Review

Eerste feestje nieuwe muziek in teken van bezuinigingen

Toonzetters, met Orkest De Volharding olv Jussi Jaatinen, Ensemble MAE, Ives Ensemble, Schönberg Ensemble olv Reinbert de Leeuw en Radio Kamer Filharmonie olv Otto Tausk op zo 31/8 in Muziekgebouw aan ’t IJ. Informatie: www.toonzetters.nl

Nederland is met ’Toonzetters’ sinds zondag een jaarlijkse compositieprijs rijker, met Richard Rijnvos als eerste winnaar. Toonzetters is een nieuw en lovenswaardig initiatief van muziekauteursrechtenorganisatie Buma, Muziek Centrum Nederland en Muziekgebouw aan ’t IJ. Zondag werden de hele dag lang de tien beste composities uit 2007 ten gehore gebracht door allerlei ensembles, solisten en een orkest. Het evenement sloot ’s avonds af met een gala waarin de prijswinnaar (10.000 euro) bekend werd gemaakt.

Sympathiek, omdat het voor het grootste deel gratis toegankelijk was. De zaal van het Muziekgebouw stroomde de hele dag vol met geconcentreerd luisterende nieuwe-muziekliefhebbers en Uitmarkt-bezoekers, met een opvallend laag aantal weglopers tijdens de concerten. De nieuwste muziek liep blijkbaar toch niet zo voor de troepen uit als het Nederlands Fonds voor Podiumkunsten (NFPK) de afgelopen tijd beweerde.

Door de recente adviezen van dat fonds stond het merendeel van de zondag optredende ensembles op de lijst van afgewezenen of gekorten; die beslissing kleurde het verder feestelijke evenement wat somber. Dat was te merken in de wandelgangen tussen de concerten door, maar ook in de aankondigingen, waar de bedreigde ensemblesector het belangrijkste onderwerp was.

Presentator en Toonzetters-jurylid Roeland Hazendonk hamerde op de symbiotische verbinding tussen componisten en ensembles; toen iemand vanuit de zaal ongeduldig „muziek!” riep, stond iemand in het publiek op om de roeper op luide toon terecht te wijzen. En ook Rijnvos sprak in zijn dankwoord over de dreigende ’verschraling’ en over ’anti-elitaire krachten’ waaraan de hedendaagse muziek volgens hem ten prooi is gevallen. „Zonder de hedendaagse muziek en de muziekensembles die hun werk uitvoeren, zou de muziekgeschiedenis tot stilstand komen”, aldus Rijnvos.

Van stilstand was in de twee genomineerde werken van Rijnvos in ieder geval geen sprake. De jury noemde Rijnvos een virtuoos componist in de ruimste zin van het woord. In het watervlugge trio ’Riflesso sul tasto’ leken vibrafoon, celesta en piano te versmelten tot één grote pianola van elegante guirlandes, tinkelende erupties, hoekige jazzy ritmes en ongeduldig herhaalde tonen. Alles even adembenemend strak gespeeld door leden van het Ives Ensemble.

Spetterend was ook het prijswinnende pianoconcert, ’NYConcerto’, waarin Rijnvos al stuiterend door New York een drietal locaties aandoet en daarbij tegen allerlei andere componisten aanbotst. Zo zoefden George Gershwin en Thelonious Monk voorbij voor je er erg in had, maar ook Ives en Hitchcock-componist Bernard Herrmann swingden mee in Rijnvos’ Vitusdans: stuipend, schokkerig en hoekig bewegend snelde de Radio Kamer Filharmonie (RKF) licht en wendbaar onder Otto Tausk achter übervirtuoos en solist John Snijders aan. Snijders speelde zondag in maar liefst drie programma’s een belangrijke rol als pianist.

Voor de uitvoerenden van het winnende werk, de RKF en Snijders, werd ook een prijs van 10.000 euro verdeeld. Muziekcentrum van de Omroep-directeur Anton Kok vertelde in zijn dankwoord dat omroepchef-dirigent Jaap van Zweden zó enthousiast was over ’NYConcerto’ dat hij van zins was het te programmeren bij zijn orkest in Dallas. En dat de RKF een samenwerking aangaat met de Los Angeles Philharmonic, waarin beide orkesten composities zoals deze willen uitwisselen en initiëren.

Als er een tweede prijs zou zijn geweest, had die wat mij betreft naar ’attendre longtemps, je suis sans identité’ van Piet-Jan van Rossum gemogen. Het Ives Ensemble speelde het melancholiek-statische stuk vol herinneringen en broze geluiden betoverend mooi. Van Rossum maakte een soevereine klankwereld vol mechaniekjes en krakende vloeren, met de onwerkelijke sfeer van een vroege David Lynch-film.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden