Review

Een liefdesverklaring aan hemelbestormers

Charlotte Mutsaers schreef een vrijzinnig en geestig boek over een vereenzaamd schrijver die dankzij een mobieltje de vrouw van zijn leven ontmoet.

De Bezige Bij, Amsterdam. ISBN 9789023427575; 461 blz. euro 22,50

Wat maakt de man? Je gaat er toch een beetje over dubben bij de held van ’Koetsier Herfst’: Maurice Maillot. In ongeduldige geiligheid herinnert Maillot aan eerdere literaire alterego’s, van de Erik van Jan Wolkers tot die van Geerten Meijsing, maar haatdragendheid is hem vreemd. Zachtmoedig is Maillot en vol zorg voor wie hem lief zijn, van zijn diep betreurde dode kat Grappa en zijn nieuwe teefje Slava, tot aan zijn toekomstige ’femme fatale’ Do. In aandoenlijke fantasie raakt Maurice Maillot meer aan Kees de Jongen die net zo ten prooi is aan uit de bocht vliegende dagdromen en wilde toekomstfantasieën. ’Starring Maurice Maillot,’ denkt hij tijdens zijn dagelijks tochtje naar de Buffalo Grill. „Wat een man. Heeft wel iets weg van de jonge Anthony Perkins. Zelfde blik en zelfde zwarte haar.”

Een bijzondere man is het in ieder geval, deze vereenzaamde schrijver met schrijfblokkade, verzot op pyjama’s en biefstukken, idolaat van honden en katten, ontsproten aan de verbeelding van Nederlands meest bruisende dubbelkunstenares, schilderes/schrijfster Charlotte Mutsaers. De schrijfster komt zeven jaar na het met de Busken Huetprijs bekroonde ’Zeepijn’ weer met een roman, en ’Koetsier Herfst’ is een ’magnum opus’ geworden. Een vrijzinnig en geestig boek waarin de melancholieke dichtkunst van Osama bin Laden dient als inspiratiebron van een dierenactiviste van het kreeftenbevrijdingsfront; waarin Nokia’s baas Jorma Ollila aanbeden wordt als de nieuwe God die mensen verbindt; en waarin plasseks lyrisch beschreven wordt als was het de meest intense liefdesdaad. In ’Koetsier herfst’ – de titel is ontleend aan een gedicht van Bin Laden – sleept Mutsaers je mee in onbedwingbare fantaseerlust, wat overigens niet betekent dat het ook alleen maar een vrijblijvende fantasiewereld is die ze beschrijft.

Als het boek begint, bevindt held Maurice Maillot zich op het dieptepunt. De dood van zijn innig geliefde kat Grappa vervreemdde hem definitief van de literaire grachtengordel die zulke diepe rouw om een dier niet kon vatten. Deze zoon van dierenactivisten, die in 1963 61 mensen opbliezen om een nijlpaard te redden, weet de dag na zijn vijftigste verjaardag zeker dat hij zijn toekomst heeft verknald maar de vondst van een in zebraprint gehuld mobieltje in het Vondelpark verandert alles. Euforisch reageert Maurice op het schepsel: „Toen ik dit onooglijke gevonden voorwerp, dit suffe plastic prul, dit benige kwekdoosje met zijn heerlijke geur en zijn frisgroene frontje over mijn drempel droeg, kreeg ik de sensatie: daar ga je met je bruid.”

En schrijfster Charlotte Mutsaers is de beroerdste niet. Het duurt niet lang of muze Nokia zal Maurice inderdaad de vrouw van zijn leven bezorgen: Adolphe (Do): uiterlijk herinnerend aan Betty Boop maar dan ’chemical’ blond, een Frida Kahlo-snorretje, en behept met ’goddelijke stelten’. Geen makkelijke vrouw, wel een hartstochtelijke. Do en Maurice reizen naar een hotel in Oostende waar Adolphe gehuld in latex kreeften bevrijdt, en Maurice zich aan het schrijven zet. Ze beleven gouden momenten in schelpenwinkel, op strand en in bed (op een zeiltje). Het schijnt een idylle tussen zielsverwanten, ware het niet dat strijdbare Do voor de onvermoeibaar toegewijde Maurice ook een te groot, lastig raadsel blijft.

Zo ook voor de lezer die door Mutsaers in hoog tempo wordt meegesleurd in een verontrustend bizarre wereld die toch gewoon de onze is. Je steekt veel op uit ’Koetsier Herfst’. Mutsaers palmt je in met fraaie details en schitterende observaties. (‘Sla geplet tegen glas toont verdriet en dat proef je’) ’Koetsier Herfst’ staat vol met verzinsels die na wat googlen helemaal geen verzinsel blijken te zijn. De telefoonengel bijvoorbeeld: een mobieltje dat mee het graf ingaat zodat nabestaande contact kunnen houden; de dichtregels van Bin Laden; de acties van het kreeftenbevrijdingsfront.

Wie zich net als Maurice Maillot voor nieuwe ontdekkingen openstelt, zal opleven. Een liefdesverklaring aan hemelbestormers, zo zou je ’Koetsier Herfst’ ook kunnen noemen. Een pleidooi voor empathie met alles wat zich buiten de orde bevindt. Belegen levensmotto’s (‘gelijke monniken, gelijke kappen’) worden door Mutsaers tegendraads opgefrist. „Radicaliteit bestaat niet. Er zijn alleen verschillende standpunten”, laat ze Do beweren. Dit is ook niet expliciet een radicaal boek in politieke zin, maar wel een dat vraagt om een echt vooruitstrevende lezer, één die, net als Mutsaers zelf, oog heeft voor wat afwijkt en voor weinig terugdeinst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden