Klassiek & zoPeter van der Lint

Een mooi legato op de piano met tien twittervingers

Zoveel pianisten, zoveel stijlen. Zoveel eigenaardigheden en zoveel ijdelheden ook. Ik heb er niet echt een hele goede antenne voor, voor pianisten. Best vreemd, want met zangers, dirigenten, violisten of cellisten heb ik dat bijna nooit. Misschien komt het door iets wat pianopedagoog Jan Wijn afgelopen zondag in het televisieprogramma ‘Podium Witteman’ zei. De 86-jarige Wijn werd daar vanwege zijn afscheid als leraar in het zonnetje gezet door een paar beroemde oud-leerlingen. Ook werd hem het eerste exemplaar overhandigd van het boek ‘Speel! De lessen van Jan Wijn’ dat mijn collega Sandra Kooke schreef.

In de uitzending had Wijn het onder andere over zijn hersenen, die de tien vingers aan moeten sturen, en die bij hem op den duur in gebreke bleven. Een soort kortsluiting, die optrad toen hij eindelijk het Eerste pianoconcert van Brahms mocht spelen – mijn favoriete pianoconcert. Door die kortsluiting in de hersenen begreep Wijn pas hoe bijzonder het allemaal was wat hij met die tien vingers deed . “Ik vind het zo wonderbaarlijk dat we überhaupt piano kunnen spelen”, riep hij in verbazing uit. Dat is precies het gevoel dat bij mij overheerst als ik naar pianisten luister. Mijn brein komt vaak niet veel verder dan het bewonderen van die onnavolgbare tienvingervirtuositeit, en hoe iemand dat voor elkaar krijgt.

Daarom liet ik het oordeel over pianisten in Trouw vaak en graag aan anderen over. Aan Sandra Kooke bijvoorbeeld, maar die zit nu op een andere redactie ­helaas. En dus moet ik er steeds vaker zelf aan geloven. Zo hoorde ik een paar weken terug in Rotterdam het fenomeen Daniil Trifonov in mijn lievelingsconcert van Brahms. Ik zat op een plek waar ik Trifonovs vingers niet kon zien, en dat hielp waarschijnlijk. Het was ongelofelijk fenomenaal.

De recensie over Igor Levit was meer een politiek dan een artistiek oordeel

Trifonovs naam kwam deze week voor in een recensie in de Süddeutsche Zeitung, een kwaliteitskrant. De recensie ging niet direct over Trifonov, maar over zijn collega Igor Levit. De in Berlijn woonachtige Levit heeft joodse roots, wordt de laatste tijd bedreigd en treedt niet meer op zonder beveiliging. Hij twittert voortdurend over antisemitische tendensen in Duitsland. De criticus vond het legato van Levit van veel mindere kwaliteit dan dat van Trifonov, en na die smaakkwestie ging de criticus in op het twittergedrag en dat Levit moest ophouden steeds maar het slachtoffer te spelen. Zoiets. De recensie was meer een politiek dan een artistiek oordeel, en het leverde de krant woedende reacties van lezers op. De hoofdredactie kwam na alle ophef zelfs met een publieke verontschuldiging en viel zijn muziekcriticus openlijk af.

Het geeft maar weer eens aan hoe moeilijk het soms is om gedrag, voorkomen, uitstraling van een pianist los te koppelen van zijn al dan niet perfecte legato. Zo heb ik veel moeite gehad bij het luisteren naar Lang Langs nieuwe opname van Bachs ‘Goldbergvariaties’. Ik kwam niet los van de ijdelheid van de Chinese pianist. In het luxueuze cd-boekje staan maar liefst 26 foto’s van Lang Lang. Dat is bijna meer dan het aantal variaties dat Bach componeerde. Op een van die foto’s zien we de pianist bij het graf van Bach in de ­Thomaskirche in Leipzig op zijn hurken zitten, zijn handen in devotie bij elkaar. Hij heeft kennelijk net een eenzame roos op de grafsteen gelegd. Ongelofelijke kitsch. Haast lachwekkend ook, omdat Bach er niet eens begraven ligt. De uitvoeringen, eentje live in Leipzig en eentje in de studio, zullen zijn fans ongetwijfeld bekoren. Ik werd er zeeziek van. Maar zoals gezegd, ik heb er geen antenne voor.

Peter van der Lint schrijft iedere week met aanstekelijk enthousiasme over de wereld van de klassieke muziek. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden