Review

Een toverachtig afscheid van Opera in Ahoy'

ROTTERDAM - Als een echt afscheid voelde het niet, woensdagavond in de Rotterdamse Ahoy'. Met de laatste Opera in Ahoy'-productie toonde productiebureau Companions nog evenveel avontuurzin als bij de allereerste concerten, tien jaar geleden. Dat resulteerde in een meesterlijk gebrachte 'Il trovatore', Verdi's ondergeschoven kindje dat door producent Peter Kroone terecht zeer serieus werd genomen.

Anthony Fiumara

Om de publieksdrempel naar de opera te verlagen, startte Peter Kroone in 1993 zijn visioen in de immense Rotterdamse sporthal Ahoy'. Het avontuur begon met 'Nabucco' en eindigt nu, tien jaar later, met Verdi's 'Il trovatore'. Na een decennium lang ongesubsidieerde opera neemt productiebureau Companions afscheid van Nederland: op de grootschalige opera-ensceneringen kwam uiteindelijk te weinig publiek af om rendabel te blijven. Kroone gaat in de toekomst zijn geluk in het buitenland beproeven.

Dat veel regisseurs 'Il trovatore' nog steeds beschouwen als een vreemde eend in de bijt, is enerzijds te wijten aan de flankerende (literair beter uitgewerkte) opera's 'Rigoletto' en 'La traviata'. Anderzijds speelt het ingewikkeld kronkelige libretto zowel liefhebbers als uitvoerenden vaak parten. Het verhaal over graaf Luna, die in een jaloerse bui de onbereikbare Leonora én zijn dood gewaande halfbroer Manrico de dood injaagt, kent een voorgeschiedenis die Verdi volledigheidshalve óók nog eens in het libretto kwijt moest. Tot twee keer toe krijgt het publiek flashbacks voorgeschoteld van 'wat hieraan voorafging'. Voor een modern publiek dat aan snel gemonteerde films gewend is, lijkt dat geen probleem, maar toch heeft 'Il trovatore' nog de naam van Verdi's eigen stiefkindje.

Voor Kroone betekende de realisatie van de opera echter vooral een jeugddroom, die op spannende manier werkelijkheid wordt dankzij dirigent Ed Spanjaard, een verrukkelijk spelend Nederlands Balletorkest en een keur aan solisten. Spanjaard zweept zijn musici op tot extatische klanken en weet op andere momenten juist de zwarte kant van Verdi's partituur uit te lichten. Zo krijgt het 'Miserere', helder gebracht door het nonnenkoor, een lange slagschaduw mee en zinderen orkest en koor in het zigeunerkoor.

Regisseur Craig Revel Horwood koos (indachtig Verdi's ideeën) voor een tableau-achtige afwikkeling van het drama: vier statieën die tot de psychologische ondergang van Luna leiden. Luna's manschappen zien eruit alsof ze zo uit Stanley Kubricks 'A clockwork orange' zijn gestapt: gentlemen-inbrekers met borsalino, masker en handschoenen die bovendien een modieuze maliënkolder onder het colbert dragen. ,,Liefde is oorlog'', zo lijkt hun chic-vileine outfit uit te stralen. Ook de musical-achtige zigeunerinnen spreken tot de verbeelding. Zij representeren het vrijgevochten kamp van Azucena (Elisabetta Fiorillo), de eigenlijke hoofdpersoon van de opera.

De mezzo-sopraan Fiorillo zingt weliswaar wat lodderig en loopt af en toe wat achter het orkest aan, maar ze spreekt als personage wel het meeste aan. Erg sterk is haar woedende verscheurdheid in het derde bedrijf, als ze in boeien geslagen wordt weggevoerd en Luna allerlei verwensingen naar het hoofd slingert.

Voor Olga Romanko (Leonora) brak het publiek woensdagavond bij het slot applaus zowat de zaal af. Terecht, want zelden wordt liefdesverdriet door zo'n prachtig smachtende stem vertolkt. Na zijn matige optreden in het voorproefconcert in het Amsterdamse Concertgebouw in oktober, zingt Ignacio Encinas een krachtige titelrol. Een echte zigeuner, compleet met snik in zijn stem en grote uithalen. Zijn vertolking van 'Di quella pira' maakt de misser in het Concertgebouw weer goed.

Behalve muzikaal valt er gewoontegetrouw ook visueel genoeg te beleven. Behalve de ringen van vuur en twee enorme skelet-rekwisieten is het vooral het beweeglijke, toverachtige licht s0pel dat voor de aankleding van de imposante arena zorgt. Snelle montage dompelt het publiek onder in een koortsige roes. Pas als Manrico aan het slot van 'Il trovatore' door de hoog oplaaiende vlammen in het midden van de Ahoy'-arena wordt opgeslokt, besef je met een schok dat Luna een grote fout heeft begaan. Te laat! Helaas! Het doek valt als zijn lijdensweg nog moet beginnen. Maar dát drama onttrekt zich aan ons blikveld, precies zoals de nieuwe avontuurlijke producties van Kroone dat zullen doen. Helaas!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden