijn kantoor met grote leren banken. “Zo zien we de jonge koning op een heel andere manier.” De tentoonstelling in het nieuwe museum moet volgens Tawfik makkelijker te begrijpen zijn dan die in het oude museum. “Dat veranderde langzaam in een soort opslagruimte.”

 Indiana Jones-ontdekkingstocht

Een bezoek aan het oude Egyptisch museum naast Tahir-plein was als een Indiana Jones-ontdekkingstocht. Het stond zo propvol met objecten, dat bezoekers struikelden over lukraak geplaatste standbeelden. Het stof verzamelde zich op stapels sarcofagen. Ook was er grote zorg over het onderhoud van de voorwerpen. Het wereldberoemde gouden dodenmasker van Toetanchamon raakte in 2014 beschadigd toen de sik afbrak en medewerkers het er stiekem weer op lijmden.

Het transporteren en opknappen van de collectie is een eindeloos karwei. Conservatoren, op dit moment zo’n vierhonderd, werken al een decennium om alle objecten klaar te krijgen voor de tentoonstelling. Sommige voorwerpen zijn jarenlang door bezoekers aangeraakt en blootgesteld aan luchtvervuiling, hitte en licht. Zo had een beeld van farao Oeserkaf van roze rozengraniet de kleur gekregen van zwart graniet.

In de werkplaats voor houten materialen werkt het team al maanden aan drie vergulde begrafenisbedden van Toetanchamon. Een conservator verwijdert voorzichtig restjes was van een bed met op de poten twee hoofden van de godin Mehet-Weret, de hemelkoe met de zon tussen haar hoorns. Dagelijks wordt uit haar de zon geboren, daarom werd ze door Toetanchamon vereerd als de godin voor hergeboorte. Zo’n verhaal wil Tawfik de bezoekers meegeven.

Maar dat verhaal heeft een prijskaartje. Egypte heeft een kleine miljard euro uitgegeven aan het Grand Egyptian Museum, grotendeels gefinancierd met leningen van Japan. Toch zijn veel Egyptenaren blij met het vooruitzicht dat meer toerisme ook meer banen op zal leveren. Zowel conservator Amr Mustafa als Asmaa Abdel Maati is net afgestudeerd en opgelucht met zo’n goede werkplek. “We hebben geluk,” zegt Mustafa terwijl hij een klein blauw beeldje met een penseel schoonmaakt. 

Puzzelstukjes

De teams van veelal jonge conservatoren zijn nog een jaar bezig om alles op tijd klaar te maken. Jongens met brillen en meisjes met gekleurde hoofddoeken werken kletsend aan grote witte tafels. “Soms is het saai”, lacht conservator Menna Taher Ahmed, terwijl ze wijst naar een bak met stukjes hout. “Deze moeten we als puzzelstukjes op een kastje bevestigen.” Maar het is niet altijd zo moeilijk, vertelt ze terwijl ze een groot gouden bed laat zien. “Zie je de markeringen hier? Zo wisten de oude Egyptenaren hoe ze het in elkaar moesten zetten. Het is net Ikea.”

Lees ook: 

Masker Toetanchamon omgestoten en weer gelijmd.

Een schoonmaker die per ongeluk een duizenden jaren oud beeld omstoot, breekt, en vervolgens die stommiteit met hobbylijm probeert te verdoezelen . Het lijkt een scène uit Kuifje.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden