De 75-jarige meesterchoreograaf Jiří Kylián wordt door het Nederlands Dans Theater in het zonnetje gezet. Beeld Joris-Jan Bos
De 75-jarige meesterchoreograaf Jiří Kylián wordt door het Nederlands Dans Theater in het zonnetje gezet.Beeld Joris-Jan Bos

RecensieDans

Een ode aan meesterchoreograaf Kylián die grenst aan perfectie

Celebrating an evening with Jiří Kylián!
Nederlands Dans Theater
★★★★★

Sander Hiskemuller

Je kunt een speld horen vallen in het bomvolle Haagse theater Amare tijdens het slotduet van Jiří Kyliáns Bella Figura dat in stilte wordt gedanst. Er klinkt niet langer de barokmuziek van Vivaldi en Pergolesi, waarop de dansers van het Nederlands Dans Theater de rijkgeschakeerde danstaal van Kylián zojuist nog tot uiting brachten. Tussen twee vuurschalen met vlammentongen op een verder leeg toneel leggen dansers Fay van Baar en Theophilus Veselý beurtelings een hand op elkaars schouders. Om elkaar, zo lijkt het, ergens tussen troost en aanmoediging steeds een stapje verder te laten zetten.

De muziek stokt niet vaak in het werk van Jiří Kylián, de meesterchoreograaf die 75 jaar is geworden en door Nederlands Dans Theater (NDT) in het zonnetje wordt gezet met een dansprogramma rond drie van zijn choreografieën. In de meer dan zeventig werken die Kylián voor het wereldberoemde Haagse dansgezelschap maakte, is zijn diepe muzikale kennis een sleutel gebleken tot zijn gelaagde, virtuoze en intens humane werk; naar eigen zeggen een voortdurend onderzoek naar ‘wat het betekent om mens te zijn’.

Mysterieus, vol poëzie en verrassend

Dat Bella Figura uit 1995 in stilte eindigt, zegt dus wel wat. Er is wellicht iets uitgedrukt wat niet in klanken of woorden is te vatten. Dit is een meesterwerk, magistraal gedanst door een veelbelovende nieuwe generatie NDT-dansers. Mysterieus, vol poëzie, in een virtuoze danstaal die soms tot op het irritante af ongrijpbaar is, maar elke keer weer verrast door de helderheid en een blakend artistiek zelfbewustzijn.

Daarnaast is Kyliáns dans zó esthetisch vormgegeven, dat het aandoet alsof er flink wat vernis tegenaan is gegooid. Wie de sarabande uit Bella Figura heeft gezien, zal het bloedmooie beeld van halfnaakte dansers in rode hoepelrokken niet snel vergeten. De vormgeving en de dans grenzen, simpelweg, aan perfectie.

Kyliáns bijzondere aandacht voor schoonheid zou je bijna ouderwets kunnen noemen. Dat wil niet zeggen dat er geen rauwe randjes aan zijn balletten zitten. In Tar and Feathers (2006) improviseert pianiste Tomoko Mukaiyama op Mozart aan een torenhoge vleugel, die zoals de paarden en olifanten van Salvador Dalí op enge dunne poten staat. In Gods and Dogs (2008), op een strijkkwartet van Beethoven gemixt met het geluid van zweepslagen, komt een reusachtige hellehond in hologramvorm op je afhollen, met een zacht wiegend zilvergordijn als contrast.

Steeds weer die contrasten. Licht en donker, hartstocht en ontreddering, leven en dood. Maar de dualiteit in Kyliáns werk is net zoals zijn fascinatie voor het irrationele en absurde nooit een pose. Alles voelt als een schreeuw vanbinnen die naar buiten moet. En wat die schreeuw dan precies is? Soms past alleen stilte.

Lees ook:

Kippenvel bij een sprankelende ‘Giselle’ van Oekraïense dansers

Op de avond vóór de viering van de onafhankelijkheid van Oekraïne klonk het volkslied van het binnengevallen land al in Amsterdam. Na afloop van de balletvoorstelling Giselle zongen de bijna zestig dansers van het fonkelnieuwe The United Ukrainian Ballet Sjtsje ne vmerla Oekrajiny in theater Carré. Solisten Liza Gogidze (Giselle) en Alexis Tuttunique (Albrecht) met de blauw-gele vlag rond de schouders geslagen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden