Taal

Een plan B is het net niet helemaal

In verband met de brexit hebben de media het dezer dagen geregeld over een plan B. Met een plan B wordt tegenwoordig een plan bedoeld dat je achter de hand houdt als alternatief voor het oorspronkelijke plan. Gewoonlijk kom je met zo’n plan B op de proppen als plan A niet kan worden uitgevoerd, bijvoorbeeld omdat er geen draagvlak voor bestaat.

Van Dale vermeldt plan B sinds 2005, maar de ­uitdrukking is al te vinden in bronnen uit de negentiende eeuw. Aanvankelijk werd er simpelweg een tweede plan mee bedoeld (in een reeks plannen). ­Later werd het ook wel ­gebruikt ter aanduiding van een volwaardig alternatief (en kon je dus kiezen uit plan A en plan B).

Pas in de jaren zeventig raakte plan B ingeburgerd ter aanduiding van een noodvoorziening, voor het geval plan A om wat voor reden ook niet zou kunnen worden uitgevoerd.

Negatief imago

Plan B is (vaak in combinatie met plan A) een ­internationale uitdrukking, die in elk geval ook in het Engels, Frans en Italiaans (piano B) gewoon is. Over de herkomst ervan bestaat onzekerheid. ­Engelstalige bronnen ­suggereren dat plan B van oorsprong een militaire uitdrukking was. Een keiharde bevestiging voor die veronderstelling ontbreekt echter.

Een voor de hand liggende verklaring is dat in het alfabet de letter B de eeuwige nummer twee is, die in diverse contexten wordt gebruikt om naar de een-na-belangrijkste, -grootste of -beste te verwijzen.

Denk aan appels van B-kwaliteit, de B-kant van een plaat, een B-omroep en een B-film. Net als aan zulke samenstellingen kleeft aan plan B het negatieve imago van iets dat het (net) niet helemaal is.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een vraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden