Onderhandelen

Een kunstenaar moet ook een ondernemer zijn. ‘We zijn vaklieden, we moeten ons vak verdedigen’

Acteur Joshua Albano: ‘Ik heb van het geld van een paar grote klussen thuis een studiootje laten bouwen en heb mijn microfoon altijd bij me’.Beeld Martijn Gijsbertsen

Het bestaan van een podiumkunstenaar was ook voor corona al onzeker. Acteur en docent Joshua Albano (26) vindt dat zijn vakgenoten meer dan ooit zakelijk moeten zijn. ‘Je moet prijsafspraken kunnen maken.’

Joshua Albano pakt alle klussen aan. Hij is de stem van de rijksoverheid (‘dus lichtje aan, deur op slot’) en van de schoonmaakspullen van Swiffer. Hij repeteert nu zes dagen per week voor een speelfilm van YouTuber Peter de Harder, waarin hij de hoofdrol heeft. Eerder was hij te zien in de film ‘De brief voor Sinterklaas’, de tv-serie ‘La Famiglia’ en ‘Voetbalmaffia’ en de toneelstukken ‘Sophie’ en ‘Selma Ann Louis’. Albano (Doetinchem, 1994) studeerde in 2018 af aan de Utrechtse theateracademie, waar hij inmiddels ook docent is. Hij leert studenten hoe je als acteur zakelijk voor jezelf opkomt, aan de hand van een handboek dat hij zelf schreef.

Je zou zeggen, die Albano heeft gevarieerd werk en verdient dus goed. Maar ook voor hem valt er veel weg door de coronamaatregelen. Zo hoorde hij vorige week dat veel speeldagen van de film naar volgend jaar worden verplaatst – want locaties zijn afgezegd en mede-acteurs raken besmet. Voor een tv-serie of toneel is hij al even niet gevraagd. De overheidssubsidie kan hij dus heel goed gebruiken, maar zijn stemmenwerk gaat door, bijna wekelijks spreekt hij teksten in. “Ik heb van het geld van een paar grote klussen thuis een studiootje laten bouwen en heb mijn microfoon altijd bij me. Dan kan ik altijd ergens in een klerenkast gaan zitten – want daar is de akoestiek altijd goed – om een commercial of een voice-over op te nemen.”

Gok niet op één paard, spreid het risico: dat is een les die Albano zijn studenten meegeeft. Die zakelijke inslag heeft hij, naast zijn liefde voor het spelen, altijd gehad. Voor hij aan de theateracademie begon, deed hij een jaar bedrijfseconomie aan de Nijmeegse universiteit. “Daar leerde ik dat ondernemers zichzelf serieus nemen. En ik merkte daarna op de toneelschool dat dat voor acteurs een stuk minder geldt. Theaterproducenten spelen daar op in, proberen soms onder de prijs te gaan zitten. Ik vind dat we vaklieden zijn, dat we ons vak moeten verdedigen. Toen mijn docenten dat handboek lazen, vroegen ze me meteen als docent. Ik heb er een powerpoint bij bedacht en me dankzij Act Acteursbelangen, de acteursvakbond, nog verder verdiept in dit onderwerp. En ik wil mijn lessen ook aanbieden aan andere theateropleidingen.”

Zorg dat je opvalt

Vroeger kwamen acteurs na hun studie vaak terecht bij een gezelschap, maar nu zijn ze bijna allemaal zzp’er. Albano leert studenten hoe ze dat moeten aanpakken. Want wat is een waardevol cv? Hoeveel ben je waard? Welke prijsafspraken maak je? Hoe ziet je boekhouding eruit en hoe lees je een cao? En hoelang blijf je nog in de horeca werken, waardoor je je huur kan betalen maar ook audities misloopt? Acteurs hebben geen idee van subsidieaanvragen, weten zichzelf niet te verkopen, zijn te afwachtend, weet Albano. Een paar van zijn tips: ga naar voorstellingen (ook de weinige die er nog zijn) en mail daarna de regisseur en producent waarom je die zo bijzonder vond. Zorg dat je opvalt. Doe aan acquisitie, stuur je cv en foto’s naar castingbureaus.

Hoe onderhandelde hij zelf eigenlijk over de betaling van de hoofdrol in die film? “Haha, nou mijn agent en producent Peter de Harder kwamen er niet uit. Ik zeg wel eens tegen mijn studenten dat het soms helemaal niet erg is van een onderhandelingstafel weg te lopen. Maar je zit ook met die kans die je wilt hebben, zo’n hoofdrol in een film.

“Ik heb uiteindelijk toch een lage pakketprijs afgesproken, maar daarnaast gaat De Harder video’s en een website maken voor een kookshow die ik op YouTube wil beginnen. Die show ga ik samen presenteren met mijn vader, die Italiaans is. Ik zit dus zwaar onder mijn dagprijs als acteur, maar de producent neemt mij veel tijd uit handen met die video’s en website. Het is natuurlijk lastiger onderhandelen met iemand die je niet kent.”

Jazztrompettist Ian Cleaver.Beeld rv

Hoe doen deze drie net afgestudeerde podiumkunstenaars het?

Jazztrompettist Ian Cleaver (Amsterdam, 1996) zat op het Amsterdamse conservatorium en speelt in verschillende bands.

“Ik zou in september een master gaan doen, aan de Juilliard School of de Manhattan School of Music, allebei in New York. Ik ben bij beide toegelaten, maar heb het sowieso een jaar uitgesteld. Want ik wil er dan ook in de jazzscene duiken, en dat gaat nu niet. Ik wil al heel lang spelen met grootheden als Reggie Workman en George Coleman. Maar ik zou ze nooit willen aansteken met het virus; ik ben nog jong, zij niet.

“Als ik hier in Nederland in een concertzaal speel, krijg ik meestal 250 tot 500 euro voor een avond, maar in een café treed ik soms ook op voor minder. En dan gaan we na afloop ook nog met de hoed rond. Zo verdelen we de buit. Om mijn huur te kunnen betalen, denk ik erover om over een deel van dit jaar een Tozo-uitkering aan te vragen.

“Laatst vroeg ik saxofonist Benjamin Herman, met wie ik veel optreed, hoe je nou zakendoet met een label waarmee je een album wil maken. Oudere musici delen heel graag hun ervaring daarover, dat is tof.”

Danseres en choreografe Gianine Strang.Beeld rv

Danseres en choreografe Gianine Strang (Almere, 1997) studeerde af aan de Academie voor theater en dans in Amsterdam. Ze maakt duetten en dansparades.

“Ik had het geluk om een stage in het buitenland te vinden, in Engeland, daar zitten veel dansgezelschappen. En ik deed hier nog een extra stage bij Studio EXP, daar danste ik voor schoolkinderen. Op mijn opleiding kon ik me tot vrije danser ontwikkelen, maar ik heb er niet echt geleerd hoe ik over geld moet onderhandelen, ze willen dat je het zelf ontdekt in je stagejaar. Mijn zus die vier jaar ouder is, heeft dezelfde opleiding gedaan als ik, dus ik heb veel aan haar ervaring. Samen maakten we in het voorjaar een duet dat we aanboden aan kunst- en theaterfestivals. Vanwege corona ging alleen het Fringe Festival door. Nu ben ik bezig met een dansproject voor Dans Brabant. Het heet Dansjacht, en is gebaseerd op een stuk van Pina Bausch. Het wordt een parade op anderhalve meter door Tilburg.

“Hoewel ik net begin en er nu nauwelijks audities bij gezelschappen zijn, heb ik besloten niet meer gratis op te treden. Ik ben professioneel danser. En ik moet mijn huur betalen. Mijn dagprijs noem ik liever niet, omdat dat onderhandelen in de toekomst kan bemoeilijken. Het liefst zou ik uiteindelijk vast bij een gezelschap komen. In Nederland is dat lastig, misschien ga ik het nog verder proberen in Engeland.”

Acteur Harun Balci.Beeld v

Acteur Harun Balci (Winterswijk, 1992) komt van de opleiding Artez in Arnhem. Hij speelde onder meer al in de tv-serie ‘Flikken Maastricht’ en ‘Koppensnellers’ en ‘Nieuw Zeer’.

“Ik was halverwege mijn opleiding erg op zoek naar mijn eigen rolmodel. Het moest iets anders zijn dan Shakespeare of Tsjechov, van wie iedereen al stukken speelde. Het werd Britney Spears. Zij was het opstapje voor mijn afstudeersolo From Turkey with Love die ging over identiteit en je aanpassen. Steeds meer lukt het me mijn eigen stijl te vinden. Ik experimenteer ook met drag. Ik liep stage bij regisseur Olivier Diepenhorst van de Toneelschuur die mij toen het stuk voor de eerste try-out strandde door corona hielp aan een rol in ‘Romeo en Julia’ bij Internationaal Theater Amsterdam (ITA), dat we als het doorgaat in november gaan spelen.

“Op mijn opleiding heb ik facultatieve lessen gevolgd over ondernemen. Voor theater is het prettiger als je in loondienst bent, want dat is cao-conform, zoals bij ITA. Dan hoef je ook niet te onderhandelen. Film en tv is een ander verhaal omdat het steeds andere producenten zijn met verschillende budgetten. Nu ben ik in onderhandeling over een rol in een serie voor Videoland. ‘Nieuw Zeer’, van de NTR, bood een stuk meer. Ik denk nu na of ik een agent moet nemen, die dus 15 procent krijgt van een opdracht, maar op de lange termijn zal die mij wel verder helpen.”

Lees ook:

Nog maar 50 acteurs met vaste baan

Theatergezelschappen zetten hun spelers op straat. Regisseurs vormen het nieuwe hart van het theater.

Lees ook: 

Kunstenaars kunnen nauwelijks rondkomen: minister wil eerlijk loon

Veel kunstenaars kunnen nauwelijks rondkomen. Van Engelshoven wil dat daar verbetering in komt. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden