TerugblikSongfestival 1980

Een terugblik op het Eurovisiesongfestival van 1980 in Den Haag

De Ierse zanger Johnny Logan (midden) viert de winst in 1980 in Den Haag. Beeld Nationaal Archief
De Ierse zanger Johnny Logan (midden) viert de winst in 1980 in Den Haag.Beeld Nationaal Archief

Langzame televisie, dat was toch iets van vroeger? Wie het Songfestival van 1980 in Den Haag terugkijkt, ziet echter een no nonsense-show waar de vaart goed in zit. Met negentien liedjes, achttien dirigenten, negentien presentatoren. En een orkest.

Vanavond is het zover. De grande finale van het Eurovisiesongfestival, voor het eerst in éénenveertig jaar weer in Nederland. In die vier decennia is er een hoop veranderd – muziekstijlen, mode, presentatie, decor, puntentelling, aantal deelnemers, muzikale begeleiding, noem maar op.

Maar als je de show van 1980 terugkijkt, is er toch ook veel hetzelfde gebleven. Slechte acts, nog slechtere zangers, uitbundige kostuum­pjes en lullige danspasjes, het zit er allemaal al in. Met als vaste ijkpunt dat allesbepalende scorebord waar we met z’n allen minstens een uur lang naar blijven staren.

Presentatrice Marlous Fluitsma deed die puntentelling in 1980 voorbeeldig: May I have your points please?, of Puis-je avoir vos points s’il vous plait?, vroeg ze vriendelijk doch gedecideerd. Voor elk land dat met gekraak en geruis inbelde, kreeg Fluitsma een ander telefoontoestel in handen gedrukt. Van een groot soort walkietalkie met antenne tot een Mickey Mouse-telefoon. Langzame televisie in optima forma, zeker, maar dat is het vandaag de dag met al die snelle digitale verbindingen nog steeds. Verder is er opvallend weinig traags aan dit veertig jaar oude Songfestival.

Nederland bood zich aan als organisator

De reden dat wij in 1980 het festival organiseerden was niet omdat we in 1979 in Jeruzalem eerste waren geworden. Sandra Reemer haalde slechts een twaalfde plek, ver achter de Israëlische groep Milk & Honey die dat jaar in eigen land won met Hallelujah. Voor de tweede achtereenvolgende keer zou Israël dus de finale moeten organiseren. Dat werd ze financieel te gortig en dus bood Nederland zich aan. Overigens pas nadat Spanje (tweede in 1979) en Groot-Brittannië (met de rijke BBC) voor de eer bedankt hadden.

De organisatie kostte toen ongeveer anderhalf miljoen gulden. Dat bedrag is vandaag de dag astronomisch gestegen, maar de 400 miljoen kijkers wereldwijd van toen, die halen we in deze tijden niet meer. Dat cijfer is meer dan gehalveerd, ondanks het feit dat er zoveel meer landen zijn bijgekomen.

Het 25ste Eurovisiecircus, dat in 1980 dus zijn zilveren jubileum vierde, kwam met maar weinig voorbereidingstijd naar het Haagse Congresgebouw. In de zaal zitten keurig geklede en gekapte dames en heren op leeftijd in hun fauteuiltjes. Geen gewuif met vlaggen of sjaaltjes, geen gedans, gespring en gejoel in de gangpaden. Alles rustig en keurig.

Op televisie ziet de kijker eerst de Noordzee. Uit de golven bubbelt aan het begin langzaam het getal 25 omhoog, terwijl het Metropole Orkest onder leiding van Rogier van Otterloo een door hem gecomponeerde ouverture inzet. De televisie-presentator Pim Jacobs heet ons kijkers welkom, en houdt na enige plichtplegingen bijna meteen weer zijn mond, opdat de muziek van zijn vriend Van Otterloo goed tot zijn recht komt.

Easy listening

Rogier van Otterloo en Pim Jacobs. Namen die bij een heel ander tijdperk horen, het tijdperk van de betere middle-of-the-roadmuziek, ook wel easy listening genoemd. Bij die epigonen Jacobs en Van Otterloo hoorde toen uiteraard ook Willem Duys, die op zondagochtend, daags na de finale, in zijn radioprogramma MuziekMozaïek het festival van commentaar voorzag. En de negentien liedjes die in 1980 klonken – twintig minder dus dan dit jaar – werden vanuit die optiek door Jacobs van commentaar voorzien.

Heel af en toe sijpelt er teleurstelling in zijn woorden door, heimwee naar een oude tijd. Naar de tijd van uitstekende zangers als Corry Brokken, Lenny Kuhr en Frida Boccara. Later, als België een flutterig elektronisch popliedje met louter synthesizers en keyboards heeft gezongen, filosofeert Jacobs over de toekomst van het 25-jarige festival, dat er zijns inziens steeds meer zo zal gaan uitzien.

Dat Belgische lied, hoe slecht ook, is inderdaad een voorbode van wat komen gaat, en wat nu heel normaal is. In 1999 werd het orkest helaas definitief afgeschaft. Kan dat alsjeblieft terugkomen? Voor de muziek? Voor het live-gevoel? Voor wat extra cachet?

In 1980 zit daar dus het geweldige Metropole Orkest. Elk land bracht zijn eigen dirigent mee, en Jacobs rekende uit dat het orkest in een week tijd, onder achttien verschillende maestro’s zo’n 560 keer liedjes begeleidde. Dat van Johnny Logan (What’s another year) won voor Ierland, ook al zag het er in het begin naar uit dat Maggie MacNeal (Amsterdam) met de winst aan de haal zou gaan. Ze werd vijfde.

Maggie MacNeal leek voor Nederland op de winst af te stevenen maar werd uiteindelijk vijfde. Beeld Nationaal Archief
Maggie MacNeal leek voor Nederland op de winst af te stevenen maar werd uiteindelijk vijfde.Beeld Nationaal Archief

Hans van Willigenburg deed de Green Room, toen meer een lullig, klein zaaltje waarin de delegaties opeen gepropt zaten. Tijdens het pauzenummer – een optreden van de Surinaamse Dutch Rhythm Steel & Show Band – had Van Willigenburg tijd voor ultrakorte gesprekjes en vroeg hij iedereen naar wie de twaalf punten moesten gaan. Niemand geeft echt antwoord, alleen de Noor voorspelt de winst voor Ierland.

Fluitsma heeft op de introductie, alleen in het Nederlands, en het scorebord na weinig te doen. Vanwege het jubileum mocht elk land zijn eigen presentator meenemen, die in de eigen taal het lied en de dirigent introduceert. Het prachtige decor, uiteraard zonder ook maar één ledscherm, is van Roland de Groot. Elke zanger, microfoon met kabel in de hand, krijgt daarin zijn eigen mooie achtergrond.

Heerlijk al die bandplooibroeken. En o ja, het was de eerste keer dat de twaalf punten als laatste werden gegeven. Dat verhoogde de spanning aanzienlijk. Als België als laatste zijn douze points aan Ierland heeft gegeven, zien we dat in de Green Room Johnny Logan de Duitse Katja Ebstein (tweede) in de armen valt. Lang geleden, nog steeds herkenbaar.

Lees ook:

Het songfestival van A tot Z, alle 39 liedjes gerecenseerd

Wat zijn de beste en opvallendste acts?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden