Katharine Dain: ‘Ik ben voor het recital in Zeist echt nerveus. Mensen verwachten iets.’

InterviewKatharine Dain

Een prachtig product van de pandemie gaat nu eindelijk voor een volle zaal klinken

Katharine Dain: ‘Ik ben voor het recital in Zeist echt nerveus. Mensen verwachten iets.’Beeld Patrick Post

Het met een Edison bekroonde album Regards sur l’infini was een product van de pandemie. En nu kan Katharine Dain eindelijk de zorgvuldig gekozen liederen laten resoneren in een zaal vol liefhebbers. ‘Dit album heeft alles veranderd.’

Peter van der Lint

In stille en langdurige opsluiting ontstond in 2020 het album Regards sur l’infini (Blik op het oneindige). Sopraan Katharine Dain en pianist Sam Armstrong besloten aan het begin van de pandemie vrijwillig in quarantaine te gaan in het Rotterdamse huis van Dain. Daar werd in extenso geschaafd en gepolijst aan Franse liederen van Saariaho, Dutilleux, Debussy en Delbos, gegroepeerd rondom de cyclus Poèmes pour Mi van Olivier Messiaen. Het eclatante resultaat werd eind vorig jaar bekroond met een Edison Klassiek voor Beste Debuut.

Na twee jaar kunnen de Amerikaans-Nederlandse Dain (ze kwam naar Nederland voor de liefde) en de Britse Armstrong hun bijzondere én bekroonde recital nu eindelijk live aan een groot publiek laten horen. Ze staan op zondagavond geprogrammeerd op het Internationaal Lied Festival in Zeist.

Zeeën van tijd

“Dit project heeft me op zoveel manieren veranderd”, zegt Dain, “omdat ik – en met mij iedereen – mijn tempo moest aanpassen aan de nieuwe werkelijkheid die corona ons oplegde. Omdat alles stilstond of langzamer ging. En als je dan in al die zeeën van tijd alleen maar met deze liederen bezig bent, hechten ze zich aan je op een manier die ik daarvoor nooit ervaren heb. Je bereikt een ander niveau, een diepere laag.

“Het begon met mijn vraag aan Sam: ‘Zullen we de cyclus van Messiaen gaan instuderen?’ Ik wilde die liederen altijd al graag zingen, en nu had ik er de tijd voor. We dachten toen nog dat we binnen een week of twee wel weer verlost zouden zijn van de corona-restricties. Sam kwam naar Rotterdam, en bleef uiteindelijk voor zes maanden. In de zomer van 2020 hebben we het programma in Oegstgeest voor een publiek van slechts veertig man gespeeld. Een try-out vlak voordat we ermee de studio ingingen.

“En nu is dat album van twee jaar terug een echt recital geworden, waarop een zaal vol mensen gaat reageren. Je bedenkt iets, hebt ideeën, stelt een programma samen. Hoe zal die ene compositie reageren op de andere die je erbij hebt uitgekozen, en tegelijkertijd moet je bedenken hoe je met al die keuzes een toehoorder kunt raken. Ik wist niet of het wel zou werken. De Edison vertelde ons al dat er een snaar geraakt was, en nu gaan we het live meemaken. Ik realiseer me dat we van een gestold album nu een live optreden maken. Spannend. Ik ben echt nerveus. Mensen verwachten iets.”

Perfecte samenwerking

Dain benadrukt de perfecte samenwerking met Sam Armstrong. Ze kwamen elkaar tegen in New York op het conservatorium. Armstrong had daar les van Richard Goode. Ze vond zijn spel ‘toweringly great’ maar wist niet goed hoe hem te benaderen. Cristina Stanescu, die in New York het Franse lied doceerde, koppelde hen aan elkaar.

“Ik had het gevoel de loterij te hebben gewonnen. We gingen een vroeg lied van Debussy instuderen, op een tekst van Baudelaire. Het is een lied waarin Debussy heel veel aanwijzingen noteert. Alsof hij nog onzeker en zoekende is. Sam daagde me vanaf het begin van onze samenwerking uit, vroeg me mijn grenzen op te zoeken. Dat had ik bij liederen niet eerder op die manier gedaan. Alles op een non-agressieve manier. Toen de les na een uur was afgelopen zei hij: ‘We hebben meer tijd nodig’. Vervolgens hebben we vier weken lang alleen maar op dit ene lied gestudeerd.

“Mijn ontmoeting met Sam veranderde me. De aanvankelijke intimidatie die ik voelde veranderde in inspiratie. Zijn liefde voor het lied werd geboren in die eerste samenwerking tussen ons. Je hoort dat Sam vaak kamermuziek speelt, waarin je ook lang op muziek studeert om het goed te krijgen. Er staan met hem nieuwe projecten op stapel, en Sam is een echte vriend voor het leven geworden.”

De legendarische Leontyne Price

Dain hield van zingen, als kind al in North Carolina waar ze opgroeide. “De stem zelf was voor mij toen niet het belangrijkste gegeven, maar het samen zingen wel. Hoe je met elkaar een geluid kon produceren. Ik vond het geweldig, al was de muziek toen belangrijker dan mijn eigen geluid. En toen hoorde ik op mijn 16de een recital van de legendarische diva Leontyne Price. Ze maakte een afscheidstournee en deed ook kleinere steden als Chapel Hill aan. Pas toen realiseerde ik me dat je als individu, alleen met je eigen lijf en stem, indruk kon maken. Dat het niet per se in een groep hoefde. Later hoorde ik ook Lorraine Hunt nog live. Die twee hebben me echt op het solo-spoor gezet.”

Een spoor dat onder andere heeft geleid tot deze cd en het komende recital. Daarop klinken twee liederen van de onbekende Claire Delbos, de eerste vrouw van Messiaen. Het waren de echte ontdekkingen op het album. “Delbos heeft drie liedcycli geschreven, maar ze zijn nooit uitgegeven en bestaan alleen in manuscript. Je kunt ze inzien in een bibliotheek in Parijs. Zulke prachtige muziek, maar de erven Messiaen geven geen toestemming om ze uit te voeren. Dat wordt mijn volgende kruistocht.”

Regards sur l’infini is zondagavond te horen op het Internationaal Lied Festival Zeist, dat vandaag begint en t/m 22 mei duurt. Info: ilfz.nl

Lees ook:

Genadeloos prachtig palindroom-programma

De Amerikaanse Katharine Dain is een bijzondere sopraan. Veelzijdig ook. Ze schitterde als Mozarts Donna Anna met het Orkest van de 18de Eeuw, en met het Nederlands Studenten Orkest verraste ze in februari van dit jaar nog met een verzengend gezongen ‘Liebestod’ uit Wagners ‘Tristan und Isolde’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden