Review

Een milde blik van Bergman

Regie: Ingmar Bergman. Met Bertil Guve, Ewa Fröling. In 2 filmtheaters.

Helder, uitgebeend, sober zijn de meeste Bergman-films. Zeker zijn ingetogen zwart-witte geloofsfilms uit de vroege jaren zestig zoals ’Avondmaalsgasten’ (1962) waarin een dominee steeds sterker aan zijn geloof begint te twijfelen. Of ’De Grote Stilte’ (1963) waarin een kind geen houvast vindt tijdens zijn verblijf in een hem onbekende stad, bekneld in de moeizame relatie tussen zijn moeder en een tante.

Zijn relatiefilms in de jaren zeventig mogen dan meer drama en minder metafysische ernst weerspiegelen, ze zijn zeker zo zwaar en existentieel in thema en vorm. Gaat het over het huwelijk dan duikt Bergman in de diepste agressie en weerzin (’Scènes uit een Huwelijk’, 1973) , tussen moeder en dochter grijpt hij naar de verst verborgen jaloezie (Herfstsonate, 1987).

Verrassend lichtvoetiger, milder en voller was dan ook Bergmans laatste, deels autobiografische film ’Fanny och Aleksander’ (1982) zeker in haar eerste uur, waarin de toneelfamilie Ekdahl Kerst viert. Ook uit deze film is het de kilste, wreedste scène, die tussen Alexander en zijn autoritaire stiefvader, die het meest geciteerd zal worden, maar als je de film zoveel jaren later weerziet is het vooral de milde blik op de feestende familieleden, die frappeert.

Allemaal schijnen ze feilbaar, maar ze zijn daarom nog niet ten dode opgeschreven. Ze zijn dwaas en kortzichtig soms maar gaan aan dat falen niet ten onder. Alsof Bergman zijn hooghartigheid en perfectionisme op 64-jarige leeftijd eindelijk wist af te leggen, en zijn eigen leven omarmde. Misschien is het vanwege dat milde, idyllische, sprookjesachtige eerste uur dat ’Fanny och Alexander’ de regisseur ook de meeste prijzen opleverde, waaronder vier Oscars. Zijn krachtigste film is het namelijk niet, daar is ’Fanny och Alexander’ op den duur te wild theatraal en bij momenten te langdradig voor.

In het programma Bergmania, dat de komende maanden in verschillende filmtheaters te zien is, zijn tien bekende Bergmantitels opgenomen; met nieuwe prints van onder meer ’Wilde Aardbeien’, ’Het Zevende Zegel’ en ’Glimlach van een Zomernacht’. Jammer dat een gedenkwaardige titel als ’De Avondmaalsgasten’ ontbreekt, maar ook met deze selectie van tien films zal de ’wezenlijke’ Bergman je niet meer ontgaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden