recensie

'Een klein leven' is een fenomenale symfonie van pijn en verdriet

Ramsey Nasr als Jude. Beeld Jan Versweyveld

Theater
Een klein leven
Internationaal Theater Amsterdam
★★★★

Steeds als je denkt: het kán niet erger, blijkt dat het wel degelijk erger kan. In Hanya Yanagihara's 'Een klein leven', dé literaire tearjerker van de eeuw, worden seksueel misbruik en de desastreuze gevolgen ervan als vuistslagen in de buik van de lezer geplaatst. De schrijfster, aanwezig tijdens de première bij Internationaal Theater Amsterdam, kan tevreden zijn met de theater-bewerking van haar boek, want in handen van regisseur Ivo van Hove is het een powerhouse van een stuk geworden. 

De toneeltekst (Koen Tachelet) gaat met grote, soms te gekunstelde stappen door delen die in het boek ruim aandacht vragen: de vriendschap tussen vier jongemannen in arty-farty New York, hun dromen, ambities en liefdes. Voordeel van het skippen van de breedvoerigheid is dat de focus meer op het hoofdpersonage Jude (Ramsey Nasr) ligt.

Jude's geheime verleden, waardoor hij ook fysieke beperkingen heeft, ontvouwt zich in flashbacks, waarin een zwarte schim (Hans Kesting) staat voor alle mannen die zich in zijn jeugd aan hem hebben vergrepen. Kesting speelt ze met een klinische precisie, manipulatief en gewelddadig - akelig dekt de lading niet. Maar het is Nasr die als Jude de rol van zijn leven speelt en de mechanismes van seksueel misbruik door alle vezels van zijn lijf laat stromen. De gruwel, de eenzaamheid en de hunkering naar liefde: Nasr is fenomenaal.

Gekwelde geest

Van Hove regisseert op de zintuigen. We zien het bloed dat uit Jude's armen stroomt als hij, inmiddels topadvocaat, zijn gekwelde geest met scheermesjes lucht wil geven. We ruiken het ontsmettingsmiddel waarmee dat slagveld wordt opgedweild. We watertanden van de gerechten die Jude's mentor Harold (Steven van Watermeulen) in een keukentje bereidt en waarvan hij het publiek in hoopvolle huiselijkheid een vorkje mee laat prikken.

We weten wel beter. Het grootste drama is gelegen in het feit dat Jude's verleden hem niet ontvankelijk heeft gemaakt voor liefde, en voor het leven eigenlijk. Zijn vrienden JB en Malcolm (Majd Mardo en Mandela Wee Wee) worden wanhopig van zijn afstandelijkheid. De maatschappelijk werkster (Marieke Heebink), die in zijn jeugd de eerste persoon was die 'hem niet verraadde' maar wel doodging aan kanker, spookt als een goed geweten door de scènes heen.

Onmacht

Het is pijnlijk te zien hoeveel moeite Jude heeft zich te geven aan zijn vriend Willem (Maarten Heijmans), met wie hij een liefdesrelatie begint. Hun seksscène is zó schrijnend dat het zeer doet; in de arm van Jude die boven de bankleuning uit bungelt, ligt al zijn onmacht besloten.

Van Hove maakt er een symfonie van pijn en verdriet van, inclusief strijkje voor het podium. 'Ik ben verloren gegaan voor de wereld', zingt Jude. Het lied van Mahler gaat dwars door het hart. Maar melodramatisch is het geen moment.

Elke week bespreken onze recensenten nieuwe voorstellingen. U leest ze hier.

Lees ook:

Ramsey Nasr vond Jude’s lot hartverscheurend. Nu speelt hij hem

"Tegenover het absolute kwaad staat het absolute goede. Daarin zit de aantrekkingskracht van dit boek: het gaat over de krachten in het leven", zegt Nasr in een interview over zijn rol.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden