taal

Eén woord roept soms een hele wereld op

Beeld anp

Eén woord is soms net een madeleine. U weet wel, het cakeje waarvan de geur bij de Franse schrijver Marcel Proust allerlei jeugdherinneringen opriep en waar we de romancyclus 'À la recherche du temps perdu' aan te danken hebben.

Afgelopen zaterdag schreef Erik Jan Harmens in Trouw dat hij bij het zien van het programma 'Ice Road Truckers' had gefantaseerd dat hijzelf met 'zo'n dertigtonnendiesel door de nacht denderde'.

Dertigtonnendiesel. Het is een andere, maar ongebruikelijke term voor dertigtonner: een vrachtwagen met dertig ton laadvermogen. Als we dat woord al kennen, doen we dat dankzij een truckerslied waarmee Henk Wijngaard in 1978 een hit scoorde en dat ook daarna eindeloos gedraaid werd op de popzenders.

Niet dat ik nu meteen een liefhebber van truckersmuziek ben, maar toen ik dat woord dertigtonnendiesel afgelopen zaterdag las, werkte het als letterbanket: meteen zette mijn mentale jukebox het bijbehorende nummer van Wijngaard op en 'met de vlam in de pijp scheur ik door de Brennerpas, met mijn dertigtonnendiesel, ver van huis, maar in m'n sas'. Die trucker lijkt trouwens vooral dankzij de rijmdwang in z'n sas, want ver weg van zijn geliefden rijdt hij even verder eenzaam 'door die eindeloze nacht'.

Met een enkel woord boort Harmens latente kennis aan bij lezers die de jaren zeventig en tachtig hebben meegemaakt en die het truckerslied van Wijngaard dus tot hun culturele bagage mogen of moeten rekenen. Zo zorgt hij er voor dat we zijn verhaal niet simpelweg lezen, maar gaan meebeleven. Dat is het wonder van taal.

Heeft u een taalvraag? Mail dan naar tdb@taalbank.nl.

Lees ook de eerdere afleveringen van onze taalrubriek

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden