'Een museum is geen stiltezone. Dan denk ik: koop dan zelf een Rembrandt'

Dringen voor 'De Late Rembrandt' in het Rijksmuseum Amsterdam Beeld anp

Het gaat goed met de musea. Té goed, vinden veel mensen. Die blijven thuis. Want ze hebben geen zin om lang in de rij te staan en eenmaal binnen over de schouders van anderen naar die Rembrandt of Rothko te kijken.

Ga jij naar de tentoonstelling van Matisse in het Stedelijk? Nee, mij te druk." Je hoort het steeds vaker: mensen, die na slechte ervaringen bij overvolle tentoonstellingen niet meer naar het museum willen. Het gaat goed met de Nederlandse musea. De bezoekcijfers stijgen en stijgen, de Museumkaart waarmee je gratis naar binnen mag, heeft een ongekend hoog aantal deelnemers.

De keerzijde is dat musea vol raken, met name de tijdelijke tentoonstellingen die veel reuring veroorzaken. Bezoekers beginnen erover te klagen. Een lezer stuurde ons de brief die hij aan Wim Pijbes, directeur van het Rijkmuseum, had gestuurd na een bezoek aan de 'Late Rembrandt': hij eiste zijn geld terug na een 'verprutste' ochtend 'over elkaars schouders plaatjes kijken'.

De achterkant van het succes
Gaan de Nederlandse musea het Louvre en het Uffizi achterna? Waar je eerst uren in de rij staat, waarna het museum zo vol en vies blijkt, dat je zo snel mogelijk weer naar buiten gaat? In de Nationale Museumweek, waarin musea de deuren gratis openen om maar zoveel mogelijk publiek te trekken, kijken we naar de achterkant van het succes van de blockbusters.

Museumdirecteuren begrijpen de klachten over de drukte, maar vinden dat het in Nederland nog best meevalt. Bovendien doen ze er alles aan om de overlast te verminderen. Zo kunnen bezoekers bij verschillende musea boeken per tijdsblok en zijn openingstijden verruimd. Bij veel musea kunnen bezoekers nu ook 's avonds terecht. Bij het Stedelijk Museum in Amsterdam lopen gastheren- en vrouwen langs de rijen om te vertellen hoe lang het nog duurt. Bij het Rijksmuseum is het aantal mensen dat per tijdsblok naar de expositie 'De Late Rembrandt' mag, drastisch verlaagd toen na een week bleek dat mensen er veel langer bleven dan verwacht.

De museumdirecteuren merken ook dat de rijen voor de ingang niet alleen negatief worden ervaren. "De rij draagt bij aan het besef dat het gaat om iets schaars," stelt Siebe Weide, directeur van de Museumvereniging.

'Het Louvre is altijd vol, wij niet'
Bezoekcijfers zijn heilig in de museumwereld. Maar moeten musea nog wel willen groeien? Zullen bezoekers door de drukte niet afhaken? Nee, zegt Benno Tempel van het Gemeentemuseum Den Haag met grote stelligheid: "Nederlandse musea kunnen nog steeds groeien. Tentoonstellingen als Rothko en de Late Rembrandt zijn overvol, maar ook uitzonderingen. Het Louvre in Parijs is altíjd erg vol, elke week weer. Dat is in de Nederlandse musea niet zo." Het Gemeentemuseum had met 265.000 bezoekers voor Rothko recent zijn best bezochte tentoonstelling ooit.

Ook van directeur Ralph Keuning van Museum de Fundatie in Zwolle mag het nog drukker worden. "Er zijn ook musea waar geen hond komt. Dat lijkt me pas een probleem." De bezoekers waarderen die 'gezellige' drukte ook, zegt hij. Anders zouden ze toch niet zo vaak terugkomen en er een lange reis voor maken.

Wachten voor het Rijksmuseum Beeld anp

Bij het Rijksmuseum is er alles aan gedaan om de enorme toeloop naar 'De late Rembrandt' in goede banen te leiden. Van tevoren had directeur Wim Pijbes gezegd: met 100.000 bezoekers wordt de tentoonstelling een sof, met 400.000 een groot succes. Over die 400.000 gaat De Late Rembrandt zelfs heen, is nu al te zeggen. 'Fantastisch', vindt Pijbes dat.

De honderden brieven van klagers over de drukte wil hij niet wegwuiven. "Maar honderden klachten op 400.000 bezoekers vind ik vrij overzichtelijk. Ik stel vast dat het druk is. Maar lang niet zo druk als in het Uffizi, in de Sixtijnse kapel of voor de Mona Lisa. Drukte is geen meetbare eenheid, maar een beleving. En we hebben het hier wel over de late Rembrandt. Hier komen ook Juliette Binoche, Sting, de Belgische koning. Dat heeft een uitstraling naar heel Amsterdam.

"Overigens zijn het voor 99 procent Nederlanders die klagen. Zo kreeg ik een brief waarin stond dat het voor de Rembrandts te druk was voor contemplatie. Dat lees ik met aandacht. En denk: koop dan zelf een Rembrandt. Een museum is geen stiltezone."

Abonnees lezen vandaag het hele verhaal over museumdrukte in De Verdieping: Dringen voor Rembrandt

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden