Tv-columnMaaike Bos

Een voorproefje van de ‘infocalyps’: het Harry en Meghan-interview zal een deepfake worden genoemd

Een deepfake Kerstboodschap van The Queen op Channel 4. Beeld
Een deepfake Kerstboodschap van The Queen op Channel 4.

Graag had ik zondag midden in de nacht het grote interview van Oprah Winfrey met prins Harry en Meghan Markle zelf live gezien, maar CBS is hier in Europa niet of nauwelijks te volgen. Maandagavond heeft de Belgische zender Eén de uitzendrechten, dinsdagavond Net5.

Wie de serie The Crown heeft gezien, weet dat het systeem van de Engelse kroon individuen kan vermorzelen; de serie is op grote lijnen zeker waar. En nu sijpelen Meghans verontrustende ontboezemingen al in fragmenten door. Ze maakt gewag van ‘familiegesprekjes’ met Harry over hoe donker de huid van hun ongeboren zoon kon worden, en dat Archie wellicht om die reden niet de titel prins kreeg.

Nu lijkt mij dat daar heldere protocollen over zijn, en dat ‘prins’ voorbehouden is aan de kleinste cirkel om de vorst heen, tot en met de kinderen van de kroonprins. Archie zou misschien überhaupt niet in aanmerking komen, al weet ik er de finesses niet van. Verschillende partijen zijn inmiddels begonnen de feiten te checken van de aantijgingen die ze deed, ook over haar vergeefse vraag om geestelijke hulp toen ze van ellende niet meer wilde leven. Ze bedankt Harry voor de beslissing om uit het koningshuis te stappen. “Je hebt ons beschermd; je hebt zeker míjn leven gered”, zegt ze.

Mensen kunnen de videobeelden manipuleren

Vanaf nu wordt deze bom onder Buckingham Palace een zoektocht naar waarheid en waarheidsontkenning. Op sociale media gaat de wereld er mee aan de haal. Mensen kunnen de videobeelden gaan manipuleren. De kans bestaat dat mensen gaan beweren dat de beelden zelf deepfake waren. Wie VPRO’s Tegenlicht – Zien is geloven zondag heeft gezien, weet dat er al heel veel kan op gebied van ‘synthetische media’ waardoor (bekende) gezichten op elke denkbare situatie worden gemonteerd. Mensen ontkennen de maanlanding. De Holocaust. Waarom niet dit interview.

Vorig jaar beweerde een kandidaat voor het Huis van Afgevaardigden in Amerika, de gepromoveerde zwarte vrouw Winnie Heartstrong, zelfs in een 23 pagina’s dik document dat George Floyd niet dood is. De verdachte zou niet de man zijn die hem op de video in de nekklem houdt, en George Floyd zelf zou een deepfake zijn, gespeeld door een basketballer. De nepvideo moest raciale onlusten aanwakkeren, dacht zij.

De woorden van desinformatie-expert Nina Schick (adviseur van onder anderen Joe Biden en Emmanuel Macron) en filosoof en deepfake-onderzoeker Henry Ajder klonken onheilspellend. We hebben als mens de overtuiging dat wat we zelf zien en horen een directe weergave van de werkelijkheid is, ook in video. Nu kun je nog een beetje zien dat een gezicht ergens in is getruukt, en heeft zo’n Heartstrong niet veel impact. Over tien jaar zijn de fakes zo realistisch, en is de manipulatiesoftware zo breed toegankelijk, dat echt en nep in grote bulk niet meer te onderscheiden zijn, vertelde Schick.

Als er dan een video lekt van een president die duistere zaakjes doet met terroristen, kan iedereen beweren dat die nep is, oppert Ajder. Kwaadwillenden kunnen dus of nepnieuws verspreiden, of echte bewijzen nep noemen; ‘dubbel dividend’, heet dat. Het gevolg is dat we in die ‘infocalyps’, zoals Schick het noemt, schrikbarend weinig in een gedeelde werkelijkheid leven. Ajder: “De dag dat niemand het onderscheid nog kan maken, zitten we ‘in real, real trouble’.”

Vijf keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden