null Beeld

TaalPeter-Arno Coppen

Een lief kind zonder broertjes of zusjes is niet ‘een enig lief kind’

‘Er komen meer enig kinderen’, las ik in een krant van enige weken geleden. Eigen­aardig gebruik van het woord ‘enig’. Je zou enerzijds een verbogen vorm verwachten, maar anderzijds klinkt ‘Er komen meer enige kinderen’ ook niet al te gelukkig. Hoe zit dat?

Het woord ‘enig’ is toch al een lastig woord. Volgens het etymologisch woordenboek is het, nog vóór de oudste schriftelijke bronnen, ontstaan uit twee verschillende woorden, die beide afgeleid zijn van het telwoord ‘een’. Een van die woorden was een bijvoeglijk naamwoord met de betekenis ‘uniek’, die zich pas in de twintigste eeuw ontwikkeld heeft tot ‘leuk, schattig’ (‘een enig jurkje’). Het andere woord was een onbepaald voornaamwoord met de betekenis ‘een of andere’ (‘enig beroemd man’), ‘een zekere mate’ (‘enige hoop’) of ‘sommige’ (‘enige jurkjes’). Theoretisch kun je het dus hebben over ‘enige enige jurkjes’.

Een lief kind zonder broertjes of zusjes

Verbuiging van ‘enig’ sluit aan op die van vergelijkbare woorden zoals ‘verschillende’: bij een meervoud of bepaaldheid heb je altijd verbuiging. Toch zijn er een paar gevallen waarin verbuiging achterwege kan blijven. Zo heb je ‘het enig juiste antwoord’, of ‘de enig mogelijke keuze’, die beide in de taaladviesliteratuur worden goedgekeurd, naast ‘het enige juiste antwoord’ en ‘de enige mogelijke keuze’. Daar is de gedachte dat ‘enig’ niet zozeer betrekking heeft op ‘antwoord’ of ‘keuze’, als wel een bijwoordelijke bepaling vormt bij ‘juiste’ en ‘mogelijke’. Het zou vergelijkbaar zijn met een graadbepaling als ‘heel’ (‘het heel juiste antwoord’).

Bij ‘enig kind’ lijkt er iets anders aan de hand. Dat lijkt een soort betekeniseenheid te zijn geworden, die min of meer als één woord begrepen wordt. Een lief kind zonder broertjes of zusjes kun je ‘een lief enig kind’ noemen, maar niet ‘een enig lief kind’.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden