Concurrentie

Een unicum: Nederlandse mediabedrijven, publiek en commercieel, verenigen zich tegen Google en Apple

null Beeld

De concurrentie zit in het buitenland en om die het hoofd te kunnen bieden, zoeken de Nederlandse mediabedrijven elkaar op en vragen ze de politiek om hulp.

Alle grote spelers in de Nederlandse mediasector willen meer mogelijkheden voor samenwerking op het gebied van innovatie en technologie. Dat is nodig om beter de concurrentie aan te kunnen met grote internationale bedrijven als Google, Facebook en Apple. Dat schreven Talpa Network, DPG Media, Mediahuis, Nederlandse Publieke Omroep (NPO) en RTL Nederland dinsdag in een brief aan informateur Mariëtte Hamer. Samenwerking wordt nu vaak beperkt door de mededingingsautoriteit en de mediawet.

Het is uniek dat alle partijen – zowel de publieke partijen als commerciële bedrijven en zowel radio, televisie als grote kranten – één lijn trekken, zegt Frank Visser van de stichting Media Perspectives die al twintig jaar innovatie in de media stimuleert en initiatiefnemer is van het overleg. Hij wil dat media niet meer alleen onder het ministerie van onderwijs, cultuur en wetenschap vallen, maar ook een economische aangelegenheid worden.

‘We zien wat er gebeurt als mensen in een filterbubbel terecht komen’

Het speelveld is ongelijk en oneerlijk geworden, zeggen de partijen. Internationale bedrijven met ‘oneindige financiële slagkracht’ zijn online op veel plekken dominant, is te lezen in de brief. We hopen dat de politiek snapt dat er echt iets moet gebeuren, zegt Martijn van Dam, lid van de Raad van Bestuur van de NPO.

Hij is niet bang dat deze brief op de grote hoop van de informateur belandt. “Kijk naar het afgelopen jaar, ook bijvoorbeeld in de VS met de bestorming van het Capitool. Dat heeft onmiskenbaar te maken met het medialandschap daar en de rol van sociale media. Maar die ontwikkelingen zie je hier ook. Ook wij hebben last van de ontwrichtende werking van sociale media. We zien wat er met mensen gebeurt als ze in een filterbubbel terechtkomen.

“Iedereen ziet nu wel de waarde in van ons veelzijdige en onafhankelijke medialandschap en dat we daar zuinig op moeten zijn. Deze oproep aan de politiek gaat over iets wat fundamenteel is voor hoe onze samenleving werkt. Dus politiek: denk na over wat er op het spel staat en doe er wat aan.”

‘Grote techplatforms moeten aan dezelfde eisen voldoen’

De vijf mediapartijen waarschuwen voor te veel afhankelijkheid van de grote bedrijven. Zo zijn ze bijvoorbeeld voor de distributie van apps en de verkoop van abonnementen en advertenties afhankelijk van Google en Apple. De mediabedrijven komen de grote platforms regelmatig tegen bij hun activiteiten. Ze willen dat die grote techplatforms tenminste aan dezelfde eisen moeten voldoen als de Nederlandse spelers. Bijvoorbeeld op het gebied van het verzamelen van data en privacy-eisen, maar ook belastingtechnisch.

Daarnaast vragen ze om meer speelruimte voor onderlinge samenwerking op ‘niet-concurrerende gebieden’. “Wet- en regelgeving verhindert nu vaak samenwerking aan innovatieprojecten, bijvoorbeeld op het gebied van kunstmatige intelligentie of spraakherkenning”, legt Visser uit. Als voorbeeld noemt hij de debatten in de Tweede Kamer die automatisch worden ondertiteld op basis van spraakherkenning en waarbij de naam van Kamerlid Pieter Omtzigt vrijwel geen enkele keer juist werd gespeld. Van betere spraakherkenningssoftware zouden zowel het NOS journaal als RTL Nieuws prima gebruik kunnen maken.

‘Kunstmatig concurreren is geen structurele oplossing’

Paul Keller, medeoprichter van de denktank Open Future, beaamt dat de concurrentie voor de Nederlandse mediabedrijven vooral zit bij de internationale techbedrijven en dat het zeker een goed idee is om de overheid te manen tot actie. Maar hij betwijfelt of het een goed idee is om dit clubje mediabedrijven dan maar een uitzonderingspositie te verlenen.

Keller: “Het klopt dat het Nederlandse taalgebied relatief klein is. Dus als de bedrijven behoefte hebben aan spraakherkenning, prima. Maar zorg dan dat het als publieke dienst beschikbaar komt, zodat ook kleine bedrijven er gebruik van kunnen maken. Het probleem is dat er veel te lang van een afstand is toegekeken hoe een paar partijen heel erg dominant werden waardoor er een ongecontroleerde marktmacht is ontstaan.

“Het is dan geen structurele oplossing om nu anderen kunstmatig te helpen concurreren. We moeten bedenken hoe we het gedrag van die grote partijen zo beïnvloeden dat het niet meer problematisch is én er tevens voor zorgen dat we ontstane afhankelijkheden niet vervangen door afhankelijkheden van een andere partij.

“Zorg dat de overheid dat soort infrastructuur mogelijk maakt, of regel het bijvoorbeeld via de publieke omroep en stel het beschikbaar voor iedereen. Uiteindelijk gaat het erom dat de informatie beschikbaar komt voor burgers en niet om het zo efficiënt mogelijk runnen van mediabedrijven. Als deze bedrijven bijvoorbeeld liever zelf alle data willen verzamelen om Google te kunnen spelen, schiet de consument daar niets mee op.”

Lees ook:

DPG Media is nu zo groot, dat ze techreuzen als Facebook en Google te lijf gaat

Nu krantenuitgevers groeien, kunnen ze steeds harder terugvechten tegen internationale techreuzen. Of het nu gaat om copyright of advertenties: hun verdienmodel willen ze terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden