Videoboodschap

Een peptalk van Emile Ratelband of Kim Holland op je telefoon, voor 45 euro

Emile Ratelband

‘Het cadeau van de toekomst’, zeggen de jongens achter platforms ShoutOut en Brokko. Zijn persoonlijke video’s van BN’ers echt het nieuwe flesje wijn of gooien artiesten hun imago te grabbel door alles te zeggen tegen betaling?

“Je bent een topmoeder”, zegt Tygo Gernandt in zijn telefooncamera tegen Sabine. De presentator en acteur neemt dit filmpje in zijn woonkamer op. Hij heeft Sabine nooit ontmoet. “Ik mag jou een boodschap geven van iemand die ontzettend veel van jou houdt.” Die persoon was “een beetje een draaideurcrimineel”, zegt Gernandt met warme, ondeugende glimlach, maar dankzij zijn moeder is hij “zo ontzettend veranderd.” Via deze weg – via een boodschap van een BN’er – wil de zoon van Sabine haar “een hele dikke kus” geven. ­“Alle geluk en liefde”, wenst Gernandt haar toe. “Dag!”

50 euro. Dat betaalde de zoon van ­Sabine via ShoutOut.vip voor deze videoboodschap. Hij had de boodschap ook door darter Raymond van Barneveld (75 euro) kunnen laten inspreken, door influencer Sophie Oursi (10 euro) of door een van de andere ruim honderd BN’ers op het nieuwe platform. Maar hij koos voor Gernandt, ­onder meer bekend van rollen als crimineel, die met zijn rafelachtige stem wellicht de meest gepaste BN’er was voor de boodschap van een ruige zoon. Sinds de oprichting van ShoutOut in mei zijn zo’n tweeduizend videoboodschappen van BN’ers besteld.

Deze week kwam het platform in de ­belangstelling, nadat presentator Tim Hofman had opgeroepen sceptische BN’ers via de dienst te betalen om alsnog hun steun aan de coronamaatregelen uit te spreken. Dat gebeurde niet: slechts één #ikdoenietmeermee-BN’er is te boeken via ShoutOut: zanger Tim Douwsma, en die kreeg volgens zijn manager geen enkele aanvraag.

Voor alles inzetbaar en omkoopbaar

ShoutOut-oprichter Richard Klomp benadrukt zelf dat de videoboodschappen van BN’ers bedoeld zijn als ‘iets positiefs’, als ‘een cadeautje’, een dienst die artiesten en sterren in het Instagramtijdperk aan fans verlenen. Toch legt de oproep van Hofman het schurende van de commerciële aard van platforms als ShoutOut bloot, ziet media­wetenschapper Linda Duits (Universiteit Utrecht). “Het idee ontstaat dat je BN’ers kan betalen om alles te zeggen wat je wilt. Dat geeft het idee dat ze voor alles inzetbaar zijn en omkoopbaar zijn.”

Platforms zoals ShoutOut lijken de uitgewezen bijverdienste voor artiesten in coronatijd: tegen betaling korte filmpjes opnemen voor fans. Dat kan sinds juni ook op concurrent Brokko, wat in jongerenslang zoiets ­betekent als ‘helemaal stukgaan van het ­lachen.’ Het verdienmodel: van die 50 euro voor de videoboodschap van Tygo Gernandt gaat zo’n 25 procent naar de ondernemers achter de platforms. De kleine 40 euro die Gernandt overhoudt, is geen fortuin, maar voor een video van 44 seconden toch een aardige bijverdienste. Betalende fans kunnen steeds in een paar honderd woorden typen wat ze in hun boodschappen willen, het is vervolgens aan de BN’er of ze op de aanvraag ingaan en wat voor boodschap ze precies inspreken.

In de Verenigde Staten is het bestellen van persoonlijke videoboodschappen van beroemdheden inmiddels gemeengoed. Via het platform Cameo, opgericht in 2016, ­bestellen fans felicitaties van rapper Snoop Dogg (690 euro) of oud-Trump-woordvoerder Anthony Scaramucci (50 euro). Voor Charlie Sheen, de acteur uit ‘Wall Street’ en ‘Two and a Half Man’, zouden de 330 euro per ­videoboodschap zelfs een belangrijk onderdeel van zijn inkomen vormen. Als acteur is hij aan lager wal geraakt, maar fans hebben nog best wat over voor een bruiloftsspeech van Sheen. Het achterliggende idee van al die video’s, zeiden de oprichters van ­Cameo eerder deze maand in techblad Wired: wat vroeger een handtekening van een beroemdheid was, is anno 2020 een selfie of videoboodschap.

De Limburgse cultfiguur Rapper Sjors pionierde in Nederland met videoboodschappen, zegt Jelle Kies, oprichter van Brokko. De ‘Man Bijt Hond’-rapper verkoopt niet alleen gepersonaliseerde T-shirts en mondkapjes, maar sinds 2015 al ­video’s, waar hij naar schatting tienduizenden ­euro’s mee verdiende. “Als BN’ers dit ­serieus promoten op hun Instagramaccount, kunnen ze er best wat mee verdienen in korte tijd”, zegt Shoutout-oprichter Klomp. 

Ook elders in Europa zijn vergelijkbare diensten in opmars, zoals in het Verenigd Koninkrijk, in Zweden en Noorwegen. In de VS zijn meer dan dertigduizend A-, B- en C-sterren (en zelfs dieren) te boeken via ­Cameo. “Dat is inmiddels een bedrijf waar vijftig mensen werken”, zegt Kies. “In ­Nederland moet zoiets ook kunnen.”

BN’ers betalen om ‘Ik doe weer mee’ te zeggen. Wat gebeurde er precies?

Afgelopen maandag keerden een aantal BN’ers, zoals zangeres Famke Louise en rapper Bizzey, zich tegen de coronamaatregelen van de overheid, via de hashtag #ikdoenietmeermee. Viruswaarheid-voorman Willem Engel bleek later achter het protest te zitten. Presentator Tim Hofman riep zijn volgers via Twitter op om uit te zoeken welke van de sceptische BN’ers op ShoutOut staan. ‘We betalen ze om IK DOE WEER MEE te zeggen’, was zijn plan. Alleen zanger Tim Douwsma bleek te boeken voor persoonlijke videoboodschappen. Geen enkele volger van Hofman ging zo ver dat ‘ie echt een betaald verzoek indiende, althans volgens de manager van Douwsma.

Inmiddels hebben veel coronasceptische BN’ers hun kritiek deels teruggenomen. Douwsma veranderde zijn hashtag in #Ikblijfkritisch. Opvallend: door de ophef kreeg ShoutOut de afgelopen dagen vier keer zo veel aanvragen voor video’s dan normaal, vertelt oprichter Klomp. ‘99 procent’ daarvan zouden ‘gewoon voor normale ShoutOuts’ zijn, zoals felicitaties en andere positieve berichten.

Schnabbelcircuit

Staan we met de persoonlijke videoplatforms aan het begin van een nieuw tijdperk van omgang met beroemdheden? Mediawetenschapper Duits denkt dat dit meevalt, maar kijkt wel ‘met fascinatie’ naar de ­opkomst van de platforms. “Voor artiesten hoort het contact met fans bij hun werk. Denk aan het uitdelen van handtekeningen of het winnen van een meet & greet in de Hitkrant.” Maar tegenwoordig, vooral door sociale media, heeft dat contact een nieuwe dimensie gekregen. Duits wijst naar Hollywoodster Ashton Kutcher, in 2009 de eerste twitteraar die een miljoen volgers had. “Hij was mede zo populair omdat hij geregeld op fans reageerde.” Voor influencers op Instagram is het de norm geworden om op persoonlijke berichtjes te reageren.

Tegelijkertijd passen platforms als Shout­Out in het langer bestaande schnabbelcircuit, zegt Duits. “Dertig jaar geleden boekte je Gerard Joling voor een verjaardagsfeest, Eva Jinek verdient bij als dagvoorzitter bij bedrijven. Mensen en bedrijven betalen daar graag voor, in de hoop dat zo’n ster iets van haar allure afstraalt. Dat ze even dicht bij een idool staan.” De persoonlijke boodschappen liggen daar volgens Duits in het verlengde van. Wat haar opvalt, is dat de verschillen tussen prijzen van BN’ers nu ‘zo open en bloot’ te zien zijn. Eerder waren die bedragen in nevelen gehuld: nu zien gebruikers meteen dat een bericht van Kim Holland voor een vrijgezellenfeest 45 euro waard is, en een peptalk van sportlegende Sjaak Swart voor een voetbalteam 75 euro. Duits: “Ik kan me voorstellen dat die concrete bedragen afdoen aan het mystieke van hun sterrenstatus”.

De meeste BN’ers en agentschappen houden zich nog afzijdig van de platforms, bleek in juni al uit een rondgang van het AD. Veel beroemdheden krijgen dagelijks al zulke ­videoverzoeken via andere kanalen, legde de manager van Robert ten Brink uit. Maar, zegt zij in het AD: “Robert doet alles met zijn hart en hoe kun je een filmpje vanuit je hart opnemen voor iemand die je niet kent?” Ten Brink maakt zulke filmpjes niet, “en al helemaal niet voor geld via zo’n site, dat zouden we treurig vinden”. Ook Johan Derksen is ‘niet geïnteresseerd’ in “zo’n platform waar je je bekendheid gaat uitventen”. “Ik ben geen clowntje, hè?”

Daarnaast heeft de premisse van de platforms – een ster binnen een paar uur alles laten zeggen wat je wilt tegen betaling – iets weg van de Netflix-serie ‘Black Mirror’, waarin de duistere effecten van technologie op de maatschappij worden uitvergroot. Of van de bizarre app en korte film ‘Somebody’ van kunstenaar Miranda July uit 2014, waarop gebruikers wildvreemden konden inschakelen om een relatie namens hen te beëindigen. Met ShoutOut en Brokko is die toekomstvoorspelling werkelijkheid geworden. Zangeres Yasmin Karssing, bekend van het televisieprogramma ‘Temptation Island’, biedt nu zonder veel ironie aan om voor 40 euro ‘een relatie te beëindigen.’ ShoutOut-oprichter Klomp vertelt daarnaast trots over de persoon die in één week zes of zeven BN’ers betaalde om hem een persoonlijke peptalk te geven. Hij gebruikte de dienst niet voor een cadeautje, maar om zichzelf beter te voelen in een moeilijke ­periode. Nogal unheimlich, vindt Duits. Dat vond trouwens ook een van de BN’ers, die het verzoek ‘ongepast’ vond en weigerde.

Sympathiek voor je fanbase

De oprichter van ShoutOut ziet zijn dienst als de toekomstige postkaart. “Iemand met een kaartje of flesje wijn feliciteren kan, maar het is toch leuker als een bekende artiest een gepersonaliseerd liedje voor je zingt?” In Amerika bijvoorbeeld de 94-jarige Dick van Dyke (900 euro), in Nederland feestzanger René Karst (25 euro) van ‘Liever te dik in de kist dan een feestje gemist’. Duits denkt dat het onzin is dat videoboodschappen van BN’ers ooit zo mainstream worden als kaarten of flesjes wijn. “Ik denk dat het kan scoren op vrijgezellenfeesten en bij sommige verjaardagen. Maar dit gaat niet het verdienmodel van elke ster worden.”

Daar is het voorlopig ook niet winstgevend genoeg voor. Harry Piekema (50 euro), de ­acteur die bekend werd als Albert Heijn-­supermarktmanager, is tot nu toe 6 of 7 keer gevraagd voor een persoonlijke video. Eén keer voor een bruiloft, “toen heb ik een pak aangetrokken en op video een toespraak ­gehouden”. Eén keer om alleen maar ‘komt goed’ te zeggen. In die video’s is hij, anders dan in de reclames, ‘gewoon zichzelf’, zegt hij. Piekema doet deze filmpjes ook niet voor het geld, zegt hij. “Het is gewoon heel sympathiek om te doen voor je fanbase.”

Marketingvideo’s

Ook de oprichters van ShoutOut en Brokko lopen nog niet binnen met de video’s. Maar, verzekeren ze, daar gaat verandering in komen. Zo moest Piekema nu twee verzoeken weigeren die commercieel van aard waren, waaronder het inspreken van een voicemail voor een bedrijf. “We hebben interesse om uit te breiden naar zulke marketingvideo’s”, zegt Klomp. Bedrijven moeten dan meer betalen. Brokko is ­enthousiast over het idee van workshops door BN’ers. “Zoals profvoetballer Mitchell Dijks die een jonge voetballer uitlegt hoe hij de perfecte schaar kan doen of r&b-zanger Gio die een zangworkshop geeft aan een startende zangeres.” Ook wil de dienst ­videobelsessies met BN’ers aanbieden, voor een veel hoger tarief.

Klomp is terughoudend over die optie. “We hebben ook minderjarige influencers op ons platform. We kunnen niet controleren wat er in die liveverbindingen gebeurt.” Ter illustratie: vooral vrouwelijke bekendheden krijgen via ShoutOut soms seksueel getinte verzoeken, die Klomp steevast weigert. “Heel gênant. Maar dat krijg je ook met zo’n platform.”

Lees ook:

Via influencers ontdekt jongere z’n rebelse stem

Jongeren volgen massaal influencers zoals Famke Louise, de zangeres die zich deze week tegen de coronamaatregelen keerde én daar later weer excuses voor maakte. In dat protest ontwikkelen jongeren hun eigen stem, zegt Denker des Vaderlands Daan Roovers. De Denker prijst Famke Louise om haar zelfkritiek.

Hoe Famke Louise het #SocialDilemma blootlegt

Wie deze column op de smartphone leest, houdt een digitale fopspeen in zijn hand. Eentje waar je naar kan grijpen als je je even ongemakkelijk, verveeld of verloren voelt. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden