Review

Een ruimhartige caleidoscoop

Na het vorig jaar december verschenen prachtwerk over Jezus in kunst en cultuur, van de hand van de Gentse bijbelexegeet en kunsthistoricus Peter Schmidt, presenteert uitgeverij Kok deze winter opnieuw een uitgave waarin theologie en kunsthistorie hand in hand gaan. Over liefde in de bijbel gaat het ditmaal, uitgewerkt in 23 portretten van bijbelse paren. Vijf Duitse wetenschappers hebben zich aan deze klus gezet en zich er met de bekende Deutsche Gründlichkeit van gekweten.

Oudtestamenticus Herbert Haag en theologe Dorothee Sölle zijn hier te lande de bekendsten van het vijftal. Haag verzorgde de inleiding, Sölle de nabeschouwing. Daartussenin paraderen de oudtestamentische paren, bijbels geëxegeerd en karakterologisch neergezet door de theologen Helen Schüngel-Straumann, Katharina Elliger, Marianne Grohmann en de kunsthistoricus Christoph Wetzel. De meer dan 150 kunstwerken, die de liefdesparen visualiseren, zijn zeker schitterend, maar niet, zoals in Schmidts werk het geval was, verrassend te noemen. Het zijn vooral de grote meesters die de revue passeren, zoals Rembrandt, Michelangelo, Giotto, Chagall, Hieronymus Bosch en Cranach. Ook zijn illustraties uit bijbels gebruikt, onder meer een Kruisvaardersbijbel uit 1240.

Zowel Haag als Sölle hechten eraan de lezer ervan te overtuigen dat niet alleen de liefde tot God, maar zeker ook de menselijke liefde in al haar schakeringen -van erotiek en seksualiteit tot broederliefde, naastenliefde en solidariteit in brede zin- niet alleen mógen, maar ook zo bijbels bedoeld zijn. ,,We zijn er weliswaar aan gewend geraakt dat liefde en erotiek in de bijbel van ondergeschikt belang zijn', schrijft Haag, ,,maar deze opvatting komt in eerste instantie voort uit de kerkelijke seksuele moraal en haar dualistische mensbeeld, waarbij een fundamenteel verschil wordt gemaakt tussen geest en materie, ziel en lichaam'. De geschiedenis van Israël helpt ons echter uit de droom, stelt hij. Want ook voor de mensen uit de bijbel leiden liefde en hartstocht tot menselijk geluk én tot intriges en verdriet. Met andere woorden, onze moderne opvatting van de mens komt eigenlijk opvallend sterk overeen met de denkbeelden uit het Oude Testament.

Genot en blijdschap, zinnelijkheid, lichaamsverzorging, schoonheid, tederheid, trouw, maar ook verraad, ontrouw, verstoting: het is alles zo oud als minstens de auteurs van het Oude Testament. Huwelijkswetten waren er, voor sommige oudtestamentische liefdesparen -niet anders dan nu- om overtreden te worden. Maar ook Jezus zag kennelijk geen reden om de echtbreekster hard te vallen. Hij liet zich aanraken, zoenen en zalven door vrouwen, ongeacht hun al dan niet 'zondige' status.

Adam en Eva, de aartsvaders en -moeders, de vrouwen rond David, koninklijke paren, het Hooglied, mannen met buitenlandse vrouwen: allen vinden een plaats in de ruimhartige, bijbelse caleidoscoop van de liefde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden