Een stormwind in klankvolle verzen

Wat zijn wij toch een bevoorrecht toneelland. Deze opmerking klinkt wellicht iets te hautain tegenover het Théâtre des Bouffes du Nord, het befaamde toneelgezelschap achter het Parijse Gare du Nord, waar Peter Brook al 34 jaar de scepter zwaait, al heeft hij afgelopen december aangekondigd zijn taak te gaan neerleggen.

Wat zijn wij toch een bevoorrecht toneelland. Deze opmerking klinkt wellicht iets te hautain tegenover het Théâtre des Bouffes du Nord, het befaamde toneelgezelschap achter het Parijse Gare du Nord, waar Peter Brook al 34 jaar de scepter zwaait, al heeft hij afgelopen december aangekondigd zijn taak te gaan neerleggen. Deze week speelde de groep twee voorstellingen van het classicistische drama uit de 17e eeuw, de ’Andromaque’ van Jean Racine in de regie van de Engelse ’metteur en scène’ Declan Donnellan.

Maar het kan bijna niet anders of je wordt herinnerd, als je daar bij was, aan de voorstelling van deze tragedie die Toneelgroep Amsterdam speelde in november 1990 in de regie van Gerardjan Rijnders en in het adembenemende paleisdecor van Jan Klatter. Het was een priemend onderzoek naar 300 jaar classicistisch toneelspelen.

Chris Nietvelt, schreef ik destijds, declameerde in de rol van Andromache haar verzen als een oorlogskanon met overgearticuleerde, Vlaamse tongval. Anderen brachten het spel soms tot de rand van de slapstick. De strijd tussen verstand en gevoel was enerverend met een overweldigende, berekenende rol van Catherine ten Bruggencate als de rivale van Andromache, Hermione.

In de Franstalige voorstelling van de Parijzenaars gaat het er een stuk minder enerverend aan toe. De hevige passies die Racine in zijn drama vorm gaf, klinken bijna unisono in hoge, sonoor gesproken verzen; de acteurs leken een wedstrijd te houden wier personage het meest dramatisch, onveranderlijk begeleid door een gestiek van grote gebaren, de ziel van de grote dichter tot klinken kon brengen. Als een stormwind denderden de verzen ruim twee uur lang over ons heen.

Is dit een botte Hollandse reactie op het hoge drama van de grootste van Frankrijks classicistische toneelschtijvers? Niet helemaal. Het Nederlandse toneellandschap is een smeltkroes van invloeden, waarin die van Peter Brook en zijn ’lege ruimte’ (ook hier is er geen decor, er staan alleen wat stoelen) niet tot de minste behoort. Traditie is ten onzent de laatste veertig jaar een vreemde eend in de theaterbijt geworden.

Het aardige van deze Franse opvoering is dan ook dat je ervaart hoe die traditie de Franse tragédiens en tragédiennes veel sterker in haar greep houdt. En het publiek, te oordelen naar wat je zo om je heen hoorde vooral Franse ingezetenen, onderging zwijgend en eerbiedig het retorisch geweld van hun dichter.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden