Een mooie plek voor de oude batterij

Het is cadeautijd en dat betekent een piek voor de batterij-markt. Er komen batterijverbruikende apparaten bij en de afdankertjes belanden in de kast, of bij het afval. De kast, dat is een foute plek. Het afval, dat is de goede plek. Want batterijen, mits afzonderlijk ingezameld, worden helemaal hergebruikt. Dat scheelt grondstofgebruik (metaal), en het voorkomt het lekken van gifstoffen als cadmium en nikkel in het milieu.

Hoewel Nederlanders graag inzamelen en er op bijna iedere straathoek glas-, papier- en batterijbakken staan, lukt het nog niet om 100 procent van het batterij-afval te verzamelen. Zeventig procent komt netjes retour, de rest verdwijnt in het huishoudelijk afval, of slingert rond.

Het inzamelen van de gebruikte batterijen uit de consumentenmarkt is de verantwoordelijkheid van de gemeenten. Vanaf de gemeentegrens wordt die zorg overgenomen door Stibat, die de batterijen verzamelt in het centrale depot Ermelo, sorteert en transporteert naar de herverwerkingsfabrieken of afvalverwerkers. Stibat, de Stichting Batterijen, bestaat vijf jaar en is een samenwerkingsverband van de 600 batterijleveranciers en importeurs van kleine batterijen tot 1 kg. Vorig jaar verwerkte Stibat 1849 ton batterijen, dit jaar zal het meer zijn.

Met de welvaart, groeit de stroom batterijafval gestaag. Die groei baart zorg, want voor de productie van batterijen is metaal de grondstof en dat is niet onuitputtelijk, en de batterij is een omslachtige vorm van energievoorziening. Aan de andere kant is de batterij een succesvoorbeeld van effectief milieubeleid. Twintig jaar geleden nog lagen de zware metalen en gifstoffen weg te lekken op grote afvalbergen, vooral in Oost-Duitsland, waar ook Nederland dumpte tot er een exportverbod kwam. Daarna werden de ingezamelde batterijen op een centrale plek bij de AVR in de Rijnmond opgeslagen en sinds vijf jaar daadwerkelijk hergebruikt.

De batterij zelf is bovendien schoner geworden; de 'gewone' batterij bevat geen cadmium meer en hoogstens een heel klein beetje kwik. Apparaten als tandenborstels en mobiele telefoons zijn meestal uitgerust met de oplaadbare, niet giftige nikkel-hydride nimh-batterij, die niet voortdurend moeten worden opgeladen. En de nieuwste generatie, de lithium/ion-batterij, die de vorm heeft van een schijf, is nog milieuvriendelijker. Het blijft klein chemisch afval want ook moderne batterijen bevatten een kleine hoeveelheid schadelijke stoffen, maar er zitten geen stoffen meer in die op de zwarte lijst staan.

Waarom lukt het eigenlijk niet om alle batterijen netjes retour te krijgen? Tja, zegt woordvoerder De Buck van Stibat. ,,Niet iedereen kan de batterijbak vinden, hoe onwaarschijnlijk dat ook lijkt.'' Stibat heeft zich verplicht ieder jaar 7,5 procent meer in te zamelen, met een streefgetal van negentig procent in 2003 - de ooit gestelde norm van 100 procent is inmiddels door de overheid losgelaten. En ook de 90 procent wordt nog een heel gevecht. Want de consument is niet onwillig, maar wel slordig. Die vergeten batterij die nu nog op een fruitschaal ligt, of in een ongebruikt apparaat zit, daar gaat het om. Die moeten terechtkomen in de daarvoor bestemde bak in de winkel, het postkantoor, het depot, de school, het bedrijf of het buurtinzamelpunt en Stibat zal daar in reclamecampagnes steeds opnieuw aan herinneren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden