Review

Een plezierig hese alt

Het stikt de laatste jaren in ons land van de jonge jazzvocalistes. Het is een luxe-probleem. Lange tijd waren er maar een paar die internationaal wat hadden te melden. Dat waren zangeressen als Rita Reys, die het zingen van jazz in de harde praktijk hadden geleerd. De recente aanwas heeft daarentegen alles te maken met de opkomst van professionele jazzopleidingen in ons land. De meeste conservatoria hebben er wel een.

Mede door die scholing zijn er bijna geen slechte jazzvocalistes meer. Ze zijn 'goed' in de zin van 'bekwaam', in de zin van 'behept met een mooie stem'. Maar bijzondere en eigengereide zangeressen zijn er niet zoveel.

Een positieve uitzondering is de Zwitserse Susanne Abbuehl, die vanuit ons land opereert en drie jaar geleden debuteerde met het goed ontvangen album 'I am Rose'. Een recentere ontdekking is, hoe opmerkelijk, een landgenote van Abbuehl: Kristina Fuchs, die publiek en critici onlangs verraste met haar cd 'Portrait of a woman'.

De zangeres maakte 'Portrait of a woman' met haar Kristina Fuchs Sonic Unit, de groep die ze een paar jaar geleden oprichtte. Fuchs vestigde zich in 1992 in Nederland om aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag de tot ver in het buitenland vermaarde jazzopleiding te volgen.

'Bijzonder' en 'eigengereid'. Die termen gelden zeker voor Kristina Fuchs. Voor haar zang, voor de muziek waarmee zij zich presenteert en voor haar band, de Kristina Fuchs Sonic Unit. Haar zang, een plezierig hese alt, is prikkelend, wendbaar en overtuigend. De muziek is eigenzinnig, weinig voorspelbaar en pakkend. En de band, een septet met twee gitaren en trompettist Eric Vloeimans als enige blazer, speelt voortdurend geïnspireerd.

De dertigjarige Zwitserse geeft volmondig toe dat haar muziek niet de makkelijkste is. ,,De gemiddelde jazzclubbezoeker verwacht waarschijnlijk wat anders van een jazz-zangeres. Iets wat ze makkelijker in een hokje kunnen stoppen.' Toch weet ze luisteraars die onvoorbereid haar concerten bezoeken, in te pakken.

,,Mijn band bezit live een energie die mensen de muziek in trekt. Dat merkte ik laatst nog in Zwitserland. Ik was daar voor het eerst met mijn groep voor drie concerten. Toen ik daar in 1992 wegging, maakte ik nog geen deel uit van de plaatselijke jazzscene. Daardoor wachtte me geen gespreid bedje. En toch waren het drie fantastische concerten voor een verrassend enthousiast publiek. Heerlijk.'

Hoewel standards niet Fuchs' voorkeur hebben, bevat haar cd enkele bekende liedjes, zoals de Richard Rodgers-song 'The sweetest sounds' en Billy Strayhorns 'A flower is a lovesome thing'. Die zingt Kristina Fuchs echter op eigenzinnige wijze, zoals ze dat ook doet met Keith Jarretts 'Blossom', dat ze van een eigen tekst voorzag, en in haar eigen composities en de paar stukken die ze samen met Eric Vloeimans schreef.

,,Tijdens de opleiding in Den Haag heb ik ook standards gezongen. Daar ontkom je niet aan als je jazzmuziek wilt leren kennen. En ik zing ze nog wel eens. Niettemin merk ik dat veel zangeressen er niet verder mee komen. Dat heeft ook met het publiek te maken. Hoe vaak die bekende liedjes al niet gezongen zijn, maakt de meeste luisteraars niet uit. Ze willen ze blijven horen. Nieuwe songs, daar staan ze minder voor open. Terwijl die juist het leukst zijn om te doen.'

Een van de redenen dat Fuchs jazz zingt, is omdat ,,ik iets persoonlijks wil brengen, omdat jazz je toestaat zelf stukken te schrijven en daarop te improviseren.' Wat ook meespeelt is Fuchs' gebruik van teksten. ,,Als zangeres ontkom je niet aan tekstinterpretatie. Teksten van standards zijn vaak zo nietszeggend dat ik het moeilijk vind ze behoorlijk neer te zetten. In mijn band staat de tekst vaak centraal. Die bepaalt de muzikale aanpak, de sfeer van een stuk. Allicht gaat het uiteindelijk om de muziek, maar de teksten dienen als uitgangspunt, als basis.'

Fuchs' achtergrond ligt in de klassieke muziek, waardoor noten lezen haar makkelijk afgaat. ,,Ik heb vijftien jaar viool gespeeld en heb zelfs overwogen naar het conservatorium te gaan. Dat heb ik niet gedaan omdat ik zingen uiteindelijk toch belangrijker vond en jazz mij ook meer aantrok dan klassieke muziek. Bovendien richten klassieke opleidingen zich vooral op techniek en weinig op expressie, improvisatie en het creëren van een zelfstandige muzikale aanpak - zaken die voor mij essentieel zijn.'

Helemaal afscheid van klassieke muziek heeft Fuchs nooit genomen. ,,Ik luister er graag naar en put er ook inspiratie uit. Tijdens mijn opleiding in Den Haag had ik als bijvak ook zes jaar klassieke zang. Daar heb ik veel aan gehad. Daardoor word ik ook wel eens gevraagd voor uitvoeringen van hedendaagse 'klassieke' muziek. Toch zou ik niet snel iets van bijvoorbeeld Schubert zingen. In de nieuwe muziek zoeken componisten zangers die ook andere geluiden kunnen maken. Dus geen 'klassieke' zangers die van een bepaald klankideaal uitgaan, maar zangers die ook zonder vibrato durven zingen, met lucht erin, extreem laag of schreeuwend. Veel 'klassieke' zangers kunnen, durven of willen dat niet.'

,,Ik begrijp het wel, hoor, dat 'klassieke' zangers zich minder makkelijk aan nieuwe muziek wagen, zegt de Zwitserse dan. ,,Ik heb niets te verliezen en durf steeds meer. Laatst werd ik gevraagd voor een ontzettend moeilijk stuk. En ik kreeg maar drie weken om het in te studeren. Dat kan ik dan aannemen met het idee dat als het lukt, ik door iedereen geprezen wordt, terwijl ik, als het me niet lukt, me altijd kan beroepen op het feit dat ik een jazz-zangeres ben. Ik neem aan dat er bij mij ook een moment komt, dat ik een naam heb opgebouwd en iets te verliezen heb. Maar op dit moment kan ik het me permitteren risico's te nemen.'

Hoe haar 'klassieke' carrière ook zal verlopen, vooralsnog blijft haar band, haar Kristina Fuchs Sonic Unit, nummer één. ,,Mijn groep is het belangrijkste en staat in mijn centrum.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden