'Een zwarte ballerina kan ook aan de top staan'

Repetitie voor Het Zwanenmeer van Het Nationale Ballet. Beeld Altin Kaftira
Repetitie voor Het Zwanenmeer van Het Nationale Ballet.Beeld Altin Kaftira

Door te dansen leerde Michaela DePrince na haar zware jeugd in Sierra Leone weer vooruitkijken. Maar de jaloezie en het conservatisme in de danswereld bezorgden haar nieuwe littekens. Nu danst ze in Het Zwanenmeer.

Droomwereld
Michaela: "In Amerika zou ik ballerina worden. Ik droomde van een prachtige wereld met spitzen en tutu's. De werkelijkheid was natuurlijk heel anders. Als je de beste wilt worden, moet je keihard werken en veel opgeven. Mijn leven was al gelijk anders dan dat van andere meisjes. Ik ging niet naar de middelbare school en besteedde het grootste deel van mijn dag aan dansen. Dat voelde nooit als een offer. In plaats van buitenspelen met vriendjes of naar verjaardagsfeestjes gaan, kreeg ik de kans om op fantastische scholen te dansen en de grootste dansers te ontmoeten. Terwijl meisjes om mij heen bezig waren met daten en uitgaan, trainde ik tien uur per dag. Ik wilde geen vriendje, ik wilde nieuwe dansen leren."

Moeder Elaine: "Michaela had een heftig leven achter de rug toen wij haar adopteerden. Na de dood van haar ouders wilde niemand haar hebben omdat ze een gevlekte huid had en ongeluk zou brengen. Duivelskind, noemde ze haar. Ze werd bespot en mishandeld en kwam als een ziek meisje bij ons. Toen ik ontdekte hoe vastberaden Michaela was om ballerina te worden, maakte ik me dus wel zorgen. De danswereld is hard en de druk is enorm. Tegelijkertijd was het zo duidelijk dat dit was wat Michaela wilde, dat ik niet anders kon dan haar steunen. Als Michaela niet danste was ze niet gelukkig en elke moeder wil haar kind nu eenmaal gelukkig zien. Wel vond ik het belangrijk dat ballet volledig haar eigen keuze was en dat ze wist dat ze van ons elk moment mocht stoppen. Ik heb veel moeders gezien die hun eigen droom proberen waar te maken via hun dochters. Bij Michaela was dat niet zo. Het is echt haar droom en ze vindt het nooit moeilijk om er andere dingen voor op te geven."

Michaela: "Ik ben heel blij dat mijn moeder achter me stond en niet zei: 'dit meisje heeft al zoveel ellende meegemaakt, laten we haar maar uit die moeilijke balletwereld houden'. Dansen is een uitlaatklep voor mij en dat zag ze. Als kind was ik boos, boos op de oorlog, de mensen die mijn vader vermoordden en mijn moeder lieten verhongeren en alles waar ik om gaf van mij afnamen. Ik dacht: als ik opnieuw van mensen ga houden, zal hen iets ergs overkomen. Ik was erg op mijzelf. Dat veranderde langzaam toen ik ging dansen. Ik besefte dat er ook mooie dingen in het leven zijn. Dat je vooruit moet kijken. De littekens van Sierre Leone zullen nooit verdwijnen, maar dansen hielp me verder te gaan en mezelf te uiten naar de mensen om wie ik geef. Zonder dansen was ik misschien nog steeds dat boze kind geweest."

Michaela werd in 1999 geadopteerd door Elaine DePrince. Beeld Jade Young
Michaela werd in 1999 geadopteerd door Elaine DePrince.Beeld Jade Young

Competitie
Michaela: "Makkelijk was de wereld waar ik in terechtkwam niet. Ik moest hard werken om bij de top te blijven. Dat was heerlijk want elke dag leerde ik weer nieuwe dansen en technieken. Het lastigste waren de andere kinderen en hun moeders die allerlei verhalen verzonnen om mij onderuit te halen. Omdat ik als tienjarige in een klas met vijftienjarigen kwam, bedachten ze dat ik loog over mijn leeftijd. Ik zou veel ouder zijn dan ik beweerde. Het waren de moeders die begonnen met de roddels, maar de kinderen namen het over en begonnen me te pesten. Een van de meisjes zei dat ik als leugenaar net zo goed zelfmoord kon plegen. Ik raakte zo overstuur dat ik me niet meer kon concentreren.

"Tijdens de lessen hield ik me sterk, maar thuis huilde ik veel. Het kostte me moeite om te bedenken waarvoor ik het allemaal deed. Nog steeds begrijp ik niet waarom ze al die dingen tegen me zeiden. Hoe kun je je beter voelen als je weet dat je leugens over iemand vertelt en diegene kwetst?"

Elaine: "Michaela heeft het geluk gehad dat ze veel broertjes en zusjes had met wie ze haar verdriet kon delen. Ze moest leren dat ze zichzelf kon vertrouwen. Dat ze eerst haar eigen mening vormde voordat ze luisterde naar wat anderen zeiden. Ik kon haar dat niet leren. Als ik zei dat mensen naar tegen haar deden omdat ze jaloers waren, zei ze: 'dat zeg je alleen maar omdat je mijn moeder bent'. Ik was heel blij toen ze Heidi Cruz ontmoette, die als belangrijke zwarte danseres wel tot haar doordrong. Ze vertelde Michaela dat ze zich niets van alle roddels aan moest trekken en de andere kant op moest kijken als ze de les binnenkwam. Dat hielp."

Michaela: "Ik ging in die tijd nauwelijks meer met meisjes om. Mijn vrienden waren jongens die me namen zoals ik was en zich niet bezighielden met roddels. Ze waren ook niet zo geobsedeerd door hun lichaam zoals de meisjes uit mijn groep. In de danswereld domineert het ideaalbeeld van een mager lichaam. Om zo dun mogelijk te zijn en te voldoen aan de eisen van de docenten, begonnen meisjes om mij heen minder te eten. Sommigen aten niet meer dan appel per trainingsdag. Ook tegen mij zeiden docenten dat ik te dik werd wanneer ik te veel at.

"Later was er zelfs een gezelschap dat me alleen wilde aannemen als ik af zou vallen. Ik heb me daar nooit veel van aangetrokken. Ik was niet alleen dol op eten, maar kon me ook niet voorstellen dat ik vrijwillig zou lunchen met een blaadje sla. Ik ben als kind jarenlang ondervoed geweest en heb mijn moeder aan de honger zien sterven.

"Tegelijkertijd snap ik heel goed waarom meisjes stoppen met eten en allerlei pillen gebruiken om aan dat perfecte plaatje te voldoen. Het is een onderlinge strijd tussen die meisjes en docenten eisen het onmogelijke van je. Bij Het Nationale Ballet waar ik dans is dat gelukkig niet zo. Hier is elke danser anders en even mooi. Ik hoef niet af te vallen om een nieuw jaarcontract te krijgen, ik moet laten zien dat ik bereid ben om hard en zelfstandig te werken."

Grote borsten
Michaela: "Dat ik anders ben heeft me gedwongen sterk te zijn. Op school werd ik gepest omdat ik een huidafwijking heb, in de balletwereld is mijn huidskleur het grootste probleem. Vanaf het begin wist ik dat als ik tot de top wilde behoren, ik tien keer harder zou moeten werken dan witte meisjes. Ik deed extra lessen, bleef langer trainen en leerde bepaalde technieken waarmee ik mijn zwakke punten zoals het stretchen van mijn voeten verbeterde.

"Als zwart meisje kon ik me geen zwakke punten veroorloven. De opmerkingen van docenten, ouders en kinderen waren moordend. Iedereen was ervan overtuigd dat ik vanwege mijn afkomst nooit een goede danseres zou worden. Ik was zwart, dus ik zou grote borsten en een dikke kont krijgen en bovendien zou mijn lichaam te atletisch zijn. Op mijn achtste werd ik gecast voor de rol van Marie in de Notenkraker. Een belangrijke rol waar ik keihard voor had getraind. Twee dagen voor de première gaf mijn docent de rol aan een ander, wit meisje. "De danswereld is nog niet klaar voor een zwarte Marie", ving mijn moeder op van een gesprek tussen twee directieleden. Dat heeft een blijvend litteken achtergelaten. Op dat moment besloot dat ik de wereld het tegendeel zou bewijzen. Ik zou laten zien dat zwarte meisjes wel degelijk de top kunnen bereiken."

Elaine: "Ik ben altijd eerlijk geweest tegen Michaela en heb de opmerkingen over haar huidskleur niet gebagatelliseerd. Zelfs tijdens een voorstelling met Heidi Cruz hoorde ik mensen tegen elkaar zeggen dat een zwarte vrouw als zij nooit een prima ballerina zou worden. Zolang het publiek dat bleef denken, zou niemand in de klassieke balletwereld een zwarte danseres op het podium durven zetten. Gezelschappen zijn immers ook gewoon bedrijven, ze moeten kaartjes verkopen om geld te verdienen.

"Toen Michaela uiteindelijk ging auditeren voor een plaats bij een gezelschap werd dat pijnlijk duidelijk. Ze reisde ruim 1500 kilometer naar een auditie die niet doorging omdat ze haar documenten niet zouden hebben ontvangen. Wij hadden twee dagen eerder nog een ontvangstbevestiging gekregen. Een ander gezelschap vertelde haar dat ze te klein was, weer een andere school meldde dat ze haar lichaam niet mooi vonden. Ze verzonnen altijd wel een reden om geen zwart meisje aan te nemen."

Michaela: "Iedereen ging ervan uit dat ik moderne dans deed of hiphop. Dat ik klassiek geschoold was en daar mijn passie lag, kwam bij niemand op. Het meest frustrerende was dat zelfs mijn vrienden voorstelden om auditie te doen bij Alvin Ailey, een dansgezelschap van zwarte moderne dansers. Ik was woedend, dat zeg je toch ook niet tegen witte dansers die moeite hebben om ergens aangenomen te worden."

null Beeld Als kind trainde Michaela tien uur per dag.
Beeld Als kind trainde Michaela tien uur per dag.

Vooruitkijken
Michaela: "Mijn moeder heeft me geleerd dat je maar één keer de kans krijgt om te leven en dat je die maar beter kunt grijpen. Alleen zo kan ik ondanks de moeilijke momenten genieten van het dansen. Dansen maakt me zo gelukkig dat ik er zelfs voor kies om aan de andere kant van de wereld te wonen en mijn familie moet missen. Mijn ouders en mijn zus Mia zijn de belangrijkste personen in mijn leven, zonder hen was ik niet overeind gebleven.

"De heimwee dit eerste jaar in Amsterdam was verschrikkelijk. Ik heb serieus overwogen - voor het eerst in mijn leven - om mijn spullen te pakken en alles op te geven. Ik voelde me eenzaam, had nergens energie voor en wilde bij mijn zus zijn. Mia heeft een hersentumor waarvan de behandeling nog onzeker is en kampt met andere ernstige gezondheidsproblemen die ze heeft meegenomen uit Afrika. Toen ik naar huis belde en zei: 'ik neem nu het vliegtuig', protesteerde mijn moeder direct. Ze weet hoe belangrijk mijn carrière voor me is en zei dat Mia het vreselijk zou vinden als ik dat nu opgaf. Ze had natuurlijk gelijk, ik ben niet gelukkig als ik niet dans.

"Nu proberen we elkaar zo veel mogelijk via WhatsApp en Viber te spreken, dat helpt een beetje. Dit jaar hebben we geluk dat we elkaar drie keer zien. Vaker kan niet, daarvoor zijn de tickets te duur. Daarom hoop ik dat mijn boek goed gaat verkopen, dan zou ik iets vaker naar huis kunnen."

'Door te dansen weet ik dat het leven ook mooi kan zijn'
Michaela DePrince wordt in 1995 geboren in het door een burgeroorlog geteisterde Sierre Leone. Als de rebellen op haar derde haar vader vermoorden en haar moeder aan ondervoeding sterft, komt ze in een weeshuis terecht. Omdat haar huid gevlekt is door de huidaandoening vitiligo wordt ze gezien als duivelskind en verwaarloosd en mishandeld. In 1999 wordt Michaela samen met haar beste vriendinnetje Mia geadopteerd door Charles en Elaine DePrince uit New Jersey. Vanaf dat moment stort Michaela zich op ballet waar ze uitzonderlijk goed in blijkt te zijn. Ondanks haar huidskleur vecht ze zichzelf naar de top. In 2013 krijgt ze een plek bij de Junior Company van Het Nationale Ballet en sinds begin augustus danst ze bij Het Nationale Ballet zelf. Gisteren ging Het Zwanenmeer in première waarin ze een rol heeft.

Over hoe Michaela van oorlogswees uitgroeide tot succesvolle ballerina schreef zij samen met haar moeder Elaine DePrince het boek 'Ze noemden me duivelskind'.

Het verschijnt bij uitgeverij Mistral en kost 17,50 euro.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden