Een reddingsplan voor Frans erfgoed in verval

Voor 50 euro kun je al helpen bij de restauratie van de ruïne van La Mothe-Chandeniers in West-Frankrijk, waar de bomen uit de ramen groeien.Beeld AFP

Frankrijk telt duizenden vervallen monumenten. De regering lanceert een groots reddingsplan.

In de kapel direct naast de ingang van de Saint-Sulpice-kerk bewondert een groep toeristen 'De worsteling van Jakob met de engel', een meesterwerk van Eugène Delacroix. De kleuren van deze muurschildering uit 1861 ogen dankzij een recente restauratie fris en krachtig.

Het contrast met de staat van het werk van mindere goden in de overige kappellen kon niet groter zijn. Alles is er even grijs en triest. Hier en daar is het zelfs raden wat er is te zien, zo vaag zijn de voorstellingen geworden.

Tien minuten lopen verderop, bij de Sorbonne-universiteit, is de kapel van de Sorbonne-universiteit gesloten. Om veiligheidsredenen, want het grafmonument voor kardinaal en staatsman Richelieu, een van de grote figuren uit de Franse geschiedenis, staat op instorten.

Er zijn meer kerken in slechte staat, in het hele land staan er 350 die verkruimelen waar je bij staat. Erfgoedverenigingen noemen Parijs zelfs een 'derde wereldstad' als het gaat om de zorg voor de religieuze nalatenschap, die tot de rijkste in de wereld hoort.

Kortetermijndenken en desinteresse bij bestuurders zouden de oorzaak zijn voor het verval dat behalve kerken ook kastelen, landhuizen, villa's en bruggen treft. Hier en daar wordt gewezen op de enorme hoeveelheid erfgoed in Frankrijk: er lijkt geen beginnen aan. De officiële lijst telt 43.636 monumenten. 9000 hebben de status van bouwval.

In beweging

En dus bloeien mecenaat en crowdfunding. Zo kan je via de site Adopte un chateau voor 50 euro meedoen aan het redden van de woestromantische ruïne van La Mothe-Chandeniers in West-Frankrijk, een kasteel waar de bomen uit ramen groeien. Door 5042 gulle gevers werd tot nu toe 389.582 euro opgehaald.

Ook de regering is in beweging gekomen. Minister van cultuur Françoise Nyssen presenteerde gisteren een offensief met vijftien maatregelen. Het pakket bevat onder andere een speciale trekking van de Loto, een krasloten spel en een verhoging van het budget voor monumentenzorg met 5 procent naar 326 miljoen per jaar.

Eerder deze maand benoemde President Emmanuel Macron, de populaire tv-presentator Stéphane Bern, die al langer hamert op het belang van het behoud van 'de stenen der herinnering', tot speciale adviseur voor erfgoed. Bern moet het probleem in volle omvang in kaart brengen.

Entree

Een eerste idee van Bern: hef entree bij de kathedralen en andere grote trekpleisters. Frankrijk is op dit gebied zonder twijfel de gekke henkie van Europa, meent Bern. Een bezoek aan de Westminister Abbey in Londen kost meer dan 20 euro, de Dom in Milaan betreedt je voor drie euro. 'Waarom zouden wij geen geld vragen voor de Notre-Dame die dertien miljoen bezoekers per jaar over de vloer krijgt?'

Omdat kerken met een loket bij de ingang ontdaan worden van hun religieuze karakter, menen sommigen. Moet iemand die komt bidden een kaartje kopen? De tegenwerping van de medestanders van Bern dat de betaalde entree alleen van kracht is buiten de uren van de mis, gaat niet op volgens deze critici. Want hoe te voorkomen dat toeristen niet massaal tijdens de mis arriveren? Kerken ontvangen bovendien ook gelovigen buiten de mis.

Christophe Salleron, beheerder van de Saint-Sulpice ziet het niet erg zitten. 'Wij zijn de Notre-Dame of de Sacré Coeur niet, maar deze kerk trekt veel publiek. Mensen die hier komen voor bezinning - of het nou Parijzenaars zijn of toeristen - die kan je toch niet laten betalen?'

Aan de andere kant weet Salleron dat hij het met de initiatieven die de kerk zelf bedenkt niet zal redden. "Onze orgel- en andere concerten leveren misschien 1300 euro op voor een avond. Om een idee te geven: we hebben onlangs vier schilderijen in de kapel van de Heilige Maagd laten restaureren met geld van een donateur. Dat kostte 180.000 euro. Ik ben heel benieuwd hoe dit afloopt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden